Ευρώπη: Η ξηρασία «καίει» τις πατάτες – Χάνονται 3,5 εκατ. τόνοι και ανεβαίνουν οι τιμές

Η ξηρασία και οι καύσωνες του φετινού καλοκαιριού αναμένεται να προκαλέσουν σημαντική μείωση στην παραγωγή πατάτας σε Γερμανία, Γαλλία, Βέλγιο και Ολλανδία, σύμφωνα με νέα ανάλυση της Energy and Climate Intelligence Unit (ECIU) που βασίζεται σε στοιχεία της βιομηχανίας.

Η συνολική απώλεια εκτιμάται σε περίπου 3,1 εκατομμύρια τόνους για τις τέσσερις παραπάνω χώρες.

Όταν προστεθούν οι αντίστοιχες επιπτώσεις στη Μεγάλη Βρετανία, η συνολική απώλεια υπερβαίνει τα 3,5 εκατομμύρια τόνους.

Με βάση τις τρέχουσες τιμές, η χαμένη παραγωγή αποτιμάται μεταξύ 498 εκατ. και 818 εκατ. ευρώ στις πέντε χώρες. Για τις χώρες της Ευρωζώνης, οι απώλειες υπολογίζονται από 405 έως 622 εκατ. ευρώ, ενώ οι βρετανοί παραγωγοί πατάτας αντιμετωπίζουν απώλειες ύψους 80 έως 169 εκατ. λιρών.

Ο Tom Lancaster, αναλυτής γης, τροφίμων και γεωργίας στην Energy and Climate Intelligence Unit (ECIU), δήλωσε: «Καθώς μπαίνουμε στο φθινόπωρο, γίνεται σαφής η επίδραση της καλοκαιρινής ζέστης και ξηρασίας-ρεκόρ στην παραγωγή τροφίμων και τη γεωργία. Ως μια από τις πιο υδροβόρες καλλιέργειες της Ευρώπης, ήταν αναπόφευκτο πως η συγκομιδή πατάτας θα επηρεαζόταν σοβαρά, κάτι που ήδη διαφαίνεται στις εκτιμήσεις απόδοσης του κλάδου, μείωση που φτάνει το 20% σε ορισμένες περιπτώσεις. Για τους παραγωγούς πατάτας στην πρώτη γραμμή της κλιματικής αλλαγής, η κατάσταση είναι πραγματικά κρίσιμη.»

«Με τους καύσωνες να έχουν ήδη μειώσει κατά εκατομμύρια τόνους τη συγκομιδή σιτηρών στην Ευρώπη, πρόκειται για ακόμα μια αρνητική εξέλιξη για τους ευρωπαίους αγρότες, που δραστηριοποιούνται σε μια ήπειρο που θερμαίνεται με διπλάσιο ρυθμό από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Επιπτώσεις σαν κι αυτή αυξάνουν την ανάγκη να επανέλθει το κλίμα σε ισορροπία μέσω της επίτευξης καθαρών μηδενικών εκπομπών. Οι αγρότες χρειάζονται σταθερό κλίμα για να συνεχίσουν να καλλιεργούν αυτό το βασικό προϊόν της ευρωπαϊκής διατροφής, χωρίς τις μη βιώσιμες απώλειες που φέρνει το ολοένα και πιο ακραίο καιρικό φαινόμενο.»

Οι εκτιμήσεις για τη χαμένη παραγωγή βασίζονται σε σύγκριση με τον μέσο όρο πενταετίας, με μειώσεις αποδόσεων 13% στη Γαλλία, 21% στο Βέλγιο, 10% στη Γερμανία και 7% στην Ολλανδία.

Τα στοιχεία προέρχονται από δοκιμαστικές εκσκαφές παραγωγών, εθνικά στατιστικά και εκτιμήσεις εμπορίου.

Αντίστοιχα δεδομένα για τη Μεγάλη Βρετανία δεν υπάρχουν, καθώς το Agriculture and Horticulture Development Board (AHDB) σταμάτησε τη δημοσίευση στοιχείων το 2021.

Ωστόσο, το World Potato Markets εκτιμά ότι η απόδοση είναι μειωμένη κατά 11% σε σχέση με τον μέσο όρο της πενταετίας 2021-2025, παρόμοια με το ξηρό έτος 2018.

