Στον αέρα το βραβείο κοινού της Μπιενάλε
«Κυανόκρανοι» αστυνομικοί απωθούν διαδηλωτές έξω από την είσοδο της Μπιενάλε στη Βενετία. Σε έναν από τους πιο κεντρικούς δρόμους της Βενετίας και από τους πιο φαρδείς – σε αντιδιαστολή με τα ιδιαιτέρως στενά σοκάκια της – την οδό Γκαριμπάλντι, το ετέροκλητο και με εκκεντρικές συχνά εμφανίσεις κοινό της μεγαλύτερης εικαστικής διοργάνωσης έχουν αντικαταστήσει διαμαρτυρόμενοι για τη συμμετοχή του Ισραήλ σε μια δυναμική πορεία με συνθήματα και σημαίες.
Ανάλογο κλίμα και εντός των «τειχών» της 61ης Μπιενάλε με τις πορείες ανάμεσα στα περίπτερα να αποτελούν καθημερινότητα και τα δρώμενα κατά της συμμετοχής της Ρωσίας έξω από το εθνικό της περίπτερο – που αποτελεί τον δεύτερο πόλο έντασης – έχουν μετατρέψει τη μεγαλύτερη εικαστική διοργάνωση παγκοσμίως σε «εμπόλεμη» ζώνη.
Για κάποιες ώρες μάλιστα ορισμένα περίπτερα – μεταξύ αυτών της Βρετανίας και της Γαλλίας – κατέβασαν ρολά, καθώς οι εργαζόμενοι συμμετείχαν στην απεργία που κηρύχθηκε στο πλαίσιο των αντιπολεμικών κινητοποιήσεων, ενώ κάποια άλλα (μεταξύ αυτών και η Κύπρος) έχουν αναρτήσει στην είσοδο των εκθεσιακών τους χώρων αφίσες κυρίως υπέρ της Παλαιστίνης. Οι τόνοι δεν πέφτουν ούτε το βράδυ, όταν κλείνουν οι πόρτες, ούτε όταν εμφανίζεται η πράσινη ακτίνα ελπίδας που εκπέμπει το έργο του Κρις Λεβίν και φωτίζει τον ουρανό, καθώς ο θόρυβος από τα ελικόπτερα που περιπολούν ως και δύο ώρες μετά τα μεσάνυχτα, δημιουργεί μια αίσθηση ανησυχίας.
Η πολιτική που ως τώρα είχε θέση – άλλοτε διακριτικά και άλλοτε όχι – στην εικαστική σκηνή, ναι μεν είναι παρούσα τόσο στην κεντρική έκθεση, όσο και στα εθνικά περίπτερα, αλλά φέτος πλέον έχει αγγίξει κάθε πτυχή της διοργάνωσης, στερώντας σαφώς τον χαρακτηρισμό της πόλης ως Γαληνοτάτης.
Η όποια προσπάθεια να μη δημιουργηθούν εντάσεις έχει πέσει στα κανάλια της Βενετίας. Η παραίτηση της κριτικής επιτροπής λίγες μόλις μέρες πριν απ’ τα προεγκαίνια της Μπιενάλε (είχε προηγηθεί δήλωσή της ότι θα αποκλείσει από τα βραβεία χώρες των οποίων οι ηγέτες κατηγορούνται επί του παρόντος από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και η οποία είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από τους άμεσα ενδιαφερομένους, Ρωσία και Ισραήλ) ανέτρεψε το πρόγραμμα.
Και κατά συνέπεια το πρωί του Σαββάτου δεν πραγματοποιήθηκε η απονομή του Χρυσού και Αργυρού Λέοντα στους καλλιτέχνες της κεντρικής έκθεσης και στις εθνικές συμμετοχές. Γεγονός που γυρίζει το ημερολόγιο στο 1970, οπότε λόγω φοιτητικών διαμαρτυριών και μεγάλης έκτασης επεισοδίων στη διοργάνωση του 1968, ανεστάλη η απονομή βραβείων, διαδικασία η οποία επανήλθε το 1986.
Στον αέρα φαίνεται ωστόσο ότι βρίσκεται και η ιδέα να απονεμηθεί βραβείο κοινού με την ολοκλήρωση της Μπιενάλε, τον Νοέμβριο. Παρά το γεγονός ότι οι ιθύνοντες έχουν εξασφαλίσει όπως ανακοίνωσαν διαφανή τρόπο και άμεσα συνδεδεμένο με τον έλεγχο εισιτηρίων για να γίνει σωστά η ψηφοφορία του κοινού, ήδη 52 καλλιτέχνες από την κεντρική έκθεση (από τους συνολικά 111) και 19 εθνικά περίπτερα από τα 99 που συμμετέχουν (το ελληνικό δεν έχει τοποθετηθεί προς το παρόν) αποστασιοποιήθηκαν με δημόσια δήλωσή τους.
Στο τεταμένο πολιτικό κλίμα της φετινής διοργάνωσης εντάσσεται και η απόφαση του Ιράν να μη δώσει το «παρών» την τελευταία στιγμή. Αν και επισήμως δεν δόθηκαν εξηγήσεις σχετικά με την απόφαση αυτή και μόνο η αναστολή διεθνών πτήσεων και τα σοβαρά προβλήματα στα δίκτυα επικοινωνίας αδιαμφισβήτητα είναι αρκετά για να δημιουργήσουν μείζονος σημασίας ζητήματα σχετικά με τη μεταφορά των έργων, πέρα, βεβαίως, από τη γενικότερη γεωπολιτική και οικονομική συγκυρία.
Η Δανία με… Τσιτσιολίνα
Ολες αυτές οι εξελίξεις έχουν θέσει σε δεύτερο πλάνο το εικαστικό περιεχόμενο της Μπιενάλε και έχουν επιτρέψει να περάσουν σχεδόν απαρατήρητες συμμετοχές που άλλοτε θα βρίσκονταν στο επίκεντρο όπως το περίπτερο της Δανίας που προσεγγίζει τον ρόλο της πορνογραφίας στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγική διαδικασία εξού και στα εγκαίνιά του παρέστη και τραγούδησε η σταρ του ερωτικού κινηματογράφου και πρώην βουλευτής, Ιλόνα Στάλερ – γνωστή στους περισσότερους ως Τσιτσιολίνα.