Στενά του Ορμούζ: Το πιο χρυσοφόρο πέρασμα στον κόσμο και η μάχη για την «ιδιοκτησία» του

Σε μια κίνηση που αλλάζει άρδην το καθεστώς ναυσιπλοΐας στη σημαντικότερη υδάτινη οδό του πλανήτη, το Ιράν προχωρά στην επιβολή ενός νέου, αυστηρού πρωτοκόλλου διέλευσης. Η νεοσύστατη «Αρχή των Στενών του Περσικού Κόλπου» (PGSA) καθιστά πλέον υποχρεωτική τη συμπλήρωση μιας αναλυτικής δήλωσης στοιχείων για κάθε πλοίο που επιθυμεί να διασχίσει τα Στενά του Ορμούζ, επισημοποιώντας έναν έλεγχο που μέχρι πρότινος ήταν άτυπος και ασαφής.

Σύμφωνα με το έγγραφο που έφερε στο φως το CNN, υπό τον τίτλο «Vessel Information Declaration» (Δήλωση Πληροφοριών Σκάφους), οι πλοιάρχοι καλούνται να απαντήσουν σε περισσότερες από 40 ερωτήσεις.

Η Τεχεράνη απαιτεί πλέον να γνωρίζει όχι μόνο το τρέχον όνομα και τον αριθμό ταυτοποίησης του πλοίου, αλλά και κάθε προηγούμενη ονομασία του, τη χώρα προέλευσης και τον τελικό προορισμό. Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί η απαίτηση για τη γνωστοποίηση της εθνικότητας των εγγεγραμμένων ιδιοκτητών, των διαχειριστών, καθώς και των εθνικοτήτων ολόκληρου του πληρώματος που βρίσκεται επί του σκάφους.

Η προειδοποίηση για τις «συνέπειες»

Η Τεχεράνη ορίζει ότι η παροχή αυτών των στοιχείων μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου αποτελεί πλέον την απαρέγκλιτη προϋπόθεση για την εξασφάλιση άδειας διέλευσης. Σε email της PGSA υπογραμμίζεται ότι η «πλήρης και ακριβής πληροφόρηση είναι ουσιαστικής σημασίας», ενώ ακολουθεί μια σαφής προειδοποίηση: «Οποιαδήποτε λανθασμένη ή ελλιπής πληροφορία θα αποτελεί αποκλειστική ευθύνη του αιτούντος και οι επακόλουθες συνέπειες θα βαρύνουν τον ίδιο».

Αν και το έγγραφο δεν προσδιορίζει τη φύση των «συνεπειών», η παρουσία του ναυτικού των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) στην περιοχή υπογραμμίζει τη σοβαρότητα της διαδικασίας.

Το Ιράν έχει καταστήσει σαφές ότι η διέλευση πλοίων που συνδέονται με τις ΗΠΑ ή το Ισραήλ θα απαγορεύεται, ενώ για τα υπόλοιπα σκάφη απαιτείται η ρητή συγκατάθεση της Τεχεράνης.

Ήδη, χώρες όπως η Ινδία και το Πακιστάν έχουν ξεκινήσει διαπραγματεύσεις για την εξασφάλιση των δικών τους εμπορικών πλοίων, την ώρα που εκατοντάδες άλλα σκάφη παραμένουν εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο, αδυνατώντας να βγουν στην ανοιχτή θάλασσα.

Διπλωματικό ρήγμα και το «όχι» της Σαουδικής Αραβίας

Η νέα αυτή πραγματικότητα θέτει τις ναυτιλιακές εταιρείες μπροστά σε ένα σοβαρό δίλημμα, καθώς η συμμόρφωση με τις ιρανικές απαιτήσεις ενδέχεται, σύμφωνα με αναλυτές, να τις εκθέσει σε αμερικανικές κυρώσεις.

Την ίδια στιγμή, η Ουάσιγκτον φαίνεται να χάνει τη στήριξη κρίσιμων συμμάχων. Σύμφωνα με το Associated Press, η Σαουδική Αραβία αρνήθηκε να στηρίξει την επιχείρηση «Project Freedom» του Ντόναλντ Τραμπ για το βίαιο άνοιγμα των Στενών. Σαουδάραβας αξιωματούχος αποκάλυψε ότι το Ριάντ ξεκαθάρισε πως δεν θα επιτρέψει τη χρήση των εδαφών ή των βάσεών του για επιθέσεις, αναγκάζοντας τον Λευκό Οίκο να επαναπροσδιορίσει τους σχεδιασμούς του.

Παράλληλα, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, βρέθηκε στο Βατικανό για συνομιλίες με τον Πάπα Λέοντα ΙΔ΄, ο οποίος αντιτίθεται σθεναρά στον πόλεμο. Η Trump administration στέλνει μπερδεμένα μηνύματα, καθώς από τη μία απειλεί με νέους βομβαρδισμούς αν η Τεχεράνη δεν αποδεχθεί μια συμφωνία για τη ροή πετρελαίου, και από την άλλη αναστέλλει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις για να δώσει χρόνο στη διπλωματία.

Σε αναμονή της ειρήνης υπό τη σκιά του Χαμενεΐ

Ενώ η Τεχεράνη θεσμοθετεί τον έλεγχο της διόδου από την οποία διέρχεται το ένα πέμπτο της παγκόσμιας ενέργειας, το Πακιστάν συνεχίζει τις διαμεσολαβητικές προσπάθειες. Ο πρωθυπουργός Σεχμπάζ Σαρίφ δήλωσε ότι βρίσκεται σε διαρκή επικοινωνία με την Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη, ενώ το υπουργείο Εξωτερικών του Πακιστάν αναμένει μια συμφωνία «αργά ή γρήγορα».

Στο εσωτερικό του Ιράν, ο πρόεδρος Πεζεσκιάν επιβεβαίωσε ότι ο νέος Ανώτατος Ηγέτης, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, εποπτεύει προσωπικά τις ειρηνευτικές συνομιλίες.

Ο Χαμενεΐ, ο οποίος αντικατέστησε τον πατέρα του μετά τον θάνατο του τελευταίου στις αρχικές επιθέσεις του πολέμου, παραμένει σε μυστική τοποθεσία, επικοινωνώντας μόνο μέσω γραπτών δηλώσεων, γεγονός που προσθέτει ένα επιπλέον στρώμα μυστηρίου στις κινήσεις της Τεχεράνης.

Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί τώρα αν αυτό το νέο πρωτόκολλο θα αποτελέσει μια μόνιμη αλλαγή στο καθεστώς των Στενών του Ορμούζ, μετατρέποντας μια ελεύθερη υδάτινη οδό σε μια ζώνη αυστηρά ελεγχόμενη, με τεράστιο οικονομικό και γεωπολιτικό αντίκτυπο για ολόκληρο τον πλανήτη.