Πώς απαντάμε στη «Μέκκα» – Η Αθήνα «σκανάρει» το μουσουλμανικό «μίνι ΝΑΤΟ»
Τα όποια νέα δεδομένα προκύπτουν από τη κοινή «Συμφωνία της Μέκκας» που συνυπέγραψαν Τουρκία, Πακιστάν και Σαουδική Αραβία επιχειρεί να καταγράψει η ελληνική πλευρά, σε μια ταυτόχρονη προσπάθεια να δει τη «μεγάλη εικόνα», την ώρα κατά την οποία ο τούρκος υπουργός Εξωτερικών πραγματοποιεί από χθες επίσημη επίσκεψη στην Αίγυπτο, η οποία αρνήθηκε να είναι μέρος του αμυντικού συμφώνου.
Κατά την πρώτη μέρα της διήμερης «αποστολής» του Χακάν Φιντάν στο Κάιρο, το τουρκικό υπουργείο Αμυνας ανακοίνωσε, στο πλαίσιο της νέας τριμερούς συμμαχίας, τον σχηματισμό πολιτικών και στρατιωτικών μηχανισμών, οι οποίοι θα περιλαμβάνουν «τους υπουργούς Αμυνας, τους υπουργούς Εξωτερικών και τους αρχηγούς των ενόπλων δυνάμεων των τριών χωρών», αναφέροντας, παράλληλα, πως σχεδιάζονται κοινές στρατιωτικές ασκήσεις, με την τριμερή συνεργασία να περιλαμβάνει «δυνητικά» κοινή παραγωγή και ανταλλαγή τεχνολογίας στην αμυντική βιομηχανία.
Σε μια πρώτη ανάγνωση, η Αθήνα βλέπει πίσω από την πρωτοβουλία των τριών κρατών μια κίνηση «αναμενόμενη», δεδομένης της ρευστής κατάστασης με το Ιράν και των διαταραχών που έχουν προκύψει στα Στενά του Ορμούζ και την Ερυθρά Θάλασσα. Εξ αυτών των αιτιών, η «Μέκκα» δεν εξελήφθη από την ελληνική πλευρά ως μια «μετακίνηση» στη γεωπολιτική σκακιέρα που την αιφνιδίασε αλλά ως κορύφωση διεργασιών στη βάση διμερών δεσμών που προϋπήρχαν, καθότι, επί παραδείγματι, η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν ήταν συνδεδεμένα κράτη με αμυντική συμφωνία ήδη από τον Σεπτέμβριο του 2025.
Για την Ελλάδα, αυτό που επισημαίνεται από αρμόδιες πηγές είναι πως πρόκειται μάλλον για «ευκαιριακή» εξέλιξη η οποία δεν αντέχει στη σύγκριση με τη σχέση που έχει σφυρηλατήσει η χώρα μας με τα αραβικά κράτη. Οπως χαρακτηριστικά διαμηνύουν οι ίδιες πηγές, «η Ελλάδα δεν ετεροπροσδιορίζεται και δεν διακατέχεται από φοβικά σύνδρομα» καθώς, όπως τονίζουν, «εξακολουθεί να είναι η χώρα με τους μεγαλύτερους δεσμούς με τα κράτη της Μέσης Ανατολής». Παρά τις πιθανώς προβληματικές πτυχές της συμφωνίας, η Αθήνα κρατά τη δημόσια διαβεβαίωση της Αγκυρας πως πρόκειται για συμφωνία με «αμιγώς αμυντικό χαρακτήρα» που «στόχο έχει την αποτροπή».
Επιφυλακτική η Αθήνα
Γεραπετρίτης και Ρούμπιο, σε πρόσφατη τηλεφωνική επικοινωνία, αναφέρθηκαν στον ρόλο της Ελλάδας «ως πυλώνα σταθερότητας στην περιοχή» και αντάλλαξαν απόψεις για την κατάσταση στη Μέση Ανατολή και το Ιράν.