Ο Cedric Porter, Editor στο World Potato Markets, ανέφερε: «Οι καιρικές συνθήκες γίνονται ολοένα και πιο ακραίες και απαιτητικές. Έχουν σημειωθεί τέσσερις ξηρασίες από το 2018, μαζί με μεγάλους όγκους βροχής κατά τους χειμερινούς μήνες και την άνοιξη. Η επένδυση στη διαχείριση του νερού, είτε πρόκειται για εξοικονόμηση όταν υπάρχει περίσσεια είτε για άρδευση κατά τη διάρκεια ξηρών καλοκαιριών, θα είναι απαραίτητη για τη συνεχιζόμενη επιτυχία της καλλιέργειας.»

Επιπτώσεις στην αγορά και τις τιμές

Οι φετινές απώλειες λόγω ξηρασίας και καύσωνα προστίθενται σε μια ήδη μειωμένη επιφάνεια καλλιέργειας πατάτας, αποτέλεσμα της περσινής υπερπαραγωγής και των χαμηλών τιμών που ακολούθησαν.

Με βάση τον μέσο όρο πενταετίας, η μειωμένη επιφάνεια καλλιέργειας συνεπάγεται επιπλέον απώλεια 3,6 εκατ. τόνων.

Ο συνδυασμός αυτός ενδέχεται να οδηγήσει σε μια από τις μικρότερες συγκομιδές πατάτας που έχουν καταγραφεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με ήδη εμφανείς επιπτώσεις στις αγορές και τις τιμές.

Στην αγορά επεξεργασίας, οι τιμές πατάτας στο ελεύθερο εμπόριο στο Βέλγιο εκτοξεύτηκαν από το μηδέν τον Απρίλιο στα 200 ευρώ ή και παραπάνω, ενώ στη Γερμανία η τιμή έφτασε τα 240 ευρώ ανά τόνο από χαμηλό 15 ευρώ τον Ιούνιο.

Οι βρετανοί επεξεργαστές πληρώνουν πάνω από 300 λίρες ανά τόνο, έναντι 180 λιρών τον Φεβρουάριο.

Κλιματική αλλαγή και προοπτικές

Η επίδραση των φετινών ακραίων καιρικών φαινομένων συνδέεται άμεσα με την κλιματική αλλαγή, καθώς σύμφωνα με το World Weather Attribution, οι υψηλές θερμοκρασίες του φετινού καλοκαιριού θα ήταν «σχεδόν αδύνατες» πριν από 50 χρόνια.

Ο Jean-Paul Dallene, παραγωγός πατάτας στο Pas-de-Calais, σημείωσε: «Πέρυσι, είχα περίσσεια πατάτας που αναγκάστηκα να πουλήσω με ζημία. Φέτος, η ξηρασία μείωσε τις αποδόσεις μου κατά 12 τόνους ανά εκτάριο, με αποτέλεσμα απώλεια εισοδήματος 4.300 ευρώ ανά εκτάριο λόγω χαμηλότερων αποδόσεων και πτώσης των τιμών συμβολαίου. Έχω προσαρμόσει τις γεωργικές μου πρακτικές ώστε να περιλαμβάνουν καλλιέργεια χωρίς όργωμα για να μειώσω τον αντίκτυπο της έλλειψης νερού. Ωστόσο, σίγουρα δεν περίμενα τόσο σοβαρή ξηρασία ούτε τόσο ακραίες θερμοκρασίες. Σήμερα, πέρα από την έκτακτη βοήθεια, χρειαζόμαστε φιλόδοξες και βιώσιμες πολιτικές για το κλίμα. Χωρίς μακροπρόθεσμο όραμα, πώς μπορούμε να προσαρμοστούμε όταν κάθε χρονιά είναι μια κλιματική και γεωπολιτική λοταρία;»

Η ξηρασία και ο καύσωνας μείωσαν το μέγεθος και την απόδοση της πατάτας, με το Βέλγιο – τον μεγαλύτερο εξαγωγέα κατεψυγμένων πατάτας στον κόσμο – να αντιμετωπίζει το μεγαλύτερο πρόβλημα μεγέθους.

Η βασική ποικιλία Fontane απέδωσε 32 τόνους ανά εκτάριο στο τέλος Αυγούστου, 30% κάτω από πέρυσι, με μόνο το 50% της σοδειάς να πληροί τις απαιτήσεις μεγέθους των μεταποιητών.

Παρά τις πρόσφατες βροχές, για πολλούς παραγωγούς της Ευρώπης είναι ήδη αργά.