Δικαίωση

Τα «άτυπα ενημερωτικά σημειώματα», τα περίφημα non-papers, αποτελούν ένα εργαλείο που χρησιμοποιούν εδώ και δεκαετίες όλες οι κυβερνήσεις για να καθιστούν γνωστές τις θέσεις τους στους δημοσιογράφους, χωρίς να δεσμεύονται από αυτές. Ο στόχος τους είναι θεωρητικά να διευκολύνουν, όχι να καθοδηγούν. Και ασφαλώς όχι να στιγματίζουν, να ενοχοποιούν ή, πολύ περισσότερο, να καταδικάζουν.

Αυτήν ακριβώς την πρακτική, σε συνδυασμό με διαρροές, tweets και επίσημες δηλώσεις, χρησιμοποίησαν η κυβέρνηση και το γραφείο Τύπου του προηγούμενου πρωθυπουργού για να πλήξουν έναν εκδότη και επιχειρηματία, που έτυχε να είναι ο Βαγγέλης Μαρινάκης, θα μπορούσε να είναι όμως οποιοσδήποτε πολίτης ενοχλεί για οποιονδήποτε λόγο την εξουσία. Επί χρόνια, το συγκεκριμένο πρόσωπο και η οικογένειά του υπέστησαν βάναυση δημόσια απαξίωση όχι από κάποιο δικαστήριο, αλλά από τον μηχανισμό της εξουσίας. Παραβιάστηκαν τα ατομικά του δικαιώματα, παραβιάστηκε και το τεκμήριο της αθωότητας, που κατοχυρώνεται στο άρθρο 6 παρ. 2 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και ορίζει ότι «κάθε πρόσωπο που κατηγορείται για αδίκημα τεκμαίρεται ότι είναι αθώο έως τη νόμιμη απόδειξη της ενοχής του».

Αυτήν ακριβώς την παράβαση διαπίστωσε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, δικαιώνοντας πριν από λίγες ημέρες τον επιχειρηματία και καταδικάζοντας την Ελληνική Δημοκρατία για τις παράνομες και συκοφαντικές πρακτικές, επώνυμες και ανώνυμες, του πρώην πρωθυπουργού και δύο υπουργών του. Η απόφαση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς αναδεικνύει τον κίνδυνο από τη μετατροπή της Δικαιοσύνης και του δημόσιου λόγου σε όπλα. Σε μια χώρα που χαρακτηρίζεται από μια βαθιά και διαρκή κρίση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς τους θεσμούς, ένα όργανο με το κύρος του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου έρχεται να διακηρύξει ότι η κατάλυση των θεσμών δεν είναι μια συμπτωματική παρατυπία της εξουσίας, αλλά ένα ζήτημα δημοκρατίας.

Εκτός από το ευρύτερο μήνυμα, όμως, υπάρχει και το ειδικότερο, που αφορά τόσο την κυβέρνηση όσο και τα μέσα ενημέρωσης: τα non-papers πρέπει να επιστρέψουν στον παλιό τους ρόλο, της άτυπης ενημέρωσης δηλαδή, όχι να χρησιμοποιούνται για προπαγανδιστικούς σκοπούς, πολύ περισσότερο μάλιστα αν στους σκοπούς αυτούς περιλαμβάνεται η δυσφήμηση ενός πολίτη. Η συζήτηση πρέπει να γίνεται επωνύμως. Τα υπόλοιπα είναι για τους δειλούς.