Πρωταθλήτρια κόσμου η… Εφορία!
Το τελευταίο σφύριγμα του τελικού του Παγκοσμίου Κυπέλλου σήμανε το τέλος μιας διοργάνωσης που άφησε πίσω της τεράστια οικονομικά μεγέθη. Εκτός από τη FIFA, που μοίρασε δεκάδες εκατομμύρια ευρώ στις εθνικές ομοσπονδίες, και τις ίδιες τις ομάδες που ανταμείφθηκαν για την πορεία τους, ένας ακόμη μεγάλος κερδισμένος αναδείχθηκε αθόρυβα: οι φορολογικές αρχές σε ολόκληρο τον κόσμο.
Τα πριμ που καταβλήθηκαν στους διεθνείς ποδοσφαιριστές δεν αποτέλεσαν αφορολόγητο εισόδημα. Αντιθέτως, στις περισσότερες περιπτώσεις αντιμετωπίστηκαν ως εισόδημα από εργασία ή από επαγγελματική δραστηριότητα και υπήχθησαν στις ισχύουσες φορολογικές διατάξεις κάθε χώρας. Ετσι, σημαντικό μέρος των χρημάτων που έλαβαν οι πρωταγωνιστές του Μουντιάλ κατέληξε τελικά στα κρατικά ταμεία.
Το ισπανικό «τσεκούρι»
Στην περίπτωση της Ισπανίας, η φορολογική απόδοση αποδείχθηκε ιδιαίτερα υψηλή. Η ισπανική ποδοσφαιρική ομοσπονδία είχε συμφωνήσει με τους διεθνείς συγκεκριμένο πριμ σε περίπτωση κατάκτησης του τροπαίου, ύψους περίπου 755.000 ευρώ μεικτά για κάθε ποδοσφαιριστή. Το συνολικό ποσό που προοριζόταν για τους 26 διεθνείς προσέγγισε τα 19,6 εκατομμύρια ευρώ.
Ωστόσο, το σύνολο αυτού του ποσού δεν θα φορολογούνταν στην Ισπανία. Καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισε η φορολογική κατοικία των ποδοσφαιριστών. Οι διεθνείς που αγωνίζονταν στη La Liga και υπάγονταν στη φορολογική νομοθεσία της Ισπανίας βρέθηκαν αντιμέτωποι με τους υψηλότερους συντελεστές του ισπανικού συστήματος, οι οποίοι, ανάλογα με την αυτόνομη κοινότητα, κυμαίνονταν περίπου από 45% έως και άνω του 50%.
Με βάση τις σχετικές εκτιμήσεις, τα φορολογητέα πριμ των ισπανών διεθνών ανήλθαν σε περίπου 12,8 εκατομμύρια ευρώ, με αποτέλεσμα τα δημόσια ταμεία να προσδοκούν φορολογικά έσοδα που προσεγγίζουν τα 6 εκατομμύρια ευρώ. Το μεγαλύτερο μέρος κατευθυνόταν στην Κεντρική Φορολογική Διοίκηση, ενώ ποσά εισέπρατταν και οι περιφερειακές φορολογικές αρχές, όπως εκείνες της Χώρας των Βάσκων και της Ναβάρα.
Πολύπλοκη Αργεντινή
Διαφορετική ήταν η εικόνα στην Αργεντινή, τη δεύτερη φιναλίστ του τελικού. Και εκεί τα πριμ των διεθνών αποτέλεσαν φορολογητέο εισόδημα, όμως το φορολογικό καθεστώς παρουσίαζε σημαντικές ιδιαιτερότητες. Οι φορολογικοί κάτοικοι Αργεντινής υποχρεώνονταν να δηλώσουν το παγκόσμιο εισόδημά τους, γεγονός που σήμαινε ότι τα ποσά από το Μουντιάλ εντάσσονταν στη φορολογική τους δήλωση.
Ο ανώτατος φορολογικός συντελεστής στην Αργεντινή έφθανε περίπου στο 35%, αισθητά χαμηλότερος από εκείνον που ίσχυε στην Ισπανία. Ωστόσο, δεν ήταν δυνατό να υπολογιστεί με ακρίβεια το συνολικό ποσό που εισέπραξε η αργεντίνικη εφορία. Ο λόγος ήταν ότι πολλοί διεθνείς αγωνίζονταν σε συλλόγους της Ευρώπης, είχαν διαφορετική φορολογική κατοικία ή υπάγονταν σε ειδικές διεθνείς φορολογικές συμβάσεις.
Επιπλέον, επειδή το Παγκόσμιο Κύπελλο διεξήχθη στις Ηνωμένες Πολιτείες, μέρος των εισοδημάτων μπορούσε να υπαχθεί και στην αμερικανική φορολογία, με δυνατότητα συμψηφισμού των φόρων που καταβλήθηκαν στο εξωτερικό. Η ίδια πολυπλοκότητα χαρακτήρισε σχεδόν όλες τις εθνικές ομάδες που συμμετείχαν στη διοργάνωση. Οι ποδοσφαιριστές της Αγγλίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Πορτογαλίας, της Βραζιλίας, της Ολλανδίας και των υπόλοιπων χωρών δεν φορολογήθηκαν με ενιαίο τρόπο.
