Νέα δεδομένα στη διακίνηση αγροτικών προϊόντων φέρνει η ΑΑΔΕ, με αλλαγές που επηρεάζουν παραγωγούς, πωλητές λαϊκών αγορών και ελαιοπαραγωγούς. Οι νέοι κανόνες καθορίζουν ποιος εκδίδει το παραστατικό μεταφοράς, πότε επιτρέπεται η χειρόγραφη έκδοση, αλλά και πώς θα καλύπτονται οι επιστροφές των αδιάθετων προϊόντων.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η υποχρεωτική εφαρμογή της δεύτερης φάσης της ψηφιακής παρακολούθησης της διακίνησης αποθεμάτων από τις 12 Οκτωβρίου 2026, η οποία επεκτείνει τον έλεγχο στις διαδικασίες φόρτωσης, μεταφόρτωσης και παραλαβής προϊόντων.

Η δεύτερη φάση περιλαμβάνει τις διαδικασίες φόρτωσης, μεταφόρτωσης και παραλαβής των προϊόντων. Έως τότε η διαβίβαση των συγκεκριμένων δεδομένων στο myDATA παραμένει προαιρετική, ενώ η πρώτη φάση, η οποία αφορά την έκδοση και τη διαβίβαση των παραστατικών, εφαρμόζεται ήδη υποχρεωτικά από την 1η Δεκεμβρίου 2025.

Λαϊκές: Άλλο δελτίο για τη διαδρομή και άλλο για την επιστροφή

Ο παραγωγός που μεταφέρει τα προϊόντα του από την έδρα ή την αγροτική του εκμετάλλευση προς τη λαϊκή αγορά πρέπει να εκδίδει Συγκεντρωτικό Δελτίο Αποστολής. Μέχρι και τις 11 Οκτωβρίου 2026 το συγκεκριμένο παραστατικό επιτρέπεται να εκδίδεται χειρόγραφα. Από τις 12 Οκτωβρίου, όμως, η έκδοσή του γίνεται υποχρεωτικά ψηφιακή, στο πλαίσιο της ενεργοποίησης της δεύτερης φάσης του συστήματος.

Η ΑΑΔΕ διευκρινίζει παράλληλα τι συμβαίνει όταν ένα μέρος των προϊόντων δεν πωληθεί στη λαϊκή. Ο παραγωγός δεν χρειάζεται να εκδώσει νέο παραστατικό για να επιστρέψει τα αδιάθετα προϊόντα στην εγκατάστασή του.

Η επιστροφή καλύπτεται από το ίδιο Συγκεντρωτικό Δελτίο Αποστολής με το οποίο έγινε η αρχική μεταφορά. Δεν απαιτείται μάλιστα να έχει προηγηθεί ενημέρωση του δελτίου με τις ποσότητες που πωλήθηκαν στη διάρκεια της ημέρας.

Όταν τα αδιάθετα προϊόντα φτάσουν ξανά στην εγκατάσταση του παραγωγού, εκδίδεται Δελτίο Ποσοτικής Παραλαβής, στο οποίο αποτυπώνεται η ποσότητα που επέστρεψε.

Τι ισχύει για περισσότερες λαϊκές

Ξεχωριστή πρόβλεψη υπάρχει για τους παραγωγούς που συμμετέχουν διαδοχικά σε 2 ή περισσότερες λαϊκές αγορές, χωρίς να επιστρέφουν ενδιάμεσα στην έδρα ή στην αποθήκη τους.

Σε αυτή την περίπτωση δεν απαιτείται διαφορετικό δελτίο για κάθε αγορά. Ολόκληρη η διαδρομή μπορεί να καλυφθεί από το αρχικό Συγκεντρωτικό Δελτίο Αποστολής, αρκεί σε αυτό να έχουν αναγραφεί εξαρχής όλες οι λαϊκές στις οποίες πρόκειται να συμμετάσχει ο παραγωγός.

Μετά την ολοκλήρωση της διαδρομής, εφόσον απομένουν προϊόντα, εκδίδεται κατά την επιστροφή στην εγκατάσταση Δελτίο Ποσοτικής Παραλαβής.

Ανάλογη δυνατότητα παρέχεται στους επαγγελματίες πωλητές αγροτικών προϊόντων που προμηθεύονται τα εμπορεύματά τους από παραγωγούς ή χονδρεμπόρους. Η μεταφορά και η επιστροφή των προϊόντων για περισσότερες υπαίθριες αγορές μπορεί να καλύπτεται από το ψηφιακό παραστατικό αγοράς του προμηθευτή, εφόσον σε αυτό αναγράφονται τα στοιχεία και οι ημερομηνίες των αγορών.

