Επιχειρηματικό Πάρκο Φυλής: Δεύτερη ευκαιρία για ένα έργο – κλειδί ή νέο αδιέξοδο;

Μια νέα προσπάθεια για να «ξεμπλοκάρει» το Επιχειρηματικό Πάρκο Φυλής ετοιμάζει η κυβέρνηση, επιχειρώντας να διασώσει μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις που έχουν σχεδιαστεί τα τελευταία χρόνια για τη χωροταξική αναδιάρθρωση της Αττικής.

Μετά το ναυάγιο του πρόσφατου διαγωνισμού, στον οποίο δεν κατατέθηκε ούτε μία δεσμευτική προσφορά, το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, σε συνεργασία με το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, αναζητεί νέο μοντέλο χρηματοδότησης και ανάπτυξης, προκειμένου το έργο να επανέλθει σε τροχιά υλοποίησης.

Η αποτυχία του διαγωνισμού αποτέλεσε ένα ηχηρό μήνυμα ότι το προηγούμενο επιχειρηματικό μοντέλο δεν ήταν ελκυστικό για την αγορά. Παρότι το ενδιαφέρον στην πρώτη φάση ήταν έντονο και συμμετείχαν ισχυρά επενδυτικά σχήματα του κλάδου των logistics, κανείς δεν προχώρησε στην κατάθεση δεσμευτικής προσφοράς, γεγονός που υποχρεώνει πλέον την κυβέρνηση να επανασχεδιάσει συνολικά το εγχείρημα.

Το Επιχειρηματικό Πάρκο Φυλής δεν αποτελεί μία ακόμη επένδυση στον τομέα των logistics. Πρόκειται για έργο με έντονο αναπτυξιακό, πολεοδομικό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα, καθώς συνδέεται άμεσα με τον σχεδιασμό για τη σταδιακή απομάκρυνση επιχειρήσεων από τον Ελαιώνα, μια περιοχή που επί δεκαετίες παραμένει εγκλωβισμένη ανάμεσα σε βιομηχανικές χρήσεις, εγκαταλελειμμένες εγκαταστάσεις, κυκλοφοριακή συμφόρηση και σοβαρή περιβαλλοντική υποβάθμιση.

Η μετεγκατάσταση επιχειρήσεων στη Φυλή θεωρείται προϋπόθεση για την κυκλοφοριακή ανακούφιση του Κηφισού, αλλά και για να προχωρήσει ουσιαστικά η πολεοδομική αναγέννηση του Ελαιώνα, μιας έκτασης στρατηγικής σημασίας για την πρωτεύουσα.

Οι επαφές και τα ρίσκα

Κυβερνητικές πηγές αναγνωρίζουν ότι χωρίς οργανωμένους χώρους υποδοχής επιχειρήσεων, οποιοδήποτε σχέδιο ανάπλασης κινδυνεύει να μείνει στα χαρτιά.

Σύμφωνα με πληροφορίες, ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη επαφές ανάμεσα στον Δήμο Φυλής και τα συναρμόδια υπουργεία, με αντικείμενο τη διαμόρφωση ενός νέου οικονομικού μοντέλου που θα καθιστά το έργο βιώσιμο τόσο για το Δημόσιο όσο και για τους ιδιώτες επενδυτές.

Στο τραπέζι βρίσκεται πλέον η πιθανότητα μεγαλύτερης συμμετοχής του κράτους στη χρηματοδότηση του έργου μέσω του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, σε συνδυασμό με ευρωπαϊκούς πόρους. Η επιλογή αυτή θα μείωνε σημαντικά το επενδυτικό ρίσκο και θα μπορούσε να δημιουργήσει πιο ελκυστικές συνθήκες για την αγορά. Ωστόσο, η συγκεκριμένη λύση μόνο εύκολη δεν θεωρείται. Το Ταμείο Ανάκαμψης, από το οποίο χρηματοδοτήθηκαν δεκάδες μεγάλες υποδομές, ολοκλήρωσε τον κύκλο του, ενώ η ένταξη ενός τόσο μεγάλου έργου στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων απαιτεί υψηλή πολιτική προτεραιότητα και εξασφάλιση των απαραίτητων δημοσιονομικών πόρων. Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι η συγκυρία ίσως ευνοεί μια τέτοια απόφαση, καθώς η περιοχή της Φυλής βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο του κυβερνητικού σχεδιασμού. Εκτός από το Επιχειρηματικό Πάρκο, στην ίδια περιοχή προγραμματίζεται και η κατασκευή των νέων φοιτητικών εστιών του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, δυναμικότητας περίπου 1.100 κλινών, γεγονός που ενισχύει τη σημασία των συνολικών υποδομών.

