ΠΟΥ: Τα φακελάκια νικοτίνης κινδυνεύουν να δημιουργήσουν νέα γενιά εξαρτημένων χρηστών

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) προειδοποιεί για την ταχεία εξάπλωση των φακέλων νικοτίνης (nicotine pouches) παγκοσμίως, επισημαίνοντας τις επιθετικές πρακτικές της καπνοβιομηχανίας που στοχεύουν στη νεανική αγορά.

Τα φακελάκια αυτά, τα οποία απελευθερώνουν νικοτίνη όταν τοποθετηθούν ανάμεσα στα ούλα και τα χείλη, αλλάζουν ριζικά τη διεθνή αγορά προϊόντων καπνού και νικοτίνης, σύμφωνα με έκθεση του ΠΟΥ που δόθηκε σήμερα στη δημοσιότητα.

«Οι κυβερνήσεις διαπιστώνουν ταχεία εξάπλωση των προϊόντων αυτών, κυρίως μεταξύ των εφήβων και των νέων, που γίνονται στόχος παραπλανητικών τακτικών επιθετικού μάρκετινγκ», δηλώνει ο Ετιέν Κρουγκ, επικεφαλής του τμήματος Κοινωνικοί Παράγοντες Υγείας, Προαγωγή και Πρόληψη του ΠΟΥ.

Τα προϊόντα που περιέχουν νικοτίνη και ζαχαρώδη αρώματα «είναι φτιαγμένα για να είναι εθιστικά», προειδοποιεί σε ανακοίνωσή του το στέλεχος του ΠΟΥ, υπογραμμίζοντας τον αυξανόμενο κίνδυνο για τη δημόσια υγεία.

Τα φακελάκια νικοτίνης προβάλλονται ως προϊόντα «σύγχρονα», «διακριτικά» και χωρίς καπνό, όμως εξαπλώνονται τόσο γρήγορα που πολλές χώρες δυσκολεύονται να θεσπίσουν το κατάλληλο ρυθμιστικό πλαίσιο, σύμφωνα με την πρώτη σχετική έκθεση του ΠΟΥ.

Εκρηκτική αύξηση πωλήσεων

Περισσότερα από 23 δισεκατομμύρια φακελάκια νικοτίνης πωλήθηκαν το 2024, καταγράφοντας αύξηση 50% σε σχέση με τον προηγούμενο χρόνο. Η παγκόσμια αγορά των προϊόντων αυτών αναμένεται να φτάσει τα 7 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025.

Οι υψηλότερες πωλήσεις σημειώνονται στη Βόρεια Αμερική, όπου η ζήτηση αυξάνεται ραγδαία. Μία δημοφιλής μάρκα, που το 2017 διέθετε 9.000 σημεία πώλησης, το 2024 ήταν διαθέσιμη σε 150.000 καταστήματα, σύμφωνα με την έκθεση του ΠΟΥ.

Η επιτυχία των φακέλων νικοτίνης επεκτείνεται και στην Ευρώπη, με χώρες όπως η Γερμανία, η Πολωνία και η Σουηδία να καταγράφουν σημαντική αύξηση κατανάλωσης, ενώ ραγδαία ανάπτυξη παρατηρείται και σε κράτη όπως το Πακιστάν.

«Δεν πρόκειται απλώς για τάση της αγοράς. Είναι ένα πρόβλημα δημόσιας υγείας σε ταχεία εξέλιξη», σημειώνει ο Βινάγιακ Πρασάντ, υπεύθυνος της αντικαπνιστικής εκστρατείας του ΠΟΥ.

Μάρκετινγκ με γλυκές γεύσεις και ψηφιακή προώθηση

Η έκθεση του ΠΟΥ καταγγέλλει τη στρατηγική μάρκετινγκ των εταιρειών, που χρησιμοποιούν ελκυστικές συσκευασίες, γλυκές γεύσεις και προώθηση μέσω ίνφλουενσερ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να προσελκύσουν νεανικό κοινό.

Παράλληλα, επισημαίνεται η χρήση διαφημιστικών σλόγκαν που ενθαρρύνουν μια «διακριτική» κατανάλωση, με φράσεις όπως «ξεχάστε τους κανόνες» ή «οποτεδήποτε, οπουδήποτε», επιτρέποντας στους εφήβους να κρύβουν την κατανάλωση από τους γονείς τους.

Ο Βινάγιακ Πρασάντ υπογραμμίζει ότι οι εταιρείες παρουσιάζουν τα pouches ως λιγότερο επικίνδυνα από τα παραδοσιακά τσιγάρα, ακόμη και ως μέσο διακοπής του καπνίσματος — μια πρακτική που χαρακτηρίζει παραπλανητική.

«Τα φακελάκια νικοτίνης δεν είναι ακίνδυνα προϊόντα και δεν πρέπει να διατίθενται για να δημιουργήσουν μια νέα γενιά εξαρτημένων», τονίζει.

Αντίστοιχα, ο Γόρχε Αλνταϊ, διευθυντής της μη κυβερνητικής οργάνωσης κατά του καπνίσματος STOP, αναφέρει ότι «το μάρκετινγκ των προϊόντων αυτών σήμερα μοιάζει πολύ με αυτό που γνωρίσαμε πριν από 10 χρόνια, πριν από την έκρηξη της επιδημίας του ατμίσματος στους νέους».

Κάλεσμα για αυστηρότερο νομικό πλαίσιο

Στην έκθεσή του, ο ΠΟΥ καλεί τις κυβερνήσεις να ενισχύσουν επειγόντως τα νομοθετικά τους πλαίσια, καθώς περίπου 160 χώρες δεν διαθέτουν ειδικούς κανονισμούς για την πώληση και κατανάλωση των φακέλων νικοτίνης, ενώ μόνο 16 έχουν προχωρήσει σε πλήρη απαγόρευση.