Evropska komisija: Balkan da čim pre osnuje REKOM

Procedure za osnivanje Regionalne komisije za utvrđivanje činjenica o žrtvama ratova iz '90-ih godina 20. veka na prostoru bivše Jugoslavije (REKOM) treba započeti što pre, a politički lideri regiona treba da preduzmu korake za njegovo osnivanje, stav je Evropske komisije u novoj Strategiji za Zapadni Balkan.


Evropska komisija je formiranje REKOM-a navela kao jednu od najvažnijih operativnih mera, što predstavlja jasan signal da je pomirenje visoko među prioritetima EU u odnosu na region i da će se posebno insistirati na regionalnom utvrđivanju činjenica o prošlosti, piše danas portal European Western Balkans.


U članku se navodi da se regionalni pristup nameće kao jedino rešenje za utvrđivanje činjenica o žrtvama ratova, nestalim osobama i mestima njihovog zatočenja, zato što se pokazuje da se naslednice nekadašnje SFRJ još spore oko brojeva, a da nijedna nema potpunu evidenciju ljudskih gubitaka u ratovima '90-ih godina.


"Regionalna saradnja, dobrosusedski odnosi i pomirenje ne mogu se nametnuti spolja. Lideri regiona moraju da preuzmu puno vlasništvo (nad procesom pomirenja) i da vode primerom. Moraju izbegavati i osuditi sve izjave ili akcije koje bi podsticale međuetničke tenzije i moraju se aktivno suprotstavljati nacionalističkim narativima", ocenjuje se u Strategiji Evropske komisije.



REKOM traži podršku političara


Osnivanje međuvladine komisije REKOM podržalo je oko 580.000 građana širom regiona, a očekuje se da će na predstojećem Samitu u Londonu u okviru Berlinskog procesa Deklaraciju o osnivanju REKOM-a potpisati premijeri Srbije, Kosova, Makedonije i Crne Gore.


Sama Deklaracija predstavlja izraz političke volje, kojom se premijeri obavezuju da će institucije njihovih zemalja preduzeti neophodne korake za osnivanje REKOM-a do juna 2020.


Ako REKOM bude osnovan do juna 2020. godine, Komisija može da postane operativna već 2022, i da svoju misiju ispuni već nakon tri godine, odnosno do 2025. godine, navodi se u članku. 


Mandat komisije trebalo bi da se sastoji iz prikupljanja informacija i utvrđivanja činjenica o kršenju ljudskih prava, individualnih i masovnih ratnih zločina i sudbine nestalih, izrade popisa ljudskih gubitaka civila i boraca, utvrđivanja činejnica o mestima zatočenja u toku ratova i istraživanje konteksta, uzroka i motiva koji su doveli do oružanih sukoba, ratnih zločina i teških kršenja ljudskih prava. 


"EU pomirenje na Zapadnom Balkanu vidi kao prioritet iz jasnog razloga: nepostojanje saglasnosti zemalja bivše Jugoslavije o žrtavama sukoba devedesetih ostavlja prostor za nacionalističke manipulacije, koje mogu ugroziti bezbednost čitavog regiona", piše u članku.