Αυτό που κατανοεί η ελληνική πλευρά είναι πως η συγκεκριμένη πρωτοβουλία δεν «κοιτά» προς την Ανατολική Μεσόγειο αλλά προς τη Μέση Ανατολή, με τις τρεις χώρες να επιδιώκουν κυρίως να αφήσουν ένα αποτύπωμα που εκλαμβάνεται ως επίδειξη ισχύος και σύμπνοιας. Εντοπίζοντας εξαιρετικά ετερόκλητες αγωνίες εντός της «Συμφωνίας της Μέκκας», η Αθήνα παραμένει εξαιρετικά επιφυλακτική τόσο για τους στόχους της και το περιεχόμενο όσο και για την ίδια την εφαρμογή, καθώς δεν γίνεται ξεκάθαρο αν το καθένα από τα τρία κράτη προσφέρουν, στο πλαίσιο του νέου Συμφώνου, τα συγκριτικά τους πλεονεκτήματα (άμυνα, πυρηνικά, χρήμα) «στο πιάτο» των άλλων δύο κρατών.
Η συζήτηση για το μουσουλμανικό «μίνι ΝΑΤΟ» πάντα υπήρχε, οπότε, ούτε κι αυτή η πτυχή δείχνει να προβληματίζει προσώρας την Ελλάδα, όταν και το ίδιο το ΝΑΤΟ δυσκολεύεται συχνά στον βηματισμό του, παρά τη μεγάλη συμμετοχή κρατών και τη συνεισφορά σε πόρους. Από την Αθήνα εκπέμπεται αυτοπεποίθηση για τις στρατηγικές της σχέσεις με χώρες όπως το Ισραήλ, η Αίγυπτος, η Σαουδική Αραβία, οι ΗΠΑ και τα κράτη του Κόλπου την ώρα που, ταυτόχρονα, «ξορκίζεται» η όποια τάση προς ανάπτυξη σεναρίων «περικύκλωσης» που αποτελούν συνήθη ρητορική της Αγκυρας για τις συμμαχίες που καλλιεργεί η χώρα μας με Κύπρο, Ισραήλ και Γαλλία.
Σε μια δεύτερη ανάγνωση, σε ό,τι αφορά συγκεκριμένα τους Patriot, εντός Αυγούστου αναμένεται να αποφασιστεί αρμοδίως η μηνιαία επαναξιολόγηση της παραμονής της Ελληνικής Δύναμης Σαουδικής Αραβίας στην περιοχή, με κριτήριο πρωτίστως την ασφάλεια του στρατιωτικού προσωπικού. Η εταιρική στρατηγική σχέση Ελλάδας – Σαουδικής Αραβίας παραμένει ακλόνητη, ενώ εντός του προσεχούς τετραμήνου συγκαλείται το 2ο ΑΣΣ στην Αθήνα προς ενίσχυση της διμερούς συνεργασίας. Παράλληλα, διαρκές ζητούμενο παραμένει και η καλλιέργεια της σχέσης με το Κάιρο, για το οποίο δεν φαίνεται «στο άμεσο μέλλον» προσχώρηση στη «Μέκκα», κυρίως διότι υπονομεύει τον περιφερειακό του ρόλο.
Το θέμα, ωστόσο, θα τεθεί επί τάπητος στο πλαίσιο επικείμενων ελληνοαιγυπτιακών διαβουλεύσεων. Ο παράγοντας «Ισραήλ» – του οποίου τις «επιθετικές και επεκτατικές πολιτικές» έδειξε ο Ερντογάν ως το «θεμελιώδες πρόβλημα στην περιοχή» – συνεχίζει να λειτουργεί για την Ελλάδα μαζί με την Κύπρο ως ένα ισχυρό συμμαχικό τόξο. Το ενδιαφέρον της επόμενης ημέρας να στρέφεται σε σενάρια επιτάχυνσης μιας πιο σταθερής συνεργασίας Ισραήλ, Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και Ινδίας εντός του οποίου θέση έχουν Αθήνα και Λευκωσία.