Ανακαλύφθηκε «πρόγονος» του Στόουνχεντζ – Τα μυστικά που αποκαλύπτει

Μια απλούστερη και παλαιότερη εκδοχή του Στόουνχεντζ εντόπισαν αρχαιολόγοι περίπου 5 χιλιόμετρα από το γνωστό προϊστορικό μνημείο στη νότια Αγγλία.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, από την αρχική κατασκευή έχουν απομείνει μόνο δύο λάκκοι στο έδαφος. Οι λάκκοι αυτοί φαίνεται πως φιλοξενούσαν ξύλινους πασσάλους που ευθυγραμμίζονταν με τον Ήλιο κατά το θερινό και χειμερινό ηλιοστάσιο – τις μεγαλύτερες και μικρότερες ημέρες του έτους – με τρόπο παρόμοιο με το Στόουνχεντζ.

Η χρονολόγηση του χώρου δείχνει ότι πρόκειται για κατασκευή περίπου 5.000 ετών, δηλαδή 500 χρόνια παλαιότερη από το ίδιο το Στόουνχεντζ.

Στην περιοχή εντοπίστηκαν επίσης αντικείμενα όπως κεραμικά, λίθινα εργαλεία και οστά ζώων, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι προϊστορικοί κάτοικοι πραγματοποιούσαν εκεί τελετουργικές ή κοινωνικές συγκεντρώσεις.

Ο Φιλ Χάρντινγκ, από την ομάδα Wessex Archaeology που ηγήθηκε της ανασκαφής, χαρακτήρισε το εύρημα ως ένα από τα σημαντικότερα της μακράς καριέρας του. Όπως είπε, “Δύο λάκκοι για πασσάλους μου λένε πολύ περισσότερα για τους ανθρώπους πριν από 5.000 χρόνια. Μου αποκαλύπτουν πώς σκεφτόντουσαν, πώς συμπεριφέρονταν, πώς τιμούσαν τον ουρανό.”

Η σχέση με το Στόουνχεντζ

Οι τεράστιες πέτρες του Στόουνχεντζ είναι τοποθετημένες με ακρίβεια ώστε να ευθυγραμμίζονται με την πορεία του Ήλιου. Αν σταθεί κανείς στο κέντρο του κύκλου κατά την ανατολή του θερινού ηλιοστασίου, βλέπει τον Ήλιο να αναδύεται πάνω από την αποκαλούμενη “πέτρα της φτέρνας” στα βορειοανατολικά. Αντίστοιχα, στο χειμερινό ηλιοστάσιο, ο Ήλιος δύει πάνω από την “πέτρα του βωμού” στα νοτιοδυτικά.

Η νέα ανακάλυψη στο χωριό Μπούλφορντ, αφορά μια πολύ πιο απλή κατασκευή, αποτελούμενη μόνο από δύο ξύλινους πασσάλους ύψους 2 έως 4 μέτρων, τοποθετημένους σε απόσταση 120 μέτρων μεταξύ τους. Οι πάσσαλοι έχουν πλέον σαπίσει, ωστόσο τα ίχνη τους αποκαλύπτουν τη θέση τους.

Όταν ο Χάρντινγκ εντόπισε τους λάκκους, παρατήρησε ότι φαίνονταν να ευθυγραμμίζονται με την ανατολή του Ήλιου, όπως ακριβώς και το Στόουνχεντζ λίγα μίλια μακριά. “Πήρα το μολύβι και τον χάρακά μου, τους ένωσα, και συνειδητοποίησα ότι έδειχναν προς την κατεύθυνση της ανατολής του ήλιου στο θερινό ηλιοστάσιο,” ανέφερε.

Ανακατασκευή του ουρανού πριν από 5.000 χρόνια

Τα ίχνη του παλαιότερου κτιρίου ανακαλύφθηκαν πριν από μια δεκαετία στο Μπούλφορντ, όταν έγινε εκκαθάριση του εδάφους για την κατασκευή νέων στρατιωτικών κατοικιών.

Όμως, μόλις τώρα πραγματοποιήθηκε μια λεπτομερής ανάλυση της ευθυγράμμισης, η οποία περιελάμβανε την αναδρομή στο ουράνιο ρολόι.

«Ο ουρανός – οι θέσεις του Ήλιου, της Σελήνης, των πλανητών και των αστεριών – αλλάζει πολύ αργά στο πέρασμα των αιώνων. Δεν το παρατηρούμε πραγματικά κατά τη διάρκεια της ζωής μας», δήλωσε ο Δρ Φάμπιο Σίλβα, αρχαιοαστρονόμος από το Πανεπιστήμιο του Μπόρνμουθ και τη Skyscape Academy.

«Ουσιαστικά, λοιπόν, πρέπει να ανακατασκευάσουμε τον ουρανό, να δούμε πώς ακριβώς ήταν πριν από 5.000 χρόνια, πού ανέτελλε ο Ήλιος και τι ώρα ανέτελλε σε αυτά τα μέρη.

