Ενα Μουντιάλ γεμάτο ερωτηματικά

Το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026, που αρχίζει αυτή την εβδομάδα σε ΗΠΑ, Καναδά και Μεξικό, θα είναι το μεγαλύτερο στην ιστορία του θεσμού.

Για πρώτη φορά συμμετέχουν 48 εθνικές ομάδες, θα διεξαχθούν 104 αγώνες σε 16 πόλεις και τρεις χώρες, ενώ η FIFA προσδοκά να σπάσει κάθε προηγούμενο ρεκόρ προσέλευσης, τηλεθέασης και εμπορικών εσόδων.

Ωστόσο, όσο πλησιάζει η πρώτη σέντρα (την Πέμπτη στις 22.00 με το Μεξικό – Νότια Αφρική), τόσο πληθαίνουν και τα ερωτήματα γύρω από τη διοργάνωση, καθώς διοργανωτές, φίλαθλοι και εθνικές ομάδες καλούνται να διαχειριστούν προκλήσεις που ξεπερνούν κατά πολύ το αγωνιστικό σκέλος.

Το ζήτημα που συζητείται περισσότερο από κάθε άλλο αφορά το κόστος. Η FIFA εφαρμόζει για πρώτη φορά σε τόσο μεγάλη κλίμακα σύστημα δυναμικής τιμολόγησης στα εισιτήρια, με αποτέλεσμα οι τιμές να μεταβάλλονται ανάλογα με τη ζήτηση! Κάτι σαν το χρηματιστήριο. Η επιλογή αυτή έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, καθώς πολλοί φίλαθλοι θεωρούν ότι το Παγκόσμιο Κύπελλο μετατρέπεται σε προϊόν προσιτό κυρίως σε εύπορους ταξιδιώτες και εταιρικούς πελάτες. Είναι χαρακτηριστικό ότι ενώ το φθηνότερο εισιτήριο κοστίζει 60 δολάρια, στη δευτερογενή αγορά (resale), οι τιμές είναι πολλαπλάσιες λόγω της τεράστιας ζήτησης με πάνω από 500 εκατομμύρια αιτήματα. Οι τιμές για τον τελικό δε, αγγίζουν πενταψήφια νούμερα!

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στα εισιτήρια. Οι μετακινήσεις ανάμεσα στις διοργανώτριες πόλεις αποτελούν μια ξεχωριστή οικονομική πρόκληση. Σε αντίθεση με το Κατάρ, όπου οι αποστάσεις ήταν μικρές, το Μουντιάλ του 2026 εκτείνεται σε ολόκληρη τη Βόρεια Αμερική. Ενας φίλαθλος που επιθυμεί να ακολουθήσει την ομάδα του σε όλη τη διοργάνωση ενδέχεται να χρειαστεί πολλαπλές αεροπορικές μετακινήσεις, διανυκτερεύσεις σε ακριβά ξενοδοχεία και σημαντικά έξοδα εσωτερικών μεταφορών. Αναλυτές εκτιμούν ότι το συνολικό κόστος μπορεί να φτάσει σε δεκάδες χιλιάδες δολάρια για όσους θέλουν να ζήσουν ολόκληρη την εμπειρία. Δεν είναι τυχαίο ότι η Football Supporters Europe, η μεγαλύτερη οργάνωση φιλάθλων στην ήπειρο, έχει ήδη ασκήσει κριτική στη FIFA, υποστηρίζοντας ότι η συνεχής αύξηση του κόστους απομακρύνει σταδιακά τον μέσο φίλαθλο από το γήπεδο.

Το στοίχημα της οικονομίας

Η FIFA και οι τοπικές οργανωτικές επιτροπές παρουσιάζουν το Μουντιάλ ως μια τεράστια οικονομική ευκαιρία για τις τρεις διοργανώτριες χώρες. Οι προβλέψεις κάνουν λόγο για δισεκατομμύρια δολάρια σε έσοδα από τον τουρισμό, την κατανάλωση, τις μεταφορές και τις εμπορικές δραστηριότητες που θα αναπτυχθούν γύρω από τη διοργάνωση.

Ωστόσο, δεν συμφωνούν όλοι. Πολλοί οικονομολόγοι εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί από τη FIFA. Αναλύσεις διεθνών χρηματοοικονομικών οργανισμών, όπως η Deutsche Bank, η Goldman Sachs και η Barclays, συγκλίνουν στο συμπέρασμα ότι τα οφέλη θα είναι κυρίως τοπικά και βραχυπρόθεσμα, με περιορισμένη επίδραση στο συνολικό ΑΕΠ των διοργανωτριών χωρών.

Χαρακτηριστικά, η Deutsche Bank εκτιμά ότι η επίδραση στο αμερικανικό ΑΕΠ θα είναι σχετικά μικρή σε σχέση με το μέγεθος της οικονομίας των ΗΠΑ, ενώ η Barclays υποστηρίζει ότι τα μεγαλύτερα κέρδη θα καταγραφούν κυρίως στους τομείς του τουρισμού, της φιλοξενίας και των υπηρεσιών. Ηδη υπάρχουν αναφορές ότι οι κρατήσεις ξενοδοχείων σε ορισμένες αμερικανικές πόλεις κινούνται χαμηλότερα από τις αρχικές προσδοκίες, ενώ σε Καναδά και Μεξικό η εικόνα εμφανίζεται πιο θετική. Παράλληλα, αρκετές δημοτικές Αρχές έχουν επωμιστεί σημαντικό μέρος των εξόδων για υποδομές, ασφάλεια και μεταφορές.

