Η έρευνα με υπουργείο

Διαβάζουμε ότι το προσχέδιο νόμου για το νέο υπουργείο Ανώτατης Εκπαίδευσης, Ερευνας και Καινοτομίας θα παρουσιαστεί στον Πρωθυπουργό, με στόχο – λένε – να μπει τέλος στον κατακερματισμό της χρηματοδότησης και της εποπτείας. Βέβαια, όπως συνήθως, η ανακούφιση δεν είναι καθολική. Οι υπουργοί που θα χάσουν την εποπτεία ερευνητικών κέντρων του χαρτοφυλακίου τους, και τα κονδύλια που τα «ακολουθούν», μάλλον δεν πανηγυρίζουν, όπως δεν πανηγυρίζουν οι πανεπιστημιακοί που βλέπουν τους υπουργούς να δίνουν με άνεση συνεντεύξεις για το πού θα πάνε τα λεφτά.

Πολλοί είναι καχύποπτοι. Κι εδώ αρχίζει το πρόβλημα. Κάθε φορά που η κυβέρνηση μιλάει για «εφαρμοσμένη έρευνα» και «καινοτομία», έχουμε λόγους να είμαστε καχύποπτοι κι όχι μόνο από ιδεολογική προκατάληψη, που συνηθίζουν να διαγιγνώσκουν οι αριστεροφάγοι καθηγητές που ακόμη ξορκίζουν ότι υπήρξαν κνίτες στα νιάτα τους.

Πάρτε το «Trust Your Stars». Ενα πρόγραμμα 80 εκατομμυρίων για έρευνα σε δημόσια πανεπιστήμια, που βγήκε οριστικά από το Ταμείο Ανάκαμψης ύστερα από χρόνια παλινωδιών και σοβαρών καταγγελιών.

Πάρτε τοeτο κέντρο «αμυντικής καινοτομίας» που αντικατέστησε μια υπηρεσία που δούλευε. Δύο χρόνια μετά, καμία δημοσιευμένη ισολόγιση, καμία πιστοποίηση συστήματος, όλα τα προκηρυσσόμενα έργα ήδη ώριμης τεχνολογίας. Καινοτομία με το όνομα, προμήθεια με το περιεχόμενο, κόστος με τον φορολογούμενο.

Και πάρτε, τέλος, το ΚΕΤΥΑΚ. Εκεί όπου η ταμπέλα «τεχνολογική ανάπτυξη» κάλυπτε την υποδομή του Predator, με ευρωπαϊκά κονδύλια και ΕΣΠΑ να συνεχίζουν να κατευθύνονται ακόμη και μέσω άσχετων υπουργείων σε αλλεπάλληλες απευθείας αναθέσεις που κρύβονται πίσω από την «εθνική ασφάλεια». Αυτό, βέβαια, θα πει κάποιος, δεν είναι «έρευνα». Τότε γιατί φοράει το κοστούμι της «εφαρμοσμένης» και διακηρύσσει ότι συνδέεται με τα πανεπιστήμια; Γενικώς ο πολίτης όταν ακούει σκόρπιες και αντικρουόμενες διακηρύξεις ποιον ακριβώς θέλετε να πιστεύει;

Διότι και σε άσχετες μεταξύ τους υποθέσεις, βλέπουμε ως κοινό μοτίβο την «καινοτομία» να λειτουργεί βασικά ως ανακοίνωση. Μετράει κονδύλια, ποσοστά ΑΕΠ, τελετές εγκαινίων. Ο,τι μπαίνει. Δεν μετράει ποτέ αν βγαίνει κάτι, ούτε τα λεφτά που χάνονται από τη γραφειοκρατία. Οπότε όταν ένα υπουργείο εξαγγέλλεται ως λύση στον κατακερματισμό και τη γραφειοκρατία, ειδικά σε προεκλογική περίοδο, υπολογίζουμε τουλάχιστον έναν χρόνο μέχρι να ολοκληρωθούν οι αλλαγές οργανογραμμάτων και οι μεταφορές αρμοδιοτήτων. Και γελάμε πικρά.