«Αν λάβουμε υπόψη το πλάτος των στύλων… τότε η ευθυγράμμιση είναι απολύτως, απολύτως σωστή. Είναι ακριβώς ευθυγραμμισμένη με την ανατολή του Ήλιου κατά το θερινό ηλιοστάσιο και τη δύση του Ήλιου κατά το χειμερινό ηλιοστάσιο».

Οι λάκκοι στους οποίους ήταν τοποθετημένοι αυτοί οι στύλοι δεν ήταν η μόνη ανακάλυψη κατά τη διάρκεια της ανασκαφής· γύρω τους υπήρχαν δεκάδες άλλες τρύπες που περιείχαν αντικείμενα που ανήκαν στους προϊστορικούς κατοίκους του χωριού Μπούλφορντ.

Αυτά τα αντικείμενα συνέβαλαν στον προσδιορισμό της ηλικίας του αρχαιολογικού χώρου. Η ομάδα χρησιμοποίησε τη μέθοδο της ραδιοχρονολόγησης, η οποία μελετά τις μεταβολές μιας ειδικής μορφής άνθρακα με την πάροδο του χρόνου, για να υπολογίσει ότι το κτίσμα ήταν ηλικίας 5.000 ετών.

Μεταξύ των ευρημάτων περιλαμβάνονταν ένα κέρατο ελαφιού που πιθανότατα χρησιμοποιούνταν για σκάψιμο, άλλα σκαλισμένα οστά ζώων, καθώς και λεπτοδιακοσμημένα θραύσματα αγγείων.

Ανακαλύφθηκαν επίσης εργαλεία από πυριτόλιθο, μεταξύ των οποίων ένα σπάνιο νεολιθικό μαχαίρι που έχει στρογγυλεθεί σε σχήμα δίσκου (δισκοειδές).

«Ήταν, νομίζω, η πιο σημαντική ανακάλυψή μας», δήλωσε ο Χάρντινγκ της Wessex Archaeology. «Αυτό που το κάνει τόσο ξεχωριστό είναι η δεξιοτεχνία με την οποία έχει κατασκευαστεί. Πρόκειται για έργο πραγματικής χειροτεχνίας».

Ανέφερε ότι το μαχαίρι βρέθηκε σε όρθια θέση, σαν να είχε τοποθετηθεί προσεκτικά, και αναρωτιέται αν είχε κάποια συμβολική σημασία. «Ίσως αυτό το δισκοειδές σχήμα να αποτελεί κάποιο είδος αναφοράς στον Ήλιο, ποιος ξέρει;», είπε.

Το μνημείο στο Μπούλφορντ χρονολογείται στην ίδια περίοδο με την πρώιμη φάση δραστηριότητας στο Στόουνχεντζ, όταν κατασκευάστηκαν τα πρώτα χωματουργικά έργα, μισή χιλιετία πριν τοποθετηθούν οι πέτρες.

«Η ανακάλυψη στο Μπούλφορντ υποδηλώνει στην πραγματικότητα ότι ίσως οι άνθρωποι που έχτισαν τα πρώτα στάδια του Στόουνχεντζ είχαν την έδρα τους ή ζούσαν εκεί, ή τουλάχιστον συγκεντρώνονταν εποχιακά για να πραγματοποιήσουν τις κατασκευαστικές εργασίες στο Στόουνχεντζ», δήλωσε η Δρ Τζένιφερ Γουέξλερ, επιμελήτρια ιστορίας στο English Heritage.

Αλλά γιατί αυτοί οι προϊστορικοί άνθρωποι ήταν τόσο γοητευμένοι από τον Ήλιο;

«Οι άνθρωποι που έχτισαν το Στόουνχεντζ και εκείνοι που βρίσκονταν στο Μπούλφορντ ήταν πρώιμοι αγρότες, και η διαβίωσή τους ήταν πραγματικά συνδεδεμένη με τις εποχές και με τη λειτουργία του Ήλιου», εξήγησε η Γουέξλερ.

Σήμερα, το θερινό ηλιοστάσιο στο Στόουνχεντζ αποτελεί το μεγαλύτερο πόλο έλξης, όταν χιλιάδες άνθρωποι έρχονται για να παρακολουθήσουν την ανατολή του ηλίου στο μνημείο.

Όμως, η Γουέξλερ αναφέρει ότι πριν από 5.000 χρόνια, το χειμερινό ηλιοστάσιο – η πιο σύντομη ημέρα του έτους – είχε μεγαλύτερη σημασία για τις αρχαίες κοινότητες.

«Ο χειμώνας μπορεί να ήταν ιδιαίτερα σημαντικός, επειδή είναι η εποχή του έτους κατά την οποία το φως κυριολεκτικά σβήνει, και ίσως χρειαζόταν να κάνεις κάτι για να προκαλέσεις αυτή την επιστροφή ή να την σηματοδοτήσεις, γιατί τότε σηματοδοτείται η επιστροφή της άνοιξης, όταν ελπίζεις ότι οι σοδειές και τα ζώα σου θα ευδοκιμήσουν.»

Πηγή: BBC