Axios: Παράθυρο 30 ημερών για συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν μετά τον πόλεμο – Στο επίκεντρο πυρηνικό πρόγραμμα και Στενά του Ορμούζ
Νέα διπλωματική κινητικότητα καταγράφεται γύρω από τις σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, καθώς σύμφωνα με πληροφορίες του Axios, οι δύο πλευρές εξετάζουν ένα προσωρινό πλαίσιο αποκλιμάκωσης που θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για νέες διαπραγματεύσεις σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και την ασφάλεια στον Περσικό Κόλπο.
Σύμφωνα με ιρανικά και αμερικανικά δημοσιεύματα, η Ουάσιγκτον παρέδωσε στην Τεχεράνη νέο σχέδιο ειρηνευτικής συμφωνίας μέσω Πακιστανού μεσολαβητή, με το Ιράν να εξετάζει ήδη το περιεχόμενο του εγγράφου χωρίς μέχρι στιγμής να έχει δώσει επίσημη απάντηση.
Το παρασκήνιο των επαφών φαίνεται ιδιαίτερα πυκνό. Όπως μεταδίδει το ιρανικό πρακτορείο Tasnim, η Τεχεράνη είχε αποστείλει πριν από λίγες ημέρες δική της πρόταση 14 σημείων προς τις ΗΠΑ, θέτοντας όρους που αφορούν κυρίως την άρση κυρώσεων, τις στρατιωτικές ισορροπίες στην περιοχή και ζητήματα αποζημιώσεων.
Σε απάντηση, η αμερικανική πλευρά διαμόρφωσε νέο σχέδιο, το οποίο μεταφέρθηκε μέσω διαμεσολάβησης του Πακιστάν. Ο Πακιστανός απεσταλμένος φέρεται να βρίσκεται σε επαφές με Ιρανούς αξιωματούχους στην Τεχεράνη, επιχειρώντας να γεφυρώσει τις σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο πλευρών και να διαμορφώσει κοινό πλαίσιο πιθανής συμφωνίας.
«Επιστολή προθέσεων» και παράθυρο διαπραγμάτευσης
Καθοριστικό στοιχείο των συνομιλιών φαίνεται να αποτελεί η πρόταση για υπογραφή μιας λεγόμενης «επιστολής προθέσεων» μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Σύμφωνα με το Axios, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ συζήτησε το ζήτημα σε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπέντζαμιν Νετανιάχου.
Το συγκεκριμένο έγγραφο δεν θα συνιστά πλήρη ειρηνευτική συμφωνία, αλλά θα σηματοδοτεί επίσημα το τέλος της φάσης στρατιωτικής σύγκρουσης και θα ενεργοποιεί ένα παράθυρο 30 ημερών για εντατικές διαπραγματεύσεις.
Στόχος των συνομιλιών θα είναι η επίτευξη πιο ολοκληρωμένης συμφωνίας που θα περιλαμβάνει:
- το μέλλον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος,
- το καθεστώς του εμπλουτισμένου ουρανίου,
- τις αμερικανικές κυρώσεις,
- αλλά και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Το τελευταίο αποτελεί κρίσιμο γεωπολιτικό ζήτημα, καθώς από τα Στενά διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου, γεγονός που καθιστά οποιαδήποτε ένταση στην περιοχή άμεση απειλή για τη διεθνή αγορά ενέργειας.
Επιφυλάξεις στο Ισραήλ
Παρά τη διπλωματική κινητικότητα, το Ισραήλ εμφανίζεται ιδιαίτερα επιφυλακτικό απέναντι στη διαδικασία. Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Axios, ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου θεωρεί ότι η πίεση προς το Ιράν θα πρέπει να συνεχιστεί, με στόχο τη διαρκή αποδυνάμωση των στρατιωτικών και πυρηνικών δυνατοτήτων της Τεχεράνης.
Διαβάστε ακόμα: Bloomberg: Το Ιράν και το Ομάν σχεδιάζουν μόνιμα διόδια στα Στενά του Ορμούζ
Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός παρέμεινε ανήσυχος ακόμη και μετά τη συνομιλία του με τον Ντόναλντ Τραμπ, φοβούμενος ότι μια πρόωρη συμφωνία ενδέχεται να επιτρέψει στο Ιράν να διατηρήσει κρίσιμα στοιχεία του πυρηνικού του προγράμματος.
Από την πλευρά του, ο Τραμπ εμφανίστηκε αισιόδοξος, δηλώνοντας ότι ο Νετανιάχου θα στηρίξει τελικά τη γραμμή της Ουάσιγκτον, ενώ έκανε λόγο για «πολύ καλή συνεργασία» μεταξύ ΗΠΑ και Ισραήλ.
Το πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει το κεντρικό αγκάθι
Παρά τη σχετική αποκλιμάκωση, οι βαθιές διαφωνίες παραμένουν. Η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να ζητά περιορισμούς στον εμπλουτισμό ουρανίου και αυστηρό διεθνή έλεγχο, ενώ η Τεχεράνη επιμένει στο δικαίωμα ανάπτυξης του πυρηνικού της προγράμματος για ειρηνικούς σκοπούς.
Παράλληλα, η ιρανική ηγεσία εμφανίζεται ιδιαίτερα επιφυλακτική απέναντι στις αμερικανικές προθέσεις, εκφράζοντας φόβους ότι οποιαδήποτε προσωρινή συμφωνία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο πίεσης ή στρατηγικής ανασύνταξης της Δύσης και του Ισραήλ.
Ωστόσο, διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι η προοπτική μιας προσωρινής συμφωνίας εντός των επόμενων εβδομάδων παραμένει ανοιχτή, καθώς όλες οι πλευρές επιδιώκουν να αποτρέψουν νέα γενικευμένη αποσταθεροποίηση στη Μέση Ανατολή.