Λαγοκέφαλοι και καρχαρίες: Η αλήθεια πίσω από τον πανικό στις ελληνικές θάλασσες
Αδικαιολόγητο χαρακτηρίζει η υπεύθυνη επικοινωνίας της περιβαλλοντικής οργάνωσης iSea Αναστασία Χαρίτου τον πανικό που επικρατεί τελευταία περί επιθέσεων λαγοκέφαλων σε λουόμενους και βασίζεται, όπως λέει, σε αδιασταύρωτες πληροφορίες.
«Δεν υπάρχουν καταγεγραμμένα περιστατικά επιθέσεων. Αυτά που υπάρχουν σε Κάλυμνο και Κύπρο έγιναν όταν το ψάρι έτυχε να βρεθεί στα ρηχά και το τάιζαν οι λουόμενοι ή το χάιδευαν», λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κ. Χαρίτου, με αφορμή σχετική ανακοίνωση της οργάνωσης. Υπογραμμίζει, δε, ότι δεν υπάρχει περίπτωση το ψάρι να επιτεθεί στα καλά καθούμενα στους λουόμενους. «Σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να κολυμπάς και να σου επιτεθεί ο λαγοκέφαλος, εκτός ίσως στους ψαροντουφεκάδες που και πάλι, δεν θα επιτεθεί σ’ αυτούς, αλλά στα ψάρια που έχουν δεμένα στο πλάι. Δεν υπάρχει λόγος να είσαι λουόμενος και να πάρεις μέτρα προφύλαξης από επιθέσεις λαγοκέφαλων, τονίζει.
Στη σχετική ανακοίνωση της iSea, επισημαίνεται ότι δεν υπάρχουν τεκμηριωμένα στοιχεία που να δικαιολογούν την εικόνα ενός ζώου που επιτίθεται απρόκλητα σε λουόμενους. Αντιθέτως, υπάρχουν βίντεο ανθρώπων, ακόμη και με μικρά παιδιά, να χαϊδεύουν λαγοκέφαλους και να παίζουν μαζί τους. Περιστατικά που ακόμη κι αν κατέληξαν σε δάγκωμα (από τους λαγοκέφαλους) δεν μπορούν να χαρακτηρίζονται επιθέσεις, αλλά παρενόχληση της άγριας ζωής, σημειώνει η περιβαλλοντική οργάνωση.
«Αντί να συζητάμε σοβαρά για την εξάπλωση των ξενικών ειδών, τις επιπτώσεις τους στα οικοσυστήματα και την ανάγκη μιας ενιαίας εθνικής στρατηγικής διαχείρισης, η δημόσια συζήτηση για ακόμα μια φορά εξαντλείται σε κραυγές, υπεραπλουστεύσεις κι επικοινωνιακά πυροτεχνήματα. Οι λύσεις είναι γνωστές κι απαιτούν επιστημονική τεκμηρίωση, μακροχρόνιο σχεδιασμό και πολιτική βούληση. Χρειαζόμαστε υγιή θαλάσσια οικοσυστήματα, προστασία της βιοποικιλότητας, ανάκαμψη των θηρευτών και των φυσικών μηχανισμών ισορροπίας των οικοσυστημάτων», αναφέρεται σχετικά.
Καλούνται δε τα ΜΜΕ και οι ειδικοί να τοποθετούνται δημόσια με ψυχραιμία, ακρίβεια και μόνο για ζητήματα στα οποία διαθέτουν πραγματική εξειδίκευση, γιατί –όπως υπογραμμίζεται- η κινδυνολογία αποπροσανατολίζει τη δημόσια συζήτηση από τα πραγματικά προβλήματα που είναι η κλιματική κρίση, η ρύπανση, η υπεραλίευση και η ανάγκη ουσιαστικής διαχείρισης των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.
«Οι καρχαρίαι παραμονεύουν – Τα θηρία γουστάρουν τις ξανθές»
Για 80 χρόνια αδικαιολόγητου τρόμου για τους καρχαρίες κάνει λόγο η οργάνωση, παραθέτοντας και σχετικά δημοσιεύματα. Είναι χαρακτηριστικό, μάλιστα, ένα δημοσίευμα του 1949 στην εφημερίδα «ΕΜΠΡΟΣ» όπου αναγράφεται «Εχθρός εν όψει. Οι καρχαρίαι παραμονεύουν-Τα θηρία γουστάρουν τις ξανθές»!
