Εμπόδια για τη χρήση πυρηνικής ενέργειας στην Ελλάδα
Είναι γεγονός ότι, έπειτα από δυόμισι αιώνες με κάρβουνο, πετρέλαιο και φυσικό αέριο, η Ανθρωπότητα περνά σταδιακά σε άλλη εποχή, με ισχυρές κινούσες δυνάμεις την κλιματική αλλαγή και τη γεωπολιτική εξάρτηση από ορυκτά καύσιμα. Πρόσφατα ανακοινώθηκε επίσημα ότι ανοίγει ο φάκελος για την εγκατάσταση πυρηνικών εργοστασίων στην Ελλάδα. Η Ευρωπαϊκή Ενωση έχει ήδη κατατάξει την πυρηνική ενέργεια στις «πράσινες τεχνολογίες», με το σκεπτικό ότι, όπως και οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), δεν εκπέμπει αέρια θερμοκηπίου.
Ο μετριασμός της κλιματικής αλλαγής είναι ανάγκη επιτακτική. Οι ΑΠΕ, τεχνολογίες ώριμες, φθηνές και ασφαλείς, είναι ιδανικές για τον στόχο κατάργησης των ορυκτών καυσίμων. Επειδή όμως παράγουν διακοπτόμενα, χρειάζεται συμπληρωματική ηλεκτρική ενέργεια βάσης. Τέλεια λύση θα ήταν μια φθηνή, αποδοτική και ασφαλής τεχνολογία για αποθήκευση ενέργειας. Αν βρεθεί τα επόμενα χρόνια, οι ΑΠΕ θα κυριαρχήσουν πλήρως, τουλάχιστον μέχρι την αβέβαιη μακρινή εποχή της ενέργειας σύντηξης. Αν όχι, εμφανίζεται ως εναλλακτική η ειρηνική πυρηνική ενέργεια σχάσης, παρά το υψηλό κόστος, τα άλυτα προβλήματα απειλών από τη ραδιενέργεια και τον κίνδυνο αξιοποίησης για πυρηνικά όπλα. Προτείνεται είτε η υπάρχουσα τεχνολογία, είτε κάποια από τις 80 παραλλαγές νέων αρθρωτών πυρηνικών αντιδραστήρων σχάσης που ακόμα βρίσκονται σε πειραματικό στάδιο.
Η πυρηνική ενέργεια δύσκολα θα αναπτυχθεί στην Ελλάδα. Πρώτα πρώτα, η οργανωτική και κατασκευαστική διαδικασία για εγκατάσταση πυρηνικών εργοστασίων είναι ιδιαίτερα μακρόχρονη. Πολλοί προβάλλουν αντιρρήσεις λόγω υψηλής σεισμικότητας της χώρας, που μπορεί μεν να αντιμετωπισθεί αλλά με αυξημένο κόστος κατασκευής. Δύσκολα εμπόδια θέτουν η χαλαρότητα και το χαμηλό επίπεδο οργάνωσης της διοικητικής μηχανής. Υπαρκτά προβλήματα, η εξάρτηση από άλλες χώρες για προμήθεια καυσίμου και διάθεση ραδιενεργών αποβλήτων, καθώς και οι κίνδυνοι ατυχημάτων, τρομοκρατικών ενεργειών, βομβαρδισμών, φυσικών καταστροφών κ.λπ.
Ωστόσο, τα προβλήματα συγκαλύπτονται από κάποιους «ειδικούς» που εξωραΐζουν κάθε ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας. Ταιριάζει εδώ η παλιά ρήση του Brice Lalonde: «Δεν φοβάμαι την πυρηνική ενέργεια, φοβάμαι τους τεχνοκράτες». Χρειάζεται μια ειλικρινής συζήτηση για τους υπαρκτούς κινδύνους και για το πραγματικό κόστος. Πλην της παραγωγής ηλεκτρισμού, συζητιούνται και άλλες πυρηνικές εφαρμογές όπως κίνηση μεγάλων πλοίων ή θερμικές χρήσεις στη βαριά βιομηχανία. Πρέπει πάντως να γίνει ξεκάθαρο ότι η πυρηνική ενέργεια δεν είναι η μαγική συνταγή που θα λύσει το ενεργειακό πρόβλημα. Σήμερα, συμμετέχει κατά λιγότερο από 9% στην παγκόσμια παραγωγή ηλεκτρισμού και μόλις 5% στη συνολική παραγωγή ενέργειας.
Η Γαλλία αποτελεί εξαίρεση, η χώρα βασίσθηκε σε έρευνα, εμπειρία και εφαρμογές 100 χρόνων, το παράδειγμά της δεν μπορεί να επαναληφθεί. Σε επίπεδο πλανήτη, οι ΑΠΕ προβλέπεται να καλύψουν μεσοπρόθεσμα τουλάχιστον το 75% της παραγωγής ηλεκτρισμού, επομένως η πυρηνική ενέργεια δεν θα είναι κύρια λύση, μόνο συμπληρωματική.
Η έγκυρη και ανεξάρτητη νορβηγική εταιρεία μελετών DNV (Det Norske Veritas), στην αναλυτική έκθεσή της του 2025 εκτιμά, για το 2060, παγκόσμια πυρηνική παραγωγή αυξημένη κατά 150% αλλά και αντίστοιχη αύξηση της παραγωγής ηλεκτρισμού, με το ποσοστό συμμετοχής της πυρηνικής ενέργειας να παραμένει στάσιμο, ενώ στην πρωτογενή παραγωγή ενέργειας δεν θα ξεπεράσει το 11%. Εξάλλου, οι τεχνολογικές εκπλήξεις των επόμενων τριών δεκαετιών δεν είναι προβλέψιμες…
Ο Κίμων Χατζημπίρος είναι ομότιμος καθηγητής στο ΕΜΠ