Πρωτεΐνη: Η υπερβολική κατανάλωση ίσως επιταχύνει τη γήρανση – Τι δείχνουν 350 μελέτες
Η υπερβολική κατανάλωση πρωτεΐνης ενδέχεται να επιταχύνει τη διαδικασία της γήρανσης, σύμφωνα με ειδικούς. Τα τελευταία χρόνια, η πρόσληψη πρωτεΐνης έχει γίνει μία από τις κυρίαρχες διατροφικές τάσεις, με τις εταιρείες τροφίμων να εμπλουτίζουν με πρωτεΐνη πληθώρα προϊόντων, από δημητριακά και καφέ μέχρι εμφιαλωμένο νερό.
Ωστόσο, νέα επιστημονική ανασκόπηση σε περισσότερες από 350 μελέτες επισημαίνει πως οι περισσότεροι άνθρωποι ίσως ωφεληθούν περισσότερο αν μειώσουν την πρόσληψη πρωτεΐνης, αντί να την αυξήσουν.
Οι ερευνητές ανέλυσαν τα διαθέσιμα δεδομένα για τον περιορισμό της πρωτεΐνης και τη σχέση του με τη γήρανση. Αν και οι περισσότερες μελέτες έχουν πραγματοποιηθεί σε πειραματόζωα, τα αποτελέσματα είναι αξιοσημείωτα. Σε μύγες, σκουλήκια και τρωκτικά, διατροφές με χαμηλότερη περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη συνδέονται με καλύτερο μεταβολισμό και, σε αρκετές περιπτώσεις, με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής, σύμφωνα με το Earth.com.
Περισσότερη απ’ όση χρειαζόμαστε
Είναι ήδη γνωστό ότι ο περιορισμός των θερμίδων μπορεί να παρατείνει τη ζωή πολλών ειδών, μειώνοντας τον κίνδυνο ασθενειών που σχετίζονται με την ηλικία.
Επειδή όμως η μακροχρόνια δίαιτα χαμηλών θερμίδων είναι δύσκολο να εφαρμοστεί, οι ερευνητές έχουν στραφεί στη μείωση της πρωτεΐνης. Πειράματα δείχνουν ότι η μείωση της πρωτεΐνης μπορεί να προσφέρει ορισμένα από τα ίδια οφέλη χωρίς να απαιτείται συνολικός περιορισμός θερμίδων.
«Είναι απολύτως σαφές ότι η πρωτεΐνη ωφελεί την ανάπτυξη των μυών και την απόκριση στην άσκηση των δραστήριων ανθρώπων», σημειώνει ο Dudley Lamming, από το Πανεπιστήμιο του Wisconsin-Madison. «Επειδή όμως οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν σχετικά καθιστική ζωή, πολλοί πιθανότατα καταναλώνουν περισσότερη πρωτεΐνη από όση πραγματικά χρειάζονται».
Μικρής διάρκειας μελέτες σε ανθρώπους δείχνουν παρόμοιες τάσεις. Άτομα που περιόρισαν την πρωτεΐνη έχασαν βάρος και σωματικό λίπος και παρουσίασαν καλύτερη ρύθμιση του σακχάρου, ακόμη και όταν κατανάλωναν περισσότερες θερμίδες.
Η ορμόνη FGF21 και τα κρίσιμα αμινοξέα
Ένας πιθανός μηχανισμός σχετίζεται με την ορμόνη FGF21, τα επίπεδα της οποίας αυξάνονται όταν μειώνεται η πρόσληψη πρωτεΐνης. Η FGF21 έχει συσχετιστεί με αυξημένη κατανάλωση ενέργειας, καλύτερο έλεγχο της γλυκόζης και χαμηλότερη φλεγμονή.
Σε ποντίκια που είχαν τροποποιηθεί ώστε να παράγουν περισσότερη FGF21, η διάρκεια ζωής αυξήθηκε κατά περίπου 30% στα αρσενικά και 40% στα θηλυκά. Ταυτόχρονα, ο περιορισμός της πρωτεΐνης φαίνεται να μειώνει τη δραστηριότητα κυτταρικών μηχανισμών που προωθούν την ανάπτυξη και να ενισχύει διαδικασίες «καθαρισμού» των κυττάρων από κατεστραμμένα συστατικά.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ορισμένα οφέλη παρατηρούνται ακόμη και όταν η αλλαγή στη διατροφή γίνεται σε μεγαλύτερη ηλικία.
Δεν έχουν όλα τα αμινοξέα την ίδια σημασία. Η μεθειονίνη, η ισολευκίνη και η βαλίνη βρίσκονται στο επίκεντρο της έρευνας, καθώς σε υψηλές ποσότητες ενεργοποιούν μονοπάτια που συνδέονται με παχυσαρκία, φλεγμονή και παθήσεις της γήρανσης.
Ο περιορισμός της μεθειονίνης, που βρίσκεται σε αφθονία σε κρέας, αυγά και ψάρια, έχει αυξήσει τη διάρκεια ζωής τρωκτικών. Αντίστοιχα αποτελέσματα έχουν παρατηρηθεί με τον περιορισμό της ισολευκίνης και της βαλίνης, δύο αμινοξέων διακλαδισμένης αλυσίδας που συχνά περιλαμβάνονται σε αθλητικά συμπληρώματα.
Προτιμότερη η φυτική πρωτεΐνη
Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και η προέλευση της πρωτεΐνης. Η φυτική πρωτεΐνη έχει συσχετιστεί με χαμηλότερο κίνδυνο ευπάθειας στην τρίτη ηλικία, κάτι που δεν παρατηρείται στον ίδιο βαθμό με τη ζωική.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι διατροφικές συνήθειες στην Οκινάουα, όπου η πρωτεΐνη αποτελούσε περίπου το 9% της διατροφής και προερχόταν κυρίως από φυτικές πηγές.
Ποιοι τη χρειάζονται περισσότερο
Οι επιστήμονες διευκρινίζουν ότι δεν υπάρχει μία σύσταση κατάλληλη για όλους. Η άσκηση αλλάζει σημαντικά τα δεδομένα: μεγαλύτερη ποσότητα πρωτεΐνης μπορεί να βοηθήσει ηλικιωμένους που γυμνάζονται να διατηρήσουν τη μυϊκή τους μάζα, ενώ οι αθλητές αξιοποιούν πιο αποτελεσματικά τις υψηλές προσλήψεις.
Περισσότερη πρωτεΐνη ενδέχεται να χρειάζονται επίσης τα παιδιά, οι έγκυες, ορισμένοι ηλικιωμένοι και όσοι αναρρώνουν από τραυματισμούς. Οι ερευνητές τονίζουν ότι οι συστάσεις πρέπει να εξατομικεύονται ανάλογα με την ηλικία και τη φυσική δραστηριότητα.
Η ανασκόπηση των μελετών δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cell Press Blue.