Ποιος είναι ο «Ιταλός επισκέπτης» στο Δέλτα του Πηνειού – Μπελάς των ψαράδων αλλά εκλεκτός μεζές

Εκεί όπου ο Πηνειός ποταμός συναντά το Αιγαίο, στις εκβολές του Δέλτα, ένας απρόσμενος «κάτοικος» κινείται ανάμεσα στις βάρκες και τα δίχτυα των ψαράδων. Πρόκειται για το μπλε καβούρι, έναν οργανισμό που έχει γίνει γνώριμη παρουσία στα νερά της περιοχής.

Με το χαρακτηριστικό γαλάζιο χρώμα στα άκρα, τις ισχυρές δαγκάνες και την επιθετική του συμπεριφορά, το μπλε καβούρι αποτελεί εδώ και χρόνια σταθερό στοιχείο του τοπικού οικοσυστήματος. Οι κάτοικοι το αποκαλούν «Ιταλό», ενώ για τους ψαράδες είναι ταυτόχρονα γνώριμος αλλά και ενοχλητικός επισκέπτης.

Από τα τέλη της άνοιξης και καθ’ όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού, το είδος εμφανίζεται σε μεγάλες ποσότητες στις εκβολές. Συχνά μπλέκεται στα δίχτυα, προκαλώντας ζημιές στα εργαλεία και δυσκολεύοντας την καθημερινότητα όσων ζουν από την αλιεία στον Πηνειό και στο Αιγαίο.

Το μπλε καβούρι, με την επιστημονική ονομασία Callinectes sapidus, προέρχεται από τις δυτικές ακτές του Ατλαντικού Ωκεανού, όπου ζει σε εκβολικά και παράκτια οικοσυστήματα. Σύμφωνα με στοιχεία ερευνητικού έργου της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας για τα ξενικά είδη, έχει προσαρμοστεί πλήρως στις συνθήκες του ελληνικού περιβάλλοντος.

Η ιστορία του «Ιταλού» στις εκβολές του Πηνειού

Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο εντεταλμένος σύμβουλος του Δήμου Αγιάς για θέματα τουρισμού, Νίκος Ντάγκας, το καβούρι αυτό είναι γνωστό στους ντόπιους εδώ και δεκαετίες. «Το μπλε καβούρι το συναντάμε εδώ και πολλά χρόνια και κυρίως το καλοκαίρι γεμίζουν από αυτό οι εκβολές του Πηνειού. Οι ντόπιοι εδώ, όπως και στον Θερμαϊκό, το αποκαλούν “Ιταλό”», αναφέρει.

Η ονομασία αυτή, όπως σημειώνει, συνδέεται με μια παλιά αφήγηση σύμφωνα με την οποία το είδος εισήλθε στην Ελλάδα μέσω των Ιταλών κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αν και η εκδοχή αυτή παραμένει προφορική παράδοση, οι επιστήμονες θεωρούν πιθανότερο το είδος να έφτασε στην Ευρώπη μέσω των δεξαμενών έρματος των πλοίων.

«Με τα χρόνια η παρουσία του έγινε τόσο έντονη, ώστε έπαψε να προκαλεί έκπληξη. Σήμερα μπορεί να είναι ξενικό είδος, αλλά αποτελεί πλέον γνώριμη εικόνα στις εκβολές και μέρος της καθημερινότητας των ανθρώπων που ζουν και εργάζονται δίπλα στον Πηνειό», τονίζει ο κ. Ντάγκας.

Ο «μεγάλος μπελάς» των ψαράδων

Τη δική του εμπειρία μεταφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Γιώργος Γεωργάκης, ντόπιος ψαράς με πολυετή παρουσία στις εκβολές. «Τα γνωρίζω από μικρό παιδί. Υπήρχαν πολλά χρόνια στην περιοχή, αλλά κυρίως το καλοκαίρι εμφανίζονται σε πολύ μεγάλες ποσότητες», λέει χαρακτηριστικά.

Για τους ψαράδες, όμως, η παρουσία του μπλε καβουριού δεν είναι πάντα ευπρόσδεκτη. «Κόβουν τα δίχτυα και δημιουργούν πολλά προβλήματα. Οι δαγκάνες τους είναι δυνατές σαν πένσες και μπορούν να τραυματίσουν ακόμη και τον ψαρά», περιγράφει ο κ. Γεωργάκης.

Από τον «εισβολέα» στον καλοκαιρινό μεζέ

Παρά τις δυσκολίες, οι κάτοικοι γνωρίζουν καλά και την άλλη πλευρά του μπλε καβουριού – εκείνη που φτάνει στο τραπέζι. «Το κρέας του είναι πολύ νόστιμο και έχει ξεχωριστή γεύση. Εδώ, το κάνουμε μεζέ και το βάζουμε στη μέση, μαζί με το τσίπουρο και την παρέα», λέει ο ψαράς.

Ανάλογη εμπειρία περιγράφει και ο ερασιτέχνης ψαράς Χρήστος Λιαπής, ο οποίος θυμάται καβούρια βάρους έως και 500 γραμμαρίων. «Δεν χρειάζεσαι απαραίτητα βάρκα για να τα ψαρέψεις. Μπορείς να σταθείς στην ακτή, να βάλεις ένα κομμάτι κοτόπουλο για δόλωμα και να περιμένεις», εξηγεί, περιγράφοντας έναν απλό αλλά απαιτητικό τρόπο ψαρέματος.

Ένα είδος που προσαρμόζεται παντού

Η επιτυχία του μπλε καβουριού να εξαπλωθεί οφείλεται στην ικανότητά του να επιβιώνει σε διαφορετικά περιβάλλοντα. Το Callinectes sapidus είναι ευρύαλο και ευρύθερμο είδος, ικανό να αντέχει μεγάλες μεταβολές αλατότητας και θερμοκρασίας.

Αυτό του επιτρέπει να εγκαθίσταται σε περιοχές όπου αναμειγνύονται ποτάμια και θαλάσσια νερά, όπως στο Δέλτα του Πηνειού. Οι συνθήκες αυτές δημιουργούν ένα ιδανικό περιβάλλον για την ανάπτυξη και την επιβίωσή του.

Κάθε καλοκαίρι, η ίδια εικόνα επαναλαμβάνεται: οι βάρκες βγαίνουν στο νερό, τα δίχτυα γεμίζουν και ανάμεσά τους ξεπροβάλλουν οι γαλάζιες δαγκάνες. Οι ψαράδες θα προσπαθήσουν να τις ξεμπλέξουν, θα παραπονεθούν για τις ζημιές και, στο τέλος της ημέρας, κάποιο από τα καβούρια θα καταλήξει στο τραπέζι, δίπλα στο τσίπουρο.

Έτσι κυλά η ζωή στις εκβολές του Πηνειού, όπου ακόμη και ένας «εισβολέας» έχει πλέον γίνει μέρος των ιστοριών, των γεύσεων και των συνηθειών του τόπου.