Ο Φάρατζ, ο Σκουπιδοτενεκέ και η αριθμητική της Δεξιάς
Οι Βρετανοί έχουν μια ωραία έκφραση για την ειδησεογραφικά «νεκρή» περίοδο του Αυγούστου: «silly season», η περίοδος των ανοησιών. Αν ποτέ ο όρος χρειάστηκε πολιτική επιβεβαίωση, οι αναπληρωματικές εκλογές αυτής της Πέμπτης στο Κλάκτον-ον-Σι την προσφέρουν απλόχερα.
Αυτή η παραθαλάσσια πόλη της Νοτιοανατολικής Αγγλίας γνώρισε την ακμή της ως τουριστικός προορισμός τις δεκαετίες του 1950 και του 1960. Από τα 70s κι έπειτα όμως οι Βρετανοί άρχισαν να ταξιδεύουν στην Ευρώπη, ανακαλύπτοντας πιο εξωτικούς προορισμούς: Κυανή Ακτή, Ιβηρική, Τοσκάνη. Ετσι το Κλάκτον, όπως και τόσες άλλες παραθαλάσσιες πόλεις, περιήλθε σε μια παρακμή που ως σήμερα χαρακτηρίζει το αστικό του τοπίο: μερικές «κουρασμένες» παμπ, ινδικά εστιατόρια, ινστιτούτα μαυρίσματος, στοιχηματζίδικα. Βαθιά ευρωσκεπτικιστική Αγγλία, με άλλα λόγια. Εκεί εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής ο Νάιτζελ Φάρατζ δύο καλοκαίρια πριν. Κι εκεί καλείται τώρα να ξανακερδίσει την ψήφο των εκλογέων, έναν μήνα μετά την παραίτησή του. Αντίπαλός του; Οχι το Εργατικό Κόμμα, ούτε οι Συντηρητικοί, ούτε καν οι Πράσινοι – αλλά ο Κόμης Σκουπιδοτενεκές και τριάντα δύο άλλοι υποψήφιοι. Silly season, τω όντι. Πώς φτάσαμε όμως εδώ;
Σε μια κίνηση εντυπωσιασμού (ή πολιτικής απελπισίας;) και ενώ στοιβάζονταν τα ερωτήματα για το δώρο 5 εκατομμυρίων στερλινών που έλαβε από έναν βρετανό πολυεκατομμυριούχο, ο Φάρατζ παραιτήθηκε από τη βουλευτική του έδρα. Οι αρμόδιες κοινοβουλευτικές υπηρεσίες είχαν ήδη ξεκινήσει την επίσημη διερεύνηση της υπόθεσης. «Ας αποφασίσουν οι πολίτες», είπε, απευθυνόμενος στον λαό πάνω από το κοινοβούλιο, συμπεριφορά ιδιαίτερα εκκεντρική για τα βρετανικά ειωθότα. Ολα τα κόμματα, όμως, είδαν την μπλόφα και αποφάσισαν να απέχουν. Ετσι, ο μοναδικός του αντίπαλος είναι ένας κωμικός που ντύνεται διαγαλαξιακός πολεμιστής α λα «Πόλεμος των Αστρων», μ’ έναν σκουπιδοτενεκέ στο κεφάλι. Το ότι εθελοντές του Reform UK πέρασαν το καλοκαίρι τους σε εκστρατεία απέναντι σ’ έναν τέτοιον υποψήφιο έχει προκαλέσει ερωτήματα για το μέλλον του Φάρατζ.
Ολα αυτά, ενώ ο νέος πρωθυπουργός Αντι Μπέρναμ εξακολουθεί να απολαμβάνει ποσοστά δημοφιλίας (+28% θετικές γνώμες) που κανείς άλλος αρχηγός δεν πλησιάζει. Οι δε Εργατικοί, για πρώτη φορά εδώ και ενάμιση χρόνο, έχουν ξεπεράσει το κόμμα του Φάρατζ σε σειρά δημοσκοπήσεων. Μένει να αποδειχθεί, φυσικά, πόσο θα κρατήσει αυτό που οι βρετανοί δημοσκόποι αποκαλούν «Ανάκαμψη Μπέρναμ».
Και σαν να μην έφταναν αυτά, ο Φάρατζ έχει δύο πονοκεφάλους, στα αριστερά και στα δεξιά του. Η βρετανική Δεξιά είναι διασπασμένη από το 2024 και αυτή τη στιγμή τρία κόμματα ερίζουν στην αντιπολίτευση: το Reform (μεσοσταθμικά στο 25%), οι Συντηρητικοί (στο 19%) και το νεοπαγές Restore Britain του Ρούπερτ Λόου