Θαλάσσιες αθηρωματώσεις και διεθνοπολιτικά εμφράγματα
Στα «ΝΕΑ» της 20ής Ιουνίου 2026 είχα δημοσιεύσει ένα κείμενο με τίτλο «Παρακρατικές οντότητες», όπου ισχυριζόμουν ότι το αμερικανοϊρανικό μνημόνιο «…επιβεβαιώνει το Ιράν ως καθοριστικό νομέα των Στενών του Ορμούζ (αλλά και διά των Χούθι ως ρυθμιστή των στενών Bab el Mandeb στις απολήξεις της Ερυθράς Θάλασσας)». Και πιο κάτω: «Ουσιαστικά αλλάζει η πολιτική και δικαιική δομή κάθε στενού, κάθε θαλάσσιου περάσματος στον κόσμο». Βλέπουμε ήδη τη λειτουργία στρόφιγγας με τον αποκλεισμό που επιβάλλουν οι Χούθι διά του στενού Bab el Mandeb στα λιμάνια της Σαουδικής Αραβίας. Αλλά και την επέκταση της τεχνικής «στρόφιγγας» στο ρωσοουκρανικό μέτωπο στη Μαύρη Θάλασσα. Θα περιμένουμε το κλείσιμο της άλλης κρίσιμης στρόφιγγας, στο Γιβραλτάρ, νομίζω μέσα από την αποσταθεροποίηση του Μαρόκου. Κάθε πέρασμα (π.χ. και της Νότιας Σινικής Θάλασσας) μπορεί να μπει σε κρίση από κάποιον κρατικό ή παρακρατικό δρώντα.
Η λύση που επινοούν οι ηγεσίες για να αποφύγουν τις θαλάσσιες «αθηρωματώσεις» με πειραματική σκηνή τη Μέση Ανατολή είναι οι χερσαίοι δρόμοι (μεγέθυνση East West) αλλά και η έξυπνη προώθηση της Τουρκίας ενός δρόμου, ανταγωνιστικού του και ελληνικού ενδιαφέροντος, IMEC. Πάλι όμως η πειρατική τεχνική θα είναι παρούσα σε περίπτωση ηθελημένης ή αθέλητης κρίσης. Εύκολοι βομβαρδισμοί αγωγών, καταστροφή διόδων ώστε να πληγεί ο αντίπαλος. Η ανατίναξη του North Stream στη Βαλτική το 2022 ήταν από τους προπομπούς. Αυτό γενικεύεται, εξαπλώνεται. Ο πόλεμος με σαμποτάζ των μετόπισθεν ή με διασπορά της βλάβης σε όλους διευρύνεται. Μέτοχους και αμέτοχους. Από πάλη μυώνων πάμε σε πάλη αρτηριών.
Η κρουστική μετωπική τεχνική πολέμου, η αφελής συμπαράθεση εικονιδίων πλοίων, αρμάτων μάχης, πυραύλων, αεροπλάνων, αριθμού στρατιωτών κ.λπ., που μέχρι πρότινος δημοσιεύονταν στον Τύπο στις παρυφές αναμετρήσεων, έχουν μετασχηματιστεί σε κάτι πολύ πιο σύνθετο και δυσπερίγραπτο. Διακοπή ροής εφοδίων, καταστροφή σε υποδομές συμμάχων, αλλά και έξυπνη πρόκληση μικρών ισχαιμικών επεισοδίων στον εχθρό ή στους φίλους του εχθρού διαμορφώνουν ένα μη γραμμικό μέτωπο που διακλιμακώνεται και σε επικοινωνιακό επίπεδο. Η ειδησεογραφία, οι δηλώσεις, οι διαρροές και συμβολικές ναρκοθετήσεις είναι από τα πρώτα «εκρηκτικά» που σκάνε μέσα στην πολεμική χοάνη.
Αν έχω άλλης μορφής πόλεμο, τότε πρέπει να βρω και άλλης μορφής πολιτική ειρήνης. Η νέα μορφή «ειρήνης» σχετίζεται με διαφορετική διαχείριση εξωτερικής πολιτικής, διαφορετική πολιτική εξοπλισμών, άλλο οικονομικό σχεδιασμό, ποικιλία προμηθευτών κ.λπ. Αλλά και διαφορετικού είδους τεκμηρίωση συμφωνιών. Ο καθένας μπορεί να μπλοκάρει συμμαχία, να διαλύσει συμφωνία, να δημιουργήσει κρίση. Στην πραγματικότητα, όλη η συμβιωτική σύμβαση γίνεται ένα είδος τρέμουσας και εμπόλεμης ειρήνης. Μια διαταραχή που επικρέμεται σε κάθε λειτουργική πλευρά του κράτους και των διεθνών σχέσεων. Μια πολεμικοποιημένη διακρατική σχέση που ανά πάσα στιγμή μπορεί να δημιουργήσει διεθνοπολιτικές ανατροπές και κυρίως τεράστια κέρδη σε ορισμένους (πολυεθνικές, κράτη ή συμμορίες) και μαζική ζημία στους πολλούς.
Οι συσπειρώσεις αναδεικνύουν τη γεωγραφία ως εξίσου σημαντική με την τεχνολογία, την οικονομία, τις εθνικές παραδόσεις και τις θρησκευτικές επικράτειες. Αυτό που κατοικούσε στη βιβλιογραφία, στην πανεπιστημιακή έρευνα, στα think tanks και στην κρατική στρατηγική έχει σχεδόν προεκταθεί και στη μυθιστορία. Ή σε όσα πιάνει η φαντασία.
Ο Δημήτρης Σεβαστάκης είναι ζωγράφος, καθηγητής στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, ΕΜΠ