Σε αρκετές περιπτώσεις, οι ανώτατοι φορολογικοί συντελεστές ξεπερνούσαν το 45%, ενώ σε ορισμένα ευρωπαϊκά κράτη πλησίαζαν ή και υπερέβαιναν το 50%. Αντίθετα, σε χώρες της Λατινικής Αμερικής οι συντελεστές ήταν χαμηλότεροι, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι τα πριμ έμεναν αφορολόγητα.
Στη Γαλλία, οι διεθνείς που είναι φορολογικοί κάτοικοι της χώρας υπάγονται σε προοδευτική φορολόγηση, με τον ανώτατο συντελεστή να προσεγγίζει το 45%, ενώ μαζί με τις κοινωνικές επιβαρύνσεις το πραγματικό φορολογικό βάρος μπορεί να είναι ακόμη υψηλότερο.
Στη Γερμανία, η συνολική επιβάρυνση των υψηλών εισοδημάτων υπερβαίνει το 45%, καθώς προστίθενται και η εισφορά αλληλεγγύης, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρχει και εκκλησιαστικός φόρος.
Στην Αγγλία, όπου αγωνίζεται μεγάλος αριθμός διεθνών από πολλές εθνικές ομάδες, τα πριμ των ποδοσφαιριστών που είναι φορολογικοί κάτοικοι του Ηνωμένου Βασιλείου εντάσσονται στο συνολικό εισόδημά τους και φορολογούνται με ανώτατο συντελεστή περίπου 45%. Αυτό σημαίνει ότι σημαντικό μέρος των χρημάτων που λαμβάνουν οι διεθνείς επιστρέφει στο βρετανικό Δημόσιο, ακόμη και όταν εκπροσωπούν διαφορετικές χώρες στο Μουντιάλ..
Στην Πορτογαλία, η ανώτατη φορολόγηση μπορεί να φθάσει περίπου το 48%, ενώ στην Ολλανδία το υψηλότερο φορολογικό κλιμάκιο υπερβαίνει το 49%.
Η Βραζιλία εφαρμόζει διαφορετικό μοντέλο, με χαμηλότερο ανώτατο συντελεστή φόρου εισοδήματος, περίπου 27,5%, όμως και εκεί τα πριμ των διεθνών αποτελούν φορολογητέο εισόδημα.
Στην Κροατία, στο Βέλγιο και στις σκανδιναβικές χώρες οι ανώτατοι φορολογικοί συντελεστές είναι ακόμη υψηλότεροι, συχνά υπερβαίνοντας το 50%, γεγονός που μετατρέπει τα πριμ των διεθνών σε ιδιαίτερα σημαντική πηγή δημοσίων εσόδων.
Καθοριστικός παράγοντας δεν ήταν η σημαία που φορούσε ο κάθε διεθνής στο στήθος, αλλά η χώρα στην οποία ήταν φορολογικός κάτοικος. Ετσι, ένας ποδοσφαιριστής που εκπροσωπούσε την εθνική Αργεντινής αλλά ζούσε και φορολογούνταν στην Ευρώπη μπορούσε να καταβάλει τον φόρο του εκτός Αργεντινής, ενώ αντίστοιχα διεθνείς άλλων χωρών φορολογήθηκαν εκεί όπου διατηρούσαν τη φορολογική τους έδρα.
Αλλο οι ομοσπονδίες
Ανάλογη φορολογική μεταχείριση είχαν και τα μέλη των τεχνικών επιτελείων. Οι αμοιβές και τα μπόνους των προπονητών, των συνεργατών και των υπολοίπων στελεχών των αποστολών αποτέλεσαν επίσης φορολογητέο εισόδημα, ενισχύοντας περαιτέρω τα κρατικά έσοδα.
Αντίθετα, οι εθνικές ποδοσφαιρικές ομοσπονδίες στις περισσότερες χώρες δεν επιβαρύνθηκαν με αντίστοιχη φορολογία επί των χρηματικών επάθλων, καθώς λειτουργούν ως μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί και τα ποσά που εισέπραξαν από τη FIFA προορίζονταν για επενδύσεις στις εθνικές ομάδες, στις ακαδημίες, στις αθλητικές υποδομές και στην ανάπτυξη του ποδοσφαίρου.
Ετσι, ανεξάρτητα από το ποια χώρα πανηγύρισε την κατάκτηση του Παγκοσμίου Κυπέλλου, το τελικό οικονομικό ισοζύγιο ανέδειξε έναν κοινό παρονομαστή. Οι μεγαλύτεροι και πιο σίγουροι κερδισμένοι ήταν οι κρατικοί προϋπολογισμοί, καθώς εκατομμύρια ευρώ από τα πριμ των διεθνών επέστρεψαν μέσω της φορολογίας στα δημόσια ταμεία.
Το τρόπαιο κατέληξε σε μία εθνική ομάδα, όμως το σημαντικότερο μέρος των φορολογικών εσόδων μοιράστηκε σε πολλές χώρες, αποδεικνύοντας ότι στο σύγχρονο ποδόσφαιρο η μεγαλύτερη οικονομική νίκη δεν περιορίζεται μόνο στον αγωνιστικό χώρο.