Κρίση εμπιστοσύνης προς τις ΗΠΑ

Η προσωρινή συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν είναι άγνωστο, ιδίως μετά τις πρόσφατες αρνητικές εξελίξεις, αν θα εξελιχθεί σε μόνιμη διευθέτηση. Αν γίνει κάτι τέτοιο είναι πολύ πιθανό να επιταχυνθούν νέες προσεγγίσεις και συμμαχίες που ήδη διαμορφώνονταν λόγω αμφιβολιών για την αμερικανική αξιοπιστία. Η συζήτηση δεν αφορά μόνο το αν οι ΗΠΑ είναι ισχυρές, αλλά αν είναι προβλέψιμος και σταθερός εγγυητής ασφάλειας.

Στον Κόλπο θα γίνουν προσπάθειες για πολυδιάστατη ασφάλεια αντί αποκλειστική εξάρτηση από τις ΗΠΑ. Η μεγαλύτερη αλλαγή πιθανόν να εμφανιστεί στις αραβικές μοναρχίες του Κόλπου. Η εμπειρία του πολέμου έδειξε ότι ακόμη και στενοί σύμμαχοι της Ουάσιγκτον μπορούν να βρεθούν εκτεθειμένοι σε επιθέσεις και οικονομικές ζημίες. Ως αποτέλεσμα, χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ επιδιώκουν ολοένα περισσότερο να διατηρούν σχέσεις ταυτόχρονα με τις ΗΠΑ, την Κίνα, την Ινδία και – προσοχή για εμάς – περιφερειακές δυνάμεις όπως η Τουρκία.

Νέα γεωγραφικά σχήματα θα αρχίσουν να σχηματίζονται χωρίς αμερικανική ηγεσία. Ηδη αναλύεται η πιθανότητα στενότερης συνεργασίας μεταξύ Τουρκίας, Πακιστάν, Σαουδικής Αραβίας και Αιγύπτου για περιφερειακή ασφάλεια, με λιγότερη εξάρτηση από αμερικανικές στρατιωτικές εγγυήσεις. Η Ευρώπη επίσης κινείται προς μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία.

Ο πόλεμος και η αβεβαιότητα γύρω από την αμερικανική πολιτική ενισχύουν τις φωνές που ζητούν ευρωπαϊκή αμυντική αυτονομία. Η ιδέα ότι η Ευρώπη πρέπει να μπορεί να λειτουργεί ακόμη και αν οι ΗΠΑ αλλάξουν προτεραιότητες έχει αποκτήσει μεγαλύτερη απήχηση. Αυτό δεν σημαίνει διάλυση του ΝΑΤΟ, αλλά πιθανόν μεγαλύτερες ευρωπαϊκές αμυντικές δαπάνες, ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες αποτροπής και λιγότερη πολιτική εξάρτηση από την Ουάσιγκτον. Κάτι που φάνηκε εξάλλου στην τελευταία Σύνοδο στην Αγκυρα.

Η Κίνα είναι ο μεγάλος ωφελημένος. Η Κίνα εμφανίζεται όλο και περισσότερο ως εναλλακτικός οικονομικός και διπλωματικός εταίρος. Οι χώρες του Κόλπου δεν επιθυμούν να αντικαταστήσουν τις ΗΠΑ με την Κίνα, αλλά θέλουν να έχουν επιλογές. Αυτό αυξάνει τη γεωπολιτική επιρροή του Πεκίνου. Το παράδοξο τελικό αποτέλεσμα είναι λιγότερη εμπιστοσύνη αλλά όχι εγκατάλειψη των ΗΠΑ. Υπάρχει βέβαια και η αντίθετη ανάγνωση.

Ορισμένοι σύμμαχοι μπορεί να συμπεράνουν ότι, παρά τα λάθη και τις αντιφάσεις, μόνο οι ΗΠΑ διαθέτουν τη στρατιωτική ισχύ για να επέμβουν σε τόσο μεγάλη κλίμακα. Αρα μπορεί να αναζητήσουν περισσότερες αμερικανικές εγγυήσεις, όχι λιγότερες. Η πιθανότερη εξέλιξη δεν είναι η εγκατάλειψη των ΗΠΑ από τους συμμάχους τους, αλλά η μετάβαση σε έναν πιο πολυπολικό κόσμο όπου ακόμη και οι παραδοσιακοί σύμμαχοι της Ουάσιγκτον θα αποφεύγουν να εξαρτώνται αποκλειστικά από αυτήν. Ο πόλεμος με το Ιράν και η ασταθής επακόλουθη συμφωνία φαίνεται να επιταχύνουν αυτή τη διαδικασία.