Νέο Σώμα, Νέα Ζωή

Παρότι ο Thierry Mugler (Τιερί Μιγκλέρ) έχει ήδη πεθάνει από το 2022, τις τελευταίες μέρες ανέσυραν ένα βίντεο από μια από τις τελευταίες εμφανίσεις του γάλλου μόδιστρου σε κάποια πασαρέλα. Η εικόνα θύμιζε πιο πολύ τρισδιάστατο animation παρά αληθινό άνθρωπο. Ο σχεδιαστής μόδας είχε υποβληθεί σε μια δραματική σωματική μεταμόρφωση και σε επανορθωτική χειρουργική επέμβαση στο πρόσωπο έπειτα από σοβαρά ατυχήματα, συμπεριλαμβανομένης μιας σύγκρουσης με τζιπ που συνέτριψε τη μύτη του, καθώς και ατυχημάτων στο γυμναστήριο και με τη μοτοσικλέτα του.

Ο Mugler επέμενε ότι οι τροποποιήσεις στο πρόσωπό του ήταν φυσικές και όχι τεχνητές. Σύμφωνα με συνεντεύξεις του, ζήτησε από χειρουργό να αφαιρέσει ένα κομμάτι οστού από το ισχίο του και να το μεταμοσχεύσει στο πιγούνι του, αποφεύγοντας τη χρήση εμφυτευμάτων σιλικόνης ή πλαστικού. Αντιμετώπιζε αυτές τις αλλαγές ως «αρχιτεκτονική έρευνα» και προσωπική μεταμόρφωση, δηλώνοντας ότι, έπειτα από χρόνια ως αδύνατος χορευτής, ήθελε να μοιάζει με «πολεμιστή» ή «υπερήρωα». Αφού αποσύρθηκε από τον ιδιαίτερα απαιτητικό χώρο της μόδας στις αρχές της δεκαετίας του 2000, ο Mugler περνούσε ώρες καθημερινά στο γυμναστήριο, μετατρέποντας τη λεπτή σιλουέτα του σε ένα σώμα με έντονη μυϊκή διάπλαση και τατουάζ.

Χωρίς να ισχυρίζεται καν ότι καλύπτει μια φυσική αρμονία, το μποντιμπιλντεράδικο σώμα είναι προφανώς μια τεχνητή κατασκευή. Χωρίς τη σύγχρονη τεχνολογία γυμναστικής θα ήταν αδύνατον να έχουμε αυτά τα υπερβολικά σώματα μποντιμπιλντεράδων που όλοι γνωρίζουμε. Σήμερα όταν τεντωθεί ένα ζεύγος δικεφάλων μπορεί να φτάσει τους πενήντα πόντους, κάτι εντελώς αδύνατον στο παρελθόν.

Σε ένα επίπεδο, το μποντιμπίλντινγκ δεν είναι παρά ένα όνειρο απόλυτου ελέγχου απέναντι στις βιολογικές λειτουργίες. Κάτι που στη σύγχρονη κοινωνία τείνει να γίνει εξωφρενικά συνηθισμένο μέσα από τη εντατική φαρμακολογία, τις χημικές δίαιτες, τα χάπια αδυνατίσματος, τους έγχρωμους φακούς επαφής, τα τεχνητά μαλλιά και κυρίως τις εφαρμογές πλαστικής χειρουργικής ή ακόμη πιο ακραία, τις εγχειρήσεις αλλαγής φύλου.

Οι πιο πολλοί μποντιμπίλντερ καταλήγουν να μοιάζουν με φυλακισμένους μέσα σε μια τερατώδη πανοπλία σάρκας. Το παράδοξο αυτών των ανθρώπων μοιάζει με βαλσαμωτή που βαλσάμωσε τον εαυτό του. Και τελικά οι πιο πολλοί από αυτούς, όταν εγκαταλείπουν αναπόφευκτα την προπόνηση με το που θα μεγαλώσουν λίγο ή θα βρουν γκόμενα, καταλήγουν παχύσαρκοι. Οι μύες που διογκώθηκαν τεχνητώς με αναβολικά και πρόσθετα έγιναν λίπος.

«Πολλά πρόσωπα ξαναφτιάχτηκαν μετά από δυστυχήματα. Πολλοί άνθρωποι έκαναν μεταμοσχεύσεις οργάνων. […] Ομως αν και δεν διστάζουμε να αλλάξουμε μια επιγονατίδα ή έναν γοφό που έχει φθορές με ένα κομμάτι πλαστικό, συνεχίζουμε να πιστεύουμε ότι οφείλουμε να υποκλιθούμε στις αποφάσεις της φύσης, αυτής της λοταρίας της αυθαίρετης διανομής γονιδίων». Αυτά έγραφε πριν από μερικές δεκαετίες η γαλλίδα εικαστικός Orlan, μια καλλιτέχνις που συνέδεσε το έργο της με την πλαστική χειρουργική.

Η δημοφιλία της τηλεοπτικής εκπομπής της οικογένειας Kardashian αποκαλύπτει ότι οι διευρυμένες εφαρμογές της πλαστικής χειρουργικής είναι απόλυτα mainstream. Η αρχετυπική αυτή οικογένεια της αμερικανικής show business περιλαμβάνει μια σειρά από αδελφές με δραστικές γενετικές τροποποιήσεις του σώματός τους, με τρόπο ίσως πρωτοφανή για τη μέχρι τώρα συζήτηση, που, ταυτόχρονα, φαίνεται ν’ αποτελούν γενικής αποδοχής σύμβολα του σεξ. Επιπλέον, ο πατέρας των κοριτσιών ύστερα από μια σειρά χειρουργικών επεμβάσεων τροποποίησης του σώματός του και αλλαγής φύλου είναι πλέον γυναίκα.

Η μεγάλη υπόσχεση της εποχής μας είναι η απόκτηση νέας ταυτότητας που δεν εξαρτάται από τις «αποφάσεις της φύσης». Την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα εκατομμύρια άνθρωποι επιθυμούν να τροποποιήσουν ριζικά το σώμα τους, το φύλο τους, την ταυτότητά τους και καταφεύγουν στη βοήθεια της χειρουργικής. Η ιδιαιτερότητα υλοποιείται ως υποχρεωτικό καθήκον.

Η ίδια η αισθητική χειρουργική, η «διορθωτική» επέμβαση που έχει γίνει μαζική πρακτική, θα μεγεθύνει, καλύτερα από κάθε άλλη, αυτή την προσέγγιση της μοναδικότητας. Στο τέλος, ίσως, καταφέρουμε να γίνουμε όλοι μοναδικοί.

Ο Θανάσης Μουτσόπουλος είναι αναπληρωτής καθηγητής της Ιστορίας της Τέχνης στη Σχολή Αρχιτεκτόνων του ΕΜΠ