Fan club

Στα χρόνια της Αλλαγής, ο Ανδρέας άκουγε συχνά ένα σύνθημα: «Οταν οι άλλοι θα ψάχνουν αρχηγό, εμείς θα σε φωνάζουμε ξανά πρωθυπουργό». Το σύνθημα διατηρούσε καλή σχέση με την αλήθεια και, κυρίως, με την εποχή. Κάποτε τα κόμματα έψαχναν αρχηγό. Σήμερα οι αρχηγοί ψάχνουν κόμμα.

Εντάξει, η διαπίστωση δεν είναι απολύτως ακριβής, αλλά μας δίνει το περίγραμμα της εικόνας. Η πολιτική υπήρξε πάντοτε προσωποκεντρική. Ο Καραμανλής, ο Ανδρέας, δεν ήταν απλοί διαχειριστές κομματικών μηχανισμών. Ηγούνταν παρατάξεων που έφεραν έντονα τη σφραγίδα τους. Ομως πίσω από τα πρόσωπα υπήρχε κάτι μεγαλύτερο: ένα κόμμα με ιστορία, μία ιδεολογία, κοινωνικό ακροατήριο. Ενα σύνολο στελεχών και οργανώσεων που επιβίωνε και μετά τον ηγέτη.

Σήμερα η σχέση σταδιακά αντιστρέφεται. Δεν είναι το πρόσωπο που ενσαρκώνει το κόμμα, αλλά το κόμμα που λειτουργεί ως όχημα του προσώπου. Ο ψηφοφόρος δεν καλείται τόσο να επιλέξει πρόγραμμα ή ιδεολογική κατεύθυνση, όσο να εκφράσει εμπιστοσύνη σε έναν άνθρωπο. Συχνά γνωρίζει το όνομα του αρχηγού, αλλά δυσκολεύεται να κατονομάσει στελέχη ή βασικές θέσεις του πολιτικού φορέα που εκπροσωπεί. Να, ο Τσίπρας πιάνει 15% στις δημοσκοπήσεις. Νομίζετε ότι όλοι αυτοί, οι δυνητικοί ψηφοφόροι, γνωρίζουν άλλο πρόσωπο πέραν του ηγέτη; Οχι. Τους αρκεί ο Τσίπρας. Τα κοινωνικά δίκτυα επιτάχυναν αυτή τη μετάβαση. Δεν ευνοούν τα συλλογικά σχήματα, αλλά τα πρόσωπα. Ο ηγέτης έχει περισσότερους followers από τον λογαριασμό του κόμματος. Ο πολιτικός γίνεται brand και το κόμμα πλατφόρμα υποστήριξής του. Αυτό εξηγεί γιατί σε όλο τον δυτικό κόσμο εμφανίζονται κινήσεις που γεννιούνται γύρω από έναν άνθρωπο. Ο Μακρόν στη Γαλλία, ο Μιλέι στην Αργεντινή, ο Τραμπ στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η επιτυχία ή η αποτυχία τους ταυτίζεται σχεδόν ολοκληρωτικά με την προσωπική τους απήχηση. Το ερώτημα είναι αν αυτή η εξέλιξη ενισχύει ή αποδυναμώνει τη δημοκρατία. Νομίζω την αποδυναμώνει. Ο ηγέτης μπορεί να εμπνέει. Ομως η δημοκρατία χρειάζεται και κάτι περισσότερο: ιδέες που επιβιώνουν όταν ο ηγέτης αποχωρήσει. Γιατί αν δεν υπάρχουν ιδέες, τότε δεν έχεις κόμμα, αλλά fan club.

Ρινόκεροι

Στον «Ρινόκερο» του Ιονέσκο, οι κάτοικοι μιας επαρχιακής πόλης αρχίζουν, ο ένας μετά τον άλλον, να μεταμορφώνονται σε ρινόκερους. Στην αρχή όλοι σοκάρονται. Σταδιακά η μεταμόρφωση γίνεται η νέα κανονικότητα. Αναμενόμενο. Είναι πιο εύκολο να ακολουθήσεις το ρεύμα παρά να μείνεις πίσω. Στο τέλος, ο κεντρικός ήρωας, ο Μπερανζέ, μένει μόνος. Ολοι οι φίλοι του έγιναν ρινόκεροι. Στην περίπτωση του ΣΥΡΙΖΑ έχουμε περισσότερους ήρωες. Τον Πολάκη, τον Παππά, τη Δούρου. Θέλουν να μείνουν πίσω στο άδειο κομματικό κτίριο. Ομως δεν υπερασπίζονται έναν οργανισμό που στέκεται στα πόδια του. Δεν έχουν πού να πάνε και μένουν εγκλωβισμένοι στον δικό τους μικρόκοσμο. Η πλειοψηφία αποφάσισε συμπόρευση με τον Τσίπρα. Αν το δεις ανθρώπινα, είναι ένα υπαρξιακό δράμα. Και τώρα που καλοκαίριασε είναι να πάρεις τον Νίκο τον Παππά, να τον πας σε μια ταβέρνα στην Καισαριανή, να βάλεις στο τραπέζι ένα κανάτι κρασί και να ακούσεις τον πόνο του.

Μυαλά και φάρμακα

Το βίντεο είναι συγκλονιστικό. Αλλά δεν το είδα στις ειδήσεις. Εκατοντάδες ογκολόγοι, οι καλύτεροι του κόσμου, χειροκροτούν όρθιοι τις ανακοινώσεις για τη δημιουργία νέων αντικαρκινικών φαρμάκων. Ποιοι τα έφτιαξαν;

Δεν ξέρουμε τα ονόματά τους. Αλλά και να μας τα έλεγαν, θα τα ξεχνούσαμε στο λεπτό. Αλλωστε για πολλούς από μας, αν ένας επιστήμονας ισχυριστεί ότι θεράπευσε τον καρκίνο, θα θεωρηθεί κομπογιαννίτης. Αν το πει ένας παπάς, αρκετοί θα τρέξουν με τη λαμπάδα στο χέρι. Η αντίφαση είναι και αυτή συγκλονιστική. Η ανθρωπότητα φτιάχνει φάρμακα του 21ου αιώνα, αλλά ταλαιπωρείται από ιδέες και πρακτικές του 19ου.

Εχει ευφυΐα, αλλά της λείπει η σοφία. Και είναι στιγμές που σηκώνεις τα χέρια. Ο άνθρωπος μπορεί να αντιμετωπίσει τον θάνατο, αλλά χάνει με κάτω τα χέρια από τον εαυτό του.

Ο star της ημέρας

Αλέξανδρος Τσουβέλας. Comedian. Η δημοσίευση μιας φωτογραφίας του ιδίου με τη σύντροφό του προκάλεσε έναν οχετό σεξιστικών σχολίων με στόχο τη γυναίκα.

Το ζεύγος ανακοίνωσε ότι θα κινείται νομικά εναντίον οποιουδήποτε θίγει την αξιοπρέπειά τους. Και πολύ καλά θα κάνει. Ας πληρώσουν μερικοί χαμερπείς το κόστος της χυδαιότητάς τους μήπως, επιτέλους, βάλουν μυαλό και οι υπόλοιποι. Εύγε, μαζί τους.