Οι όροι που «έδιωξαν» τους επενδυτές

Η αποτυχία του διαγωνισμού αποδίδεται κυρίως στο ιδιαίτερα απαιτητικό οικονομικό πλαίσιο που είχε τεθεί από τον Δήμο Φυλής. Σύμφωνα με τους όρους της παραχώρησης, ο ανάδοχος καλούνταν να καταβάλει εφάπαξ τίμημα (upfront fee) ύψους 8,9 εκατ. ευρώ, εγγυημένο ετήσιο μίσθωμα 2,5 εκατ. ευρώ ήδη από το δεύτερο έτος, καθώς και ποσοστό 6% επί των εσόδων από τη λειτουργία του πάρκου. Στελέχη της αγοράς των logistics θεωρούν ότι ο συγκεκριμένος συνδυασμός οικονομικών υποχρεώσεων καθιστούσε το επενδυτικό σχήμα ιδιαίτερα δύσκολο, ειδικά σε μία περίοδο αυξημένου κόστους χρηματοδότησης, υψηλών επιτοκίων και αβεβαιότητας στην αγορά ακινήτων. Είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμη και εταιρείες με ισχυρή παρουσία στον κλάδο, όπως η Goldair Cargo, που είχαν εκδηλώσει αρχικό ενδιαφέρον, τελικά δεν προχώρησαν στην τελική φάση της διαδικασίας.

Εκτός όμως από την οικονομική διάσταση, το έργο εξακολουθεί να προκαλεί αντιδράσεις και σε τοπικό επίπεδο. Κάτοικοι της Φυλής εκφράζουν ανησυχίες ότι η δημιουργία ενός μεγάλου επιχειρηματικού και διαμετακομιστικού κέντρου θα επιβαρύνει ακόμη περισσότερο μια περιοχή που ήδη φιλοξενεί σημαντικές περιβαλλοντικές υποδομές και δραστηριότητες, με κυριότερη τη λειτουργία του Χώρου Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων.

Οι φόβοι αφορούν κυρίως την αύξηση της κυκλοφορίας βαρέων οχημάτων, την ατμοσφαιρική ρύπανση, τον θόρυβο και τη συνολική επιβάρυνση της ποιότητας ζωής, με τους τοπικούς φορείς να ζητούν σαφείς περιβαλλοντικές εγγυήσεις πριν προχωρήσει οποιαδήποτε νέα διαδικασία.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται να φανεί εάν η κυβέρνηση θα επιλέξει μια πιο ενεργή χρηματοδοτική συμμετοχή, ώστε να καταστεί το έργο επενδυτικά βιώσιμο ή αν θα αναζητηθεί εκ νέου ιδιωτικό ενδιαφέρον με ηπιότερους οικονομικούς όρους.

Σε κάθε περίπτωση, το Επιχειρηματικό Πάρκο Φυλής αποτελεί κάτι πολύ περισσότερο από μία επένδυση logistics. Είναι κρίσιμος κρίκος ενός ευρύτερου σχεδίου που συνδέει την αναβάθμιση της Δυτικής Αττικής με την ανάπλαση του Ελαιώνα, την αναδιοργάνωση των εμπορευματικών μεταφορών και τη δημιουργία οργανωμένων επιχειρηματικών υποδομών.