ІІМ әскери қызметшілеріне төлем жасау ережелері өзгерді: жалақы мен жәрдемақы не болады?

Қазақстанда ІІМ әскери қызметшілеріне ақшалай үлес, жәрдемақы және басқа да төлемдерді беру ережелеріне өзгерістер енгізілді. Түзетулер толық емес ай үшін жалақыны есептеуге, қылмыстық қудалау кезіндегі төлемдерге және жекелеген қызметтік жағдайлардағы әскери қызметшілерді ақшалай қамтамасыз етуге қатысты, деп хабарлайды Tengrinews.kz тілшісі.
Ішкі істер министрі тиісті бұйрыққа 2026 жылғы 28 қыркүйекте қол қойды. Өзгерістер 30 қазанда күшіне енеді.
Толық емес ай үшін жалақы қалай есептеледі?
Жаңа ережеге сәйкес, егер әскери қызметші толық емес ай қызмет етсе, ақшалай үлес мөлшері қызмет өткерген нақты күнтізбелік күндер санына пропорционалды түрде есептеледі.
Егер әскери қызметші дәлелді себептерсіз қызметте болмаса, төлемдер тек міндеттерін нақты атқарған күндері үшін ғана жүргізіледі. Бұл ретте командир әскери қызметшінің жұмыста болмаған күндері көрсетілген тиісті бұйрық шығаруы тиіс. Есептеу үшін нақты айдағы күнтізбелік күндер саны қолданылады.
Мысалы, егер әскери қызметші 30 күннің 20 күнтізбелік күнінде қызмет етсе, толық емес ай үшін ақшалай үлес осы 20 күнге пропорционалды түрде есептеледі. Бұл - құжатпен бекітілген төлем мөлшері емес, шартты мысал.
Басқа лауазымға ауысқан кезде қанша төленеді?
Өзгерістер командирдің қарамағында уақытша жүрген әскери қызметшілерге де қатысты.
Анықтама: Командирдің қарамағында уақытша жүрген әскери қызметші қызметін жалғастырады, бірақ уақытша әскери лауазымды иеленбейді. Мұндай мәртебенің негіздері мен мерзімі заңмен айқындалады.
Жаңа ережелерге сәйкес, соңғы атқарған лауазымы бойынша ақшалай үлес келесі жағдайларда сақталады:

басқа лауазымға тағайындалған кезде - екі айға дейінгі мерзімге;
ұйымдық-штаттық іс-шаралар өткізілген кезде - үш айға дейінгі мерзімге.

Осылайша, кадрлық рәсімдер кезеңінде ақшалай үлесті белгіленген шектерде сақтау қарастырылған.
Қылмыстық іс қозғалған жағдайда не болады?
Жекелеген өзгерістер үстінен қылмыстық қудалау жүріп жатқан әскери қызметшілерге қатысты.
Егер әскери қызметшінің іс-әрекеті күдікті ретінде сараланғаны туралы қаулы шыққаннан кейін немесе қылмыстық іс бойынша бұлтартпау шарасы қолданылғаннан кейін ол командирдің қарамағында болса, тиісті кезеңде оған ең төменгі жалақы мөлшерінде төлем беріледі.
Анықтама: 2026 жылы Қазақстанда ең төменгі жалақы 85 мың теңгені құрайды.
Мұндай шектеу ережелерде қарастырылған кезеңде, яғни қылмыстық іс бойынша түпкілікті шешім қабылданғанға дейін қолданылады.
Айта кетерлігі, қылмыстық қудалаудың өздігінен адамды кінәлі деп тануды білдірмейді.
Әскери қызметші ақталған жағдайда не болады?
Сондай-ақ ережелерде ақтау үкімі шыққан немесе қылмыстық іс ақтау негіздері бойынша тоқтатылған жағдайда ақшалай үлесті қалпына келтіру қарастырылған.

Мұндай жағдайда әскери қызметшіге командирдің қарамағында болған кезеңі үшін тиісті ақшалай үлесі толық көлемде төленуі тиіс.

Есептеу кезінде оның бұған дейін алған сомалары ескеріледі. Мысалы, егер тиісті кезең үшін әскери қызметшіге үлкенірек мөлшерде ақшалай үлес тиесілі болса, бұрын төленген сомалар түпкілікті есеп айырысу сомасынан шегеріледі.
Осылайша, ақталған жағдайда ережелер жетіспейтін қаражатты қосымша төлеуді қарастырады.
Курсанттар мен шетелде оқитын әскери қызметшілер үшін не өзгереді?
Құжатта әскери білімге қатысты ұғымдар да нақтыланған. Атап айтқанда, курсанттар мен адъюнкттердің анықтамалары жаңартылды.
Анықтама: Ережеде адъюнкт деп шетелдік әскери оқу орнында жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру бағдарламасы бойынша оқитын әскери қызметші аталады.
Шетелдік әскери оқу орындарында оқитын әскери қызметшілерге төлем жасау тәртібі де нақтыланды: ақшалай қамтамасыз ету халықаралық шарттар, келісімдер мен келісімшарттар ескеріле отырып жүргізіледі.
Жетім балаларға жәрдемақы қалай төленеді?
Жеке ереже жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығысыз қалған балалар қатарындағы мерзімді қызметтегі әскери қызметшілерге қатысты.
Жұмыстан шығу жәрдемақысын төлеу үшін есепке алу немесе тұрғылықты жері бойынша жергілікті атқарушы органның растаушы құжаты қажет.
Бұл ретте жеке құрамды есепке алумен айналысатын бөлімше жетім балаларды есепке алатын ұйымға алдын ала жазбаша сұрау салуы тиіс.
Осылайша, ережелер жәрдемақы тағайындау үшін қажетті құжаттарды алу тәртібін нақтылайды.
Далалық шығу үшін төлемдер қашан беріледі?
Бұйрықта далалық төлемдерді рәсімдеу тәртібі де нақтыланған.
Анықтама: Далалық шығу - бұл далалық жағдайдағы жауынгерлік, мобилизациялық немесе жедел дайындық сабақтары. Ұзақтығы бір тәуліктен асатын далалық шығуларға қатысқаны үшін әскери қызметшілерге далалық төлемдер қарастырылған.
Әскери бөлім командирінің ұзақтығы бір тәуліктен асатын далалық шығуды өткізу туралы бұйрығы төлемдерге негіз болып табылады.
Қаражат далалық шығу аяқталып, әскери қызметші қызмет орнына оралғаннан кейін жеті жұмыс күні ішінде төленеді.
Бұйрықта далалық шығу кезеңі, оған қатысқан әскери қызметшілердің тізімі, олардың шендері мен лауазымдары көрсетілуі тиіс.
Бұл ретте далалық төлемдердің өзі жаңа шара емес: олар бұған дейін енгізілген болатын. Қазіргі бұйрық оларды беру тәртібінің жекелеген ережелерін нақтылайды.