Σύμφωνα με την iSea, κυκλοφορούν ανυπόστατοι χάρτες και δημοσιεύματα που παρουσιάζουν δήθεν «hotspots καρχαριών» στην Ελλάδα, δημιουργώντας λανθασμένες εντυπώσεις και φόβο στο κοινό. Την ίδια στιγμή, οι πληθυσμοί πολλών ειδών καρχαριών και σαλαχιών στη Μεσόγειο έχουν υποστεί δραματικές μειώσεις τις τελευταίες δεκαετίες.
«Αντί να συζητάμε πώς θα αναστρέψουμε αυτή την κατάρρευση και πώς θα διατηρήσουμε υγιή θαλάσσια οικοσυστήματα, αναπαράγουμε ιστορίες φόβου, αμφιλεγόμενες ή ανεπαρκώς τεκμηριωμένες αναφορές παλαιών περιστατικών και σενάρια που δεν αντανακλούν τη σημερινή πραγματικότητα», επισημαίνεται.
Η κατανομή των ειδών αυτών δεν βασίζεται στα βίντεο των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης, τα οποία αποτελούν σταγόνα στον ωκεανό μπροστά στους καρχαρίες που αλιεύονται κι εκφορτώνονται καθημερινά στα λιμάνια και τις ιχθυόσκαλες της χώρας, χωρίς να γίνονται viral.
Ακόμη και με την αστραπιαία διάδοση ενός καρχαρία σε βίντεο, η αλήθεια είναι ότι οι αλληλεπιδράσεις ανθρώπων και καρχαριών στις ελληνικές θάλασσες παραμένουν εξαιρετικά σπάνιες και σαφώς λιγότερες από το παρελθόν με βάση επιστημονική δημοσίευση του Πανεπιστημίου Πατρών. Σήμερα, όμως, κάθε εμφάνιση ενός ζώου καταγράφεται, αναπαράγεται και διογκώνεται μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα και τον συνεχή κύκλο ειδήσεων.
Φάτε άφοβα μπλε καβούρι
Ο λαγοκέφαλος μπορεί να είναι εξαιρετικά τοξικός και να απαγορεύεται η κατανάλωσή του, αλλά ένα άλλο ξενικό είδος, το μπλε καβούρι Ατλαντικού είναι βρώσιμο, νόστιμο και με την κατανάλωσή του, η προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων …μπαίνει στο πιάτο μας.
Την ευκαιρία να δοκιμάσουν αυτό το είδος, θα έχουν σήμερα οι επισκέπτες στο 5ο Φεστιβάλ Μπλε Καβουριού στη Θεσσαλονίκη, που διοργανώνεται από την iSea μπροστά στις «Ομπρέλες» του Ζογγολόπουλου, στη Νέα Παραλία.
Από τις 19:00 έως τις 23:00, σεφ και πρεσβευτές της προώθησης κατανάλωσης θαλάσσιων ξενικών ειδών, σε συνεργασία με το Σωματείο Street Foods in Greece, θα ετοιμάσουν και θα προσφέρουν δωρεάν, μοναδικά street food πιάτα με βασικό συστατικό το μπλε καβούρι Ατλαντικού που έχει διαθέσει η Forkys Foods.
Σύμφωνα με την Ολυμπία Κουκουβέτσιου από την iSea, θα διατεθούν 30 κιλά καβουρόψιχα για να παρασκευαστούν 3 πιάτα με βασικό υλικό το καβούρι: ένα βρώσιμο μπολάκι με σαλάτα, μια τορτίγια και μια τραγανή πίτα.
Η iSea θα βρίσκεται στο σημείο, ενημερώνοντας για την εξάπλωση και τις επιπτώσεις των θαλάσσιων ξενικών ειδών, ενώ παράλληλα θα προτείνει ακόμη περισσότερες εναλλακτικές υπεύθυνης κατανάλωσης θαλασσινών και ψαριών. Μαζί θα βρίσκονται κι εκπρόσωποι του προγράμματος Fish the Alien του Marine & Environmental Research (MER) Lab από την Κύπρο. Παράλληλα, μέλη από την οργάνωση incommon θα ενημερώνουν το κοινό σχετικά με τη μείωση της σπατάλης τροφίμων και θα αναλάβουν τη συλλογή των υπολειμμάτων τροφής.
Το 5ο Φεστιβάλ Μπλε Καβουριού πραγματοποιείται φέτος με χρηματοδότηση του Πράσινου Ταμείου και πιο συγκεκριμένα από το Χρηματοδοτικό Πρόγραμμα: «ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ 2026» – Εξωστρεφείς Δράσεις 2026′, με συνολικό προϋπολογισμό 13.900Euro.