«Τοξικά κόμματα»

Η αναφορά μου στην τηλεόραση, όπου ο λόγος αναγκαστικά είναι ελλειπτικός και συνοπτικός, σε «τοξικά κόμματα», όσον αφορά το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ και τον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ ορθώς παρεξηγήθηκε. Υπήρχαν λόγοι γι’ αυτή την παρεξήγηση, για τους οποίους υπεύθυνος ήταν ο γράφων. Φυσικά είχε εντελώς διαστρεβλωθεί, από υψηλόβαθμο στέλεχος του ΠΑΣΟΚ – ειδικευμένο σε τέτοιες ενέργειες –, η θέση μου για την ανάγκη δημιουργίας υγειονομικής ζώνης απέναντι στην Ακροδεξιά ανάμεσα στις συντηρητικές και τις προοδευτικές δυνάμεις. Αυτή δεν ήταν προτροπή στην ΕΛΑΣ να συγκυβερνήσει τώρα με τη ΝΔ· αφορούσε μόνο την περίπτωση που η Ακροδεξιά διεκδικούσε, όπως στη Γερμανία και τη Γαλλία, να ανέβει στην εξουσία· αφορούσε όλες τις δυνάμεις που πιστεύουν στη δημοκρατία – και το ΠΑΣΟΚ.

«Τοξικό» στην πολιτική επιστήμη θεωρείται οτιδήποτε θεωρεί θανάσιμο εχθρό κάθε άλλο κόμμα που έχει διαφορετική αντίληψη για κρίσιμα θέματα, όπως το Μεταναστευτικό, τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ πολιτών ή και θέματα που αφορούν την εθνική κυριαρχία και την οικονομία· και για να το επιτύχει αυτό εκφέρει έναν πολωτικό και διχαστικό λόγο.

Τα τοξικά κόμματα, σύμφωνα με την «Πολιτική Κοινωνιολογία της Συγκίνησης» (για το τι σημαίνει ο όρος βλέπε το ομώνυμο βιβλίο του Νίκου Δερμετζή, εκδ. Αλεξάνδρεια), καλλιεργούν συναισθήματα που βλέπουν τον άλλο όχι ως ανταγωνιστή με διαφορετικές ιδέες, αλλά ως εχθρό του έθνους ή του λαού. Το ΚΙΝΑΛ και ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ δεν ανήκουν σ’ αυτή την κατηγορία. Ηταν λάθος μου που δεν αναφέρθηκα και σε μια άλλη πτυχή της τοξικότητας, την οποία και εννοούσα. Πάντως ζητώ συγγνώμη, αν κάποιους πρόσβαλα με αυτή μου τη θέση.

Τι πραγματικά όμως εννοούσα; Υπάρχει μια άλλη πλευρά της τοξικότητας που αφορά την ανάλυση πολωτικών καταστάσεων που οδηγούν κάποια κόμματα στη σταδιακή συρρίκνωσή τους και πολλές φορές και στην αυτοδιάλυσή τους. Είναι τα κόμματα που προκαλούν αρνητικές κομματικές ταυτίσεις (negative partisanship)· κόμματα όπως ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ που, είτε λόγω του τρόπου που ανήλθε στην εξουσία (συμμαχία με αφύσικους γι’ αυτόν συμμάχους και άλωσή του στη συνέχεια από εκπροσώπους της «πολιτικής χωρίς πολιτικούς») είτε όπως το ΠΑΣΟΚ το οποίο ταυτίστηκε με το μνημόνιο και τη διαφθορά. Κακώς, αλλά έτσι έγινε. Αυτά τα κόμματα γεννούν πολίτες και ψηφοφόρους που δεν θέλουν να ακούσουν τίποτα γι’ αυτά.

Οταν δεν παίζουν κανέναν ρόλο οι προσδοκίες για το μέλλον, που άλλωστε δεν υπάρχουν, αλλά παίζει η αντιπάθεια προς ένα άλλο κόμμα, τότε οι πολίτες ψηφίζουν όχι με βάση το ποιο κόμμα προτιμούν, αλλά με βάση το ποιο κόμμα αποστρέφονται. Τότε κάποια κόμματα χτυπούν ταβάνι. Στις δημοσκοπήσεις συχνά τίθεται όχι ευθέως το ερώτημα ποιο κόμμα αντιπαθείτε, αλλά η ερώτηση ποιο κόμμα δεν θα ψηφίζατε ποτέ στο μέλλον.

Το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ εμπίπτουν σ’ αυτή την κατηγορία. Το ΠΑΣΟΚ λόγω του ονόματός του έχει ένα μπετόν αρμέ 12% που θα το ψηφίζει πάντα και το υπόλοιπο ποτέ, όποια ηγεσία και να έχει. Ο ΣΥΡΙΖΑ λόγω του ότι επλήγη από τον τυφώνα Κασσελάκη δεν ξεπερνά το 2% με 3%. Αυτά ευφυώς διείδε ο Αλέξης Τσίπρας και δημιούργησε την ΕΛΑΣ· αλλά κανένα κόμμα δεν είναι προϊόν παρθενογένεσης κι αυτό αρχίζουν να το συνειδητοποιούν και στην ΕΛΑΣ.

Ο Γιώργος Σιακαντάρης

είναι κοινωνιολόγος