Ακραία πρόκληση στο Βόρειο Αιγαίο από τουρκικά F-16
Μια σοβαρή και εξαιρετικά ανησυχητική τροπή πήρε χθες η κατάσταση στους αιθέρες του Αιγαίου. Για πρώτη φορά μετά τον Φεβρουάριο του 2023, τον καταλυτικό μήνα των φονικών σεισμών στην Τουρκία που οδήγησε στην άτυπη «ελληνοτουρκική ηρεμία», η Πολεμική Αεροπορία βρέθηκε αντιμέτωπη με ένα σκηνικό που θύμισε τις παλαιότερες, σκοτεινές περιόδους της αεροπορικής διελκυστίνδας. Δύο απανωτές, σκληρές εικονικές αερομαχίες μέσα σε λίγη ώρα, στην ευαίσθητη περιοχή μεταξύ Λέσβου και Χίου.
Το γεγονός αυτό δεν αποτελεί απλώς μια αριθμητική καταγραφή στα ημερήσια δελτία του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Αμυνας (ΓΕΕΘΑ). Αποτελεί μια ποιοτική και στρατηγική αναβάθμιση της τουρκικής προκλητικότητας, η οποία μετά τις προκλητικές πτήσεις κατά τη διάρκεια πρόσφατων τουρκικών ασκήσεων και κάποιες σποραδικές αερομαχίες σπάει με τον πλέον θορυβώδη τρόπο το διπλωματικό κλίμα των χαμηλών τόνων.
Εδώ και μήνες, η δραστηριότητα της Αγκυρας στο Αιγαίο είχε περιοριστεί σχεδόν αποκλειστικά σε «γκρίζες» πτήσεις μη επανδρωμένων αεροσκαφών (UAV) και αεροσκαφών ναυτικής συνεργασίας και συλλογής πληροφοριών ATR-72. Αυτές οι πτήσεις προκαλούσαν μεν παραβάσεις των κανόνων εναέριας κυκλοφορίας, αλλά δεν οδηγούσαν σε «στενές επαφές». Η χθεσινή ημέρα, όμως, άλλαξε τα δεδομένα, επαναφέροντας τα οπλισμένα τουρκικά μαχητικά F-16 στην πρώτη γραμμή της αντιπαράθεσης.
Προβλεπόμενη απάντηση
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, το χρονικό της έντασης ξεκίνησε όταν ένας σχηματισμός οπλισμένων τουρκικών F-16 εισήλθε στο FIR Αθηνών χωρίς να καταθέσει σχέδιο πτήσης. Η άμεση απογείωση των ελληνικών μαχητικών readiness από την κοντινότερη αεροπορική βάση ήταν η προβλεπόμενη απάντηση. Ωστόσο, αντί της συνήθους διαδικασίας όπου τα τουρκικά αεροσκάφη αποχωρούν μετά την αναγνώριση, οι τούρκοι πιλότοι επέδειξαν επιθετική συμπεριφορά. Το αποτέλεσμα ήταν να καταγραφεί η πρώτη άγρια εμπλοκή (εικονική αερομαχία) μεταξύ Λέσβου και Χίου, με τους χειριστές των δύο πλευρών να εμπλέκονται σε ελιγμούς υψηλής αδρεναλίνης και επικινδυνότητας.
Πριν προλάβει να εκτονωθεί η ένταση του πρώτου επεισοδίου, η τουρκική πλευρά κλιμάκωσε περαιτέρω την πίεση. Λίγη ώρα αργότερα, σημειώθηκε και δεύτερη αερομαχία στην ίδια ακριβώς γεωγραφική ζώνη από το ίδιο ζεύγος τουρκικών F-16 που, παρά το ότι ηττήθηκε στην πρώτη αερομαχία, αρνήθηκε να αποχωρήσει. Η καταγραφή δύο εμπλοκών μέσα στην ίδια ημέρα – ένα φαινόμενο που είχε να εμφανιστεί πάνω από τρία χρόνια – πιστοποιεί ότι δεν επρόκειτο για ένα τυχαίο γεγονός, αλλά για μια συνειδητή, κεντρικά σχεδιασμένη επιλογή της Αγκυρας να δοκιμάσει τα αντανακλαστικά και την ετοιμότητα της ελληνικής αεράμυνας.
Η επιλογή της περιοχής μεταξύ Λέσβου και Χίου μόνο τυχαία δεν μπορεί να θεωρηθεί. Πρόκειται για μια ζώνη του Κεντρικού και Ανατολικού Αιγαίου την οποία η Τουρκία επιχειρεί πάγια να «γκριζάρει», προβάλλοντας τις ανυπόστατες θεωρίες της περί αποστρατιωτικοποίησης των νησιών και αμφισβητώντας τα όρια του ελληνικού εθνικού εναέριου χώρου. Με την αποστολή οπλισμένων F-16 και την επιδίωξη αερομαχιών, η Αγκυρα στέλνει ένα σαφές μήνυμα: η περίοδος της απόλυτης ηρεμίας έχει τελειώσει και η αναθεωρητική της ατζέντα παραμένει ενεργή, έτοιμη να ενεργοποιηθεί ανά πάσα στιγμή.
Στο ελληνικό «Πεντάγωνο» και στο υπουργείο Εξωτερικών επικρατεί έντονος προβληματισμός, αλλά και απόλυτη ψυχραιμία. Οι έλληνες πιλότοι απέδειξαν για άλλη μία φορά την επιχειρησιακή τους ανωτερότητα, αναγκάζοντας τους εισβολείς σε αποχώρηση. Το μεγάλο ερώτημα που καλείται τώρα να απαντήσει η Αθήνα είναι αν η χθεσινή ημέρα αποτελεί μια μεμονωμένη έξαρση ή την απαρχή ενός νέου κύκλου διαρκούς έντασης. Το βέβαιο είναι ότι η Πολεμική Αεροπορία παραμένει σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής, γνωρίζοντας καλά ότι η ασφάλεια των ελληνικών ουρανών δεν επαφίεται σε προσωρινά μορατόριουμ αλλά στη διαρκή αποτρεπτική ισχύ των όπλων της.