Συντάξεις: Ο πληθωρισμός «καταπίνει» τις μικρές ετήσιες αυξήσεις
Την ίδια ώρα που η πραγματική αγοραστική δύναμη των συνταξιούχων συνεχίζει να υποχωρεί, η κυβέρνηση εξακολουθεί να δίνει ετήσιες – μεικτές – αυξήσεις που δεν υπερβαίνουν το επίπεδο του πληθωρισμού! Οι νέες αυξήσεις για το 2027 που σχεδιάζονται (μεικτά 2,8%) κινούνται κάτω από τον επίσημο πληθωρισμό (3,8% τον Αύγουστο φέτος).
Ειδικότερα, από 14 έως 42 ευρώ μεικτά τον μήνα είναι η αύξηση των συντάξεων, με το ποσοστό 2,8% (μεικτά) που έρχεται το 2027, την ώρα που η ακρίβεια συνεχίζει να ροκανίζει το εισόδημα των συνταξιούχων. Για όσους λαμβάνουν σύνταξη 500 ευρώ, η αύξηση περιορίζεται στα μόλις 14 ευρώ τον μήνα, ενώ ακόμη και για σύνταξη 1.500 ευρώ φτάνει τα 42 ευρώ – και αυτά πριν από φόρους και κρατήσεις.
Σύμφωνα με τον κυβερνητικό σχεδιασμό από την 1η Ιανουαρίου 2027 η αναπροσαρμογή των κύριων συντάξεων δεν θα ξεπεράσει το 2,8% και αυτό αφορά και περίπου 670.000 συνταξιούχους με προσωπική διαφορά.
Επισημαίνεται ότι η κυβέρνηση επιμένει να υπολογίζει μόνο το 1/2 του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή και το 1/2 της αύξησης του ΑΕΠ. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τις συνεχιζόμενες απώλειες στο διαθέσιμο εισόδημά των απομάχων της δουλειάς. Ακόμα και αυτές οι πενιχρές αυξήσεις οδηγούν σε μεγαλύτερη φορολογική επιβάρυνση λόγω μη τιμαριθμοποίησης της φορολογικής κλίμακας.
Τονίζεται ότι μέχρι το 2022 δεν δίνονταν αυξήσεις λόγω μνημονίου.
Κατά την περίοδο 2023-2026 οι σωρευτικές αυξήσεις συντάξεων ήταν 16,4%, αλλά μόνο στις κύριες συντάξεις, με επίσημο πληθωρισμό 19,8%. Δηλαδή οι συνταξιούχοι είχαν απώλειες στο διαθέσιμο εισόδημά τους. Μάλιστα, οι κύριες συντάξεις υπέστησαν αθροιστικές περικοπές που σε πολλές κατηγορίες έφτασαν το 20%-45% την περίοδο 2010-2018.
Συνολικά εκτιμάται ότι οι συνταξιούχοι έχουν απολέσει έως και το 45% των αποδοχών τους τα τελευταία 17 χρόνια. Ετσι, η αγοραστική δύναμη των συνταξιούχων βρίσκεται σε διαρκή πίεση, καθώς το κύμα της ακρίβειας και ο επίμονος πληθωρισμός έχουν απορροφήσει πλήρως το όποιο οικονομικό όφελος.
Μάλιστα, σε σχετική του ανάλυση το ΙΟΒΕ εισάγει τον κρίσιμο διαχωρισμό μεταξύ «ονομαστικής» και «πραγματικής» αξίας. Ενώ οι συνταξιούχοι είδαν πράγματι ονομαστικές αυξήσεις στους τραπεζικούς τους λογαριασμούς, η αποπληθωρισμένη αξία αυτών των χρημάτων – δηλαδή η πραγματική αγοραστική τους δύναμη – δεν παρουσίασε καμία ουσιαστική βελτίωση. Ο πληθωρισμός λειτούργησε ως ένα «αόρατο χέρι» που εξουδετέρωσε τις διορθωτικές κινήσεις της πολιτείας, καθηλώνοντας το βιοτικό επίπεδο των απόμαχων της εργασίας.
Ο τρόπος υπολογισμού
Θα πρέπει να τονιστεί ότι ο βασικός λόγος μη καταβολής αυξήσεων άνω του πληθωρισμού είναι ότι ο υφιστάμενος μηχανισμός υπολογισμού των αυξήσεων προβλέπει περιορισμούς που δεν επιτρέπουν πλήρη κάλυψη των πληθωριστικών απωλειών.
Οι αυξήσεις στις συντάξεις, οι οποίες είχαν παραμείνει «παγωμένες» μέχρι και το 2022 λόγω των μνημονιακών περιορισμών, συνδέονται πλέον με τον πληθωρισμό και τον ρυθμό ανάπτυξης. Ωστόσο, το ισχύον θεσμικό πλαίσιο προβλέπει ότι η τελική αναπροσαρμογή δεν μπορεί να υπερβαίνει το επίπεδο του πληθωρισμού.
Αυτό σημαίνει ότι, σε πραγματικούς όρους, μεγάλο μέρος των συνταξιούχων εξακολουθεί να βλέπει το διαθέσιμο εισόδημά του να πιέζεται από τις ανατιμήσεις σε τρόφιμα, ενέργεια και βασικές υπηρεσίες.
Για τον λόγο αυτό οι ενώσεις συνταξιούχων ζητούν αλλαγή του τρόπου υπολογισμού των αυξήσεων, ώστε οι αναπροσαρμογές να καλύπτουν ουσιαστικά τις απώλειες που προκαλεί ο πληθωρισμός και να αποκαθιστούν μέρος της αγοραστικής δύναμης που χάθηκε τα προηγούμενα χρόνια.
Τέλος, τονίζεται ότι η τελική αύξηση (2,8% μεικτά) θα πληρωθεί τον Δεκέμβριο του 2026 σε 2,5 εκατ. συνταξιούχους (με τη σύνταξη του Ιανουαρίου του 2027). Υπενθυμίζεται ότι οι επικουρικές συντάξεις δεν αυξάνονται.