Για τους πωλητές βιομηχανικών ή βιοτεχνικών ειδών που διατηρούν παράλληλα κατάστημα προβλέπεται απαλλαγή από την έκδοση ψηφιακού παραστατικού διακίνησης, υπό την προϋπόθεση ότι τα τιμολόγια αγοράς εκδίδονται χωριστά για τα εμπορεύματα που προορίζονται για τις υπαίθριες αγορές.

Ελαιοτριβεία: Ποιοι διατηρούν την απαλλαγή

Ειδικό μεταβατικό καθεστώς ισχύει για ελαιοπαραγωγούς που υπάγονται στο κανονικό καθεστώς ΦΠΑ και είχαν τζίρο έως 200.000 ευρώ κατά το φορολογικό έτος 2022.

Οι συγκεκριμένοι παραγωγοί εξακολουθούν να απαλλάσσονται από την υποχρέωση έκδοσης ψηφιακού δελτίου αποστολής για τη μεταφορά του ελαιοκάρπου προς το ελαιοτριβείο έως και τις 11 Οκτωβρίου 2026.

Απαραίτητη προϋπόθεση είναι το ελαιοτριβείο να εκδίδει κατά την παραλαβή του ελαιοκάρπου Δελτίο Ποσοτικής Παραλαβής. Από τις 12 Οκτωβρίου, μετά τη λήξη της μεταβατικής περιόδου, ενεργοποιείται και για τη συγκεκριμένη κατηγορία η ψηφιακή διαδικασία.

Η ΑΑΔΕ επιτρέπει επίσης το παραστατικό διακίνησης ενός αγρότη του κανονικού καθεστώτος ΦΠΑ να εκδίδεται από τον αντισυμβαλλόμενο, δηλαδή από τον έμπορο, τον συνεταιρισμό ή το ελαιοτριβείο.

Το παραστατικό πρέπει να εκδίδεται πριν ξεκινήσει η μεταφορά και να φέρει την ένδειξη «Αντίστροφη Διακίνηση». Η δυνατότητα ισχύει ακόμη και όταν το φορτίο μεταφέρεται με όχημα του ίδιου του παραγωγού.

Οι αγρότες του ειδικού καθεστώτος ΦΠΑ

Οι αγρότες του ειδικού καθεστώτος ΦΠΑ εξαιρούνται από την υποχρέωση έκδοσης ψηφιακού δελτίου αποστολής όταν μεταφέρουν οι ίδιοι τα προϊόντα τους.

Κατά την παραλαβή, ο έμπορος ή ο αγροτικός συνεταιρισμός εκδίδει Δελτίο Ποσοτικής Παραλαβής. Όταν η παραλαβή πραγματοποιείται απευθείας στην αγροτική εκμετάλλευση, η υπόχρεη επιχείρηση μπορεί να εκδώσει ψηφιακό δελτίο αποστολής με την ένδειξη «Αντίστροφη Διακίνηση».

Χωρίς δελτίο οι μεταφορές έως 10 χιλιόμετρα

Δεν απαιτείται ψηφιακό παραστατικό όταν αγροτικά προϊόντα μεταφέρονται μεταξύ χωραφιών, στάβλων, αγροτικών εκμεταλλεύσεων και αποθηκευτικών χώρων που ανήκουν στον ίδιο παραγωγό, εφόσον η απόσταση δεν υπερβαίνει τα 10 χιλιόμετρα.

Η απαλλαγή εφαρμόζεται ακόμη και αν τα χωράφια ή οι αποθηκευτικοί χώροι δεν έχουν δηλωθεί ως εγκαταστάσεις στο φορολογικό Μητρώο.

Σε περίπτωση διακοπής ρεύματος ή αδυναμίας σύνδεσης στο διαδίκτυο, η μεταφορά δεν σταματά. Το παραστατικό εκδίδεται με ειδική ένδειξη απώλειας σύνδεσης και διαβιβάζεται όταν αποκατασταθεί η πρόσβαση, ενώ εκτός εγκατάστασης μπορεί να χρησιμοποιηθεί χειρόγραφο δελτίο εφόσον δεν είναι δυνατή η χρήση του myDATAapp.