ΕΕ: Διαφωνία Συμβουλίου και Ευρωκοινοβουλίου για τον προϋπολογισμό
Περικοπές της τάξης του 2% σε σχέση με τα δύο τρισεκατομμύρια ευρώ που είχαν τεθεί στο τραπέζι πέρυσι πρότεινε την Πέμπτη η Κυπριακή Προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον ενωσιακό προϋπολογισμό 2028-34, προκαλώντας ωστόσο διαφωνίες τόσο από κράτη-μέλη που ζητούν επιπλέον μειώσεις όσο και από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο που απορρίπτει την πρόταση του Συμβουλίου.
Η πρόταση, γνωστή ως «διαπραγματευτικό πλαίσιο», προέκυψε ύστερα από μήνες διαβουλεύσεων με τις 27 κυβερνήσεις της ΕΕ και προβλέπει μικρότερες αυξήσεις στις δαπάνες για άμυνα και ανταγωνιστικότητα απ’ ό,τι είχε εισηγηθεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Ιούλιο του 2025.
Παράλληλα, προβλέπει ελαφρώς αυξημένη χρηματοδότηση για τη στήριξη των αγροτών και τη σύγκλιση των επιπέδων διαβίωσης εντός της Ένωσης, διατηρώντας ωστόσο τη γενική μείωση τέτοιων δαπανών. Η ΕΕ επιδιώκει να κατευθύνει πόρους προς την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς της έναντι της Κίνας και των Ηνωμένων Πολιτειών στις νέες τεχνολογίες και να αντιμετωπίσει την απειλή ρωσικής επιθετικότητας.
«Δεν σημαίνει ότι όλοι είναι ικανοποιημένοι – πρόκειται για συμβιβασμό», δήλωσε η υφυπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Κύπρου Μαριλένα Ραουνά, παρουσιάζοντας την πρόταση. Η ίδια πρόσθεσε: «Η προεδρία έχει το καθήκον να θέσει τους πρώτους αριθμούς στο τραπέζι. Πρόκειται για μια μετριοπαθή μείωση 2%, ενώ παράλληλα λαμβάνονται υπόψη οι ανησυχίες χωρών με ΑΕΕ κάτω από το 90% του ευρωπαϊκού μέσου όρου», αναφερόμενη στα κράτη που λαμβάνουν περισσότερα κονδύλια από όσα συνεισφέρουν.
«Πιστεύουμε ότι πρόκειται για έναν ισορροπημένο συμβιβασμό, ο οποίος μπορεί να αποτελέσει βάση για τις επερχόμενες διαπραγματεύσεις», σημείωσε η Ραουνά.
«Χρηματοδότηση του χθες σε βάρος των προκλήσεων του αύριο»
Ωστόσο, οι χώρες που συνεισφέρουν περισσότερα στον προϋπολογισμό απ’ όσα λαμβάνουν ζήτησαν βαθύτερες περικοπές. «Για την Ολλανδία, αυτό είναι ένα πλαίσιο που δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό», σχολίασε ο υπουργός Οικονομικών της Ολλανδίας, Έελκο Χέινεν, προσθέτοντας ότι «η πρόταση χρηματοδοτεί τις προτεραιότητες του χθες εις βάρος των προκλήσεων του αύριο».
Από την άλλη πλευρά, όσοι θεωρούν ότι ο προϋπολογισμός πρέπει να αυξηθεί ώστε να αντιμετωπιστούν οι νέες προκλήσεις της Ευρώπης άσκησαν επίσης κριτική στην πρόταση της προεδρίας.
Οι εισηγητές Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τον προϋπολογισμό Σίγκφριντ Μουρεσάν (ΕΛΚ, Ρουμανία) και Κάρλα Ταβάρες (S&D, Πορτογαλία) εξέφρασαν σοβαρές ανησυχίες για την κατεύθυνση των συζητήσεων στο Συμβούλιο.
Σε κοινή δήλωσή τους, σημείωσαν ότι «απορρίπτουμε την πρόταση του Συμβουλίου, η οποία δεν ανταποκρίνεται στις σημερινές ανάγκες της Ευρώπης ούτε στη θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ως δημοκρατικού και δημοσιονομικού θεσμού της Ένωσης».
Οι δύο ευρωβουλευτές προειδοποίησαν ότι οι περικοπές θα πλήξουν κρίσιμους τομείς όπως η αγροτική πολιτική, η συνοχή, η ασφάλεια και η ανταγωνιστικότητα, ενώ υπογράμμισαν την ανάγκη για νέους ίδιους πόρους της ΕΕ, ώστε να αποφευχθεί η επιβάρυνση των κρατών-μελών.
«Η μόνη αξιόπιστη λύση για να μη μειωθούν τα προγράμματα που είναι ζωτικής σημασίας για τους Ευρωπαίους πολίτες είναι η συμφωνία για νέες πηγές εσόδων», ανέφερε ο Μουρεσάν, καλώντας τα κράτη να αποφασίσουν «αν θα περικόψουν τη χρηματοδότηση για έρευνα και ασφάλεια ή θα διασφαλίσουν ότι οι παγκόσμιες ψηφιακές εταιρείες θα συνεισφέρουν δίκαια».
Η Ταβάρες πρόσθεσε ότι το Κοινοβούλιο «θα συνεχίσει να υπερασπίζεται ισχυρή και διακριτή χρηματοδότηση για την πολιτική συνοχής, την Κοινή Αγροτική Πολιτική και το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο», επισημαίνοντας ότι αυτές αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης και της κοινωνικής σύγκλισης.
Τέλος, οι εισηγητές υπογράμμισαν ότι η ΕΕ οφείλει να διαθέτει επαρκείς πόρους για να στηρίξει την Ουκρανία, να υπερασπιστεί τα ανθρώπινα δικαιώματα και να ενισχύσει τη διεθνή της παρουσία. «Οι περικοπές σε αυτή τη συγκυρία θα έστελναν λάθος μήνυμα σε όσους βασίζονται στην Ένωση», δήλωσαν, εκφράζοντας ετοιμότητα να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις μόλις τα κράτη-μέλη συμφωνήσουν σε πλήρη εντολή, με στόχο την ολοκλήρωση των συνομιλιών έως το τέλος του 2026.