Η επιδρομή του Ντρέικ και το ναυάγιο του Κάδιθ: Μια ιστορία που αναδύθηκε μετά από 4 αιώνες
Ο Σερ Φράνσις Ντρέικ, πειρατής για τους Ισπανούς και έντιμος θαλασσοπόρος για τους Άγγλους, έλαβε εντολή από τη βασίλισσα Ελισάβετ Α΄ της Αγγλίας να καταστρέψει τις πόλεις, τα φρούρια και τους υπηκόους του Φιλίππου Β΄ όπου κι αν βρίσκονταν. Ο Ντρέικ εξαπέλυσε επιθέσεις χωρίς προειδοποίηση σε περιοχές και των δύο ημισφαιρίων, πλήττοντας το Σάντο Ντομίνγκο, τα Κανάρια Νησιά και την Παταγονία. Ανάμεσα στα λιμάνια που κατέστρεψε ήταν και το Κάδιθ, το 1587.
Στον κόλπο του Κάδιθ, ο Φίλιππος Β΄ κατασκεύαζε τμήμα του στόλου με τον οποίο σχεδίαζε να επιτεθεί στην Αγγλία. Για τον λόγο αυτό, η Ελισάβετ Α΄ διέταξε τον Ντρέικ να καταστρέψει τα πολεμικά πλοία που απειλούσαν το βασίλειό της. Με μια τολμηρή κίνηση, ο Άγγλος θαλασσοπόρος εισήλθε στο ανδαλουσιανό λιμάνι και βύθισε 30 έως 35 ισπανικά, πορτογαλικά ή συμμαχικά σκάφη.
Ανάμεσά τους βρισκόταν το ιταλικό πλοίο San Giorgio e Sant’Elmo Buonaventura, που μετέφερε ποικίλα εμπορεύματα. Πρόσφατες εργασίες βυθοκόρησης στον κόλπο του Κάδιθ επέτρεψαν την ανάσυρση του ναυαγίου, όπως αναφέρεται στη μελέτη “Experimental Sciences in Underwater Archaeology: Delta II Wreck (San Giorgio and Sant’Elmo Buonaventura)”. Με τεχνικές γονιδιωματικής, δενδροαρχαιολογίας, παλαιοβιολογίας και φυσικοχημείας, οι ερευνητές ανασύνθεσαν τις συνθήκες βύθισης του πλοίου – και όχι μόνο.
Σε βάθος οκτώ μέτρων κάτω από τα ιζήματα εντοπίστηκε σχεδόν άθικτο το πλοίο, το οποίο είχε βυθιστεί στις 29 Απριλίου 1587. Όπως σημειώνεται, «τα οργανικά κατάλοιπα βρέθηκαν σε εξαιρετική κατάσταση διατήρησης λόγω του πάχους της λάσπης, η οποία δημιούργησε αναερόβιο περιβάλλον και εμπόδισε την αποσύνθεση του υλικού, που διαθέτει σημαντική πολιτιστική και επιστημονική αξία».
Τα ευρήματα του ναυαγίου
Μεταξύ των ευρημάτων ήταν κρανίο γυναίκας ηλικίας 25 έως 35 ετών με κρανιακό τραύμα, καθώς και οστά αγελάδων, χοίρων, κατσικιών και κοτόπουλων. Εντοπίστηκαν επίσης μικρά πήλινα δοχεία, σφραγισμένα και ακέραια, που περιείχαν ελιές ποικιλίας Gordal σε άλμη με κάπαρη, δάφνη, δενδρολίβανο και ρίγανη.
Η ανάλυση γενετικού υλικού (DNA) στο εσωτερικό των δοχείων αποκάλυψε παθογόνα που προκαλούν πνευμονία και λοιμώξεις του δέρματος και του αναπνευστικού συστήματος, προσφέροντας στοιχεία για τις ασθένειες του πληρώματος. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από 11 επιστήμονες του Ινστιτούτου Ανδαλουσιανής Πολιτιστικής Κληρονομιάς, της εταιρείας Tanit Archaeological Management, του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας της Ισπανίας (CSIC), της DendroResearch Wageningen, της Εταιρείας Επιστημών Aranzadi, του Πανεπιστημίου της Λα Λαγκούνα και του Βιολογικού Σταθμού Ντοñάνα.
Η βαφή από τη Νέα Ισπανία
Κατά την ανασκαφή βρέθηκαν και ξύλινα βαρέλια με πυκνή κόκκινη ουσία, η οποία ταυτοποιήθηκε ως Dactylopius coccus costa — βαφή που προέρχεται από το έντομο κοχινίλη. Τον 16ο αιώνα, η βαφή αυτή εισαγόταν από τη Νέα Ισπανία (σημερινό Μεξικό), κυρίως από την περιοχή της Οαχάκα, και αποτελούσε ένα από τα πιο πολύτιμα εμπορεύματα της εποχής. Τα βαρέλια, φτιαγμένα από βαλτικό ξύλο, είχαν κοπεί μεταξύ 1586 και 1601, γεγονός που επιβεβαιώνει τη χρονολογία βύθισης του πλοίου το 1587.
Όπως καταλήγει η μελέτη, «το πλοίο San Giorgio e Sant’Elmo Buonaventura, αγκυροβολημένο έξω από την πόλη του Κάδιθ, βυθίστηκε μεταξύ πέντε και έξι το απόγευμα στις 29 Απριλίου 1587 από τον στόλο του κουρσάρου Φράνσις Ντρέικ, κατ’ εντολή της βασίλισσας Ελισάβετ Α΄ της Αγγλίας».
- Τέλος, ο Ισπανός ναύαρχος Άλβαρο δε Μπαζάν καταδίωξε τον στόλο του Ντρέικ, ωστόσο δεν έφτασε εγκαίρως. Ο Άγγλος κουρσάρος κατάφερε να επιστρέψει στην Αγγλία, μεταφέροντας μαζί του τεράστια λεία.