Η ασφάλεια

Ενα από τα μεγαλύτερα στοιχήματα των διοργανωτών είναι η ασφάλεια. Εκατομμύρια επισκέπτες αναμένεται να ταξιδέψουν στις τρεις χώρες κατά τη διάρκεια της διοργάνωσης και οι τοπικές Αρχές βρίσκονται σε διαρκή επιφυλακή.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη ενεργοποιηθεί εκτεταμένα σχέδια ασφαλείας, με τη συμμετοχή ομοσπονδιακών υπηρεσιών, αστυνομικών Αρχών και ιδιωτικών εταιρειών. Η διαχείριση των μεγάλων συγκεντρώσεων, η προστασία των αποστολών και η ομαλή λειτουργία των μεταφορών αποτελούν βασικές προτεραιότητες. Παράλληλα, υπάρχουν ανησυχίες για τις επιπτώσεις που μπορεί να έχουν οι γεωπολιτικές εντάσεις ή έκτακτα περιστατικά σε μια διοργάνωση που θα φιλοξενηθεί ταυτόχρονα σε τρεις χώρες.

Ζέστη εναντίον όλων!

Εκτός από τους αντιπάλους τους, οι ποδοσφαιριστές θα κληθούν να αντιμετωπίσουν και τις καιρικές συνθήκες. Οι υψηλές θερμοκρασίες και η έντονη υγρασία σε αρκετές περιοχές των ΗΠΑ έχουν ήδη προκαλέσει προβληματισμό. Η ανησυχία δεν προέρχεται μόνο από περιβαλλοντικές οργανώσεις.

Η FIFPRO, η παγκόσμια ένωση επαγγελματιών ποδοσφαιριστών, έχει προειδοποιήσει επανειλημμένα ότι σε συνθήκες όπου ο δείκτης θερμικής καταπόνησης ξεπερνά συγκεκριμένα όρια, αυξάνεται σημαντικά ο κίνδυνος για την υγεία των αθλητών. Παράλληλα, μελέτη της διεθνούς επιστημονικής πρωτοβουλίας World Weather Attribution εκτίμησε ότι ένα σημαντικό ποσοστό των αγώνων ενδέχεται να διεξαχθεί σε συνθήκες που θα δοκιμάσουν τις αντοχές τόσο των ποδοσφαιριστών όσο και των φιλάθλων.

Για τον λόγο αυτόν η FIFA έχει ενισχύσει τα πρωτόκολλα προστασίας, προβλέποντας υποχρεωτικά τρίλεπτα cooling breaks, πρόσθετους σταθμούς ενυδάτωσης και ειδικούς χώρους δροσιάς για τον κόσμο γύρω από τα γήπεδα. Την ίδια στιγμή όμως, η απόφαση να μην επιτρέπονται επαναχρησιμοποιούμενα μπουκάλια εντός των γηπέδων έχει προκαλέσει αντιδράσεις.

Το περιβαλλοντικό αποτύπωμα

Η περιβαλλοντική διάσταση του Μουντιάλ αποτελεί ακόμη ένα πεδίο προβληματισμού. Η γεωγραφική έκταση της διοργάνωσης είναι πρωτοφανής και συνεπάγεται τεράστιο αριθμό αεροπορικών μετακινήσεων για φιλάθλους, ομάδες, χορηγούς και δημοσιογράφους.

Περιβαλλοντικές οργανώσεις εκτιμούν ότι το Μουντιάλ του 2026 ενδέχεται να καταγράψει ένα από τα μεγαλύτερα ανθρακικά αποτυπώματα στην ιστορία του θεσμού. Οι επικρίσεις εστιάζουν κυρίως στα χιλιάδες αεροπορικά ταξίδια που θα απαιτηθούν για τη διεξαγωγή των αγώνων σε τρεις διαφορετικές χώρες και δεκάδες διαφορετικές πόλεις. Σε αντίθεση με το Κατάρ, όπου οι περισσότερες μετακινήσεις πραγματοποιούνταν σε μικρές αποστάσεις, η φετινή διοργάνωση βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στις αερομεταφορές.

Οι βίζες των Ιρανών

Οι διοργανωτές συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν και οργανωτικά ζητήματα. Διαδικασίες θεωρήσεων εισόδου, καθυστερήσεις στην έκδοση βίζας για φιλάθλους και μέλη αποστολών, καθώς και οι ιδιαίτερα αυξημένες ανάγκες μετακίνησης αποτελούν ζητήματα που παρακολουθούνται στενά. Ιδιαίτερη περίπτωση είναι βέβαια το Ιράν, που καταγγέλλει πολιτική διακρίσεων και πόλεμο νεύρων από τους Αμερικανούς εξαιτίας του πολέμου. Είναι δε χαρακτηριστικό ότι η ομάδα δεν θα μείνει ούτε ένα βράδυ στις ΗΠΑ. Θα ταξιδεύει, θα παίζει και θα γυρίζει αυθημερόν στο Μεξικό όπου θα είναι η βάση της.

Η FIFA εμφανίζεται αισιόδοξη ότι τα προβλήματα θα αντιμετωπιστούν χωρίς να επηρεαστεί η ομαλή διεξαγωγή της διοργάνωσης. Ωστόσο, είναι σαφές ότι το μεγαλύτερο Μουντιάλ στην ιστορία ξεκινά έχοντας ήδη ανοίξει μια σειρά από συζητήσεις που ξεπερνούν το ποδόσφαιρο.