Γιατί στερείται νοήματος το «Μητσοτάκης ή χάος»
Oταν ο Μίκης Θεοδωράκης θέλησε να θέσει στη χώρα το δίλημμα Καραμανλής ή δικτατορία, χρησιμοποίησε μία μεταφορά: «Καραμανλής ή τανκς». Και η έκφραση ήταν εύστοχη.
Διότι η εικόνα των τανκς προκαλούσε αυτόματα ροή τρομακτικών παραστάσεων, ενώ η έννοια «δικτατορία» θα απαιτούσε «ανάλυση». Με τον ίδιο τρόπο κάποιοι άλλοι, προκειμένου να δώσουν μορφή στην τερατώδη φύση του ολοκληρωτισμού, αντί αναλύσεων, προσφεύγουν συνήθως σε δύο λέξεις: Αουσβιτς και Γκουλάγκ.
Και έρχονται αμέσως εικόνες τρόμου, που καμία ανάλυση δεν μπορεί να αναδείξει.
Ποιος λοιπόν είναι ο λόγος, για τον οποίο η κυριολεξία μπορεί να μη λέει τίποτε και η «μεταφορά» τα πάντα; Είναι το γεγονός ότι η αφηρημένη σκέψη στερείται εικόνων. Γι’ αυτό τις αναζητά στις μεταφορές και στα παραδείγματα. Την απουσία εικόνων στην αφηρημένη σκέψη επισήμανε έγκαιρα η Χάνα Αρεντ («Η ζωή του Νου», Επίκεντρο), για να καταλήξει: «Καμία φιλοσοφία, κανένας αφορισμός, όσο βαθιά και αν είναι, δεν μπορούν να συγκριθούν σε ένταση και πλούτο νοήματος, με μια καλά δομημένη αφήγηση» («Ανθρωποι σε χρόνους ζοφερούς»).
Και ήρθε η τρέχουσα πολιτική ζωή, να επιβεβαιώσει πανηγυρικά την αρεντική αυτή διαπίστωση, όταν ο Πρωθυπουργός αρνήθηκε να υπαχθεί στο δίλημμα «Μητσοτάκης ή χάος». Και εύλογα. Διότι τον παρουσιάζει αντίπαλο όχι με κάποιο πρόσωπο αλλά με μία έννοια: το «χάος». Ενώ οι έννοιες, από μόνες τους, ούτε δρουν, ούτε έχουν σκοπούς, ούτε δημιουργούν, ούτε καταστρέφουν. Ούτε καν χρησιμοποιούν τους ανθρώπους σαν εργαλεία για τους σκοπούς τους. Αντίθετα, πολιτική είναι οι πράξεις των ανθρώπων, που επιδιώκουν τους δικούς τους σκοπούς, που θα ‘λεγε και ο γερο-Μαρξ. Γι’ αυτό αντίπαλοι μπορεί να γίνουν μόνον τα πρόσωπα, ως φορείς των όσων εκφράζουν οι έννοιες, όπως το χάος.
Προκειμένου λοιπόν ο Πρωθυπουργός να αναδείξει τον κίνδυνο του χάους, ήταν υποχρεωμένος να προσωποποιήσει τα διλήμματα ανάμεσα σ’ αυτόν και στους αρχηγούς των κομμάτων της αντιπολίτευσης. Αφού οι τελευταίοι, στερούμενοι προγράμματος, ονομάζουν «πρόγραμμα» την απόρριψη του προγράμματος του αντιπάλου τους! Με αποτέλεσμα να παλινδρομούν ομαδικά στο «πρόγραμμα» του Θεόδωρου Δηλιγιάννη, υιοθετώντας την περίφημη διακήρυξή του, ότι πρόγραμμά του ήταν «το αντίθετον του κ. Τρικούπη»!
Με την εξειδίκευση μάλιστα που εισέφερε αντάξιος πολιτευτής του. Ο οποίος, όταν ρωτήθηκε για ποιον λόγο θα καταργήσουν και τον νόμο «Περί προσόντων των δημοσίων υπαλλήλων» που θέσπισε ο Χ. Τρικούπης για να μην προσλαμβάνονται αγράμματοι ως γραμματείς, απάντησε: «Διότι, κατά κανόνα, οι έχοντες τα ολιγότερα προσόντα είναι και οι πλέον ικανοί» (Κώστα Δαφνή, «Γ. Θεοτόκης»).
Ηταν λογικό λοιπόν ο Πρωθυπουργός να ζητήσει τη σύγκριση με τους πολιτικούς αρχηγούς της αντιπολίτευσης προσωπικά αποκλείοντας, ως ανοίκεια, τη σύγκριση με έννοιες. Διότι μόνον έτσι μπορεί να αποκαλυφθεί ότι το χάος που μας απειλεί είναι αυτό που ενσαρκώνουν και επαγγέλλονται οι ιδιοκτήτες των ΙΧ κομμάτων της αντιπολίτευσης. Εστω και αν, για να κρύψουν την άβυσσο που μας επιφυλάσσουν, επιχειρούν να μεταμφιεστούν σε κάτι άλλο με παραπλανητικές «καρδούλες» ή να καλυφθούν πίσω από στερεότυπα περί «λαού» και «πατρίδας».
Γι’ αυτό ακριβώς, ενώ το «Μητσοτάκης ή χάος» δεν λέει τίποτε, το «Μητσοτάκης ή Κωνσταντοπούλου ή Βαρουφάκης ή Βελόπουλος» και εσχάτως «ή Τσίπρας» λέει πολλά και τρομακτικά.
Ο Κώστας Κούρκουλος είναι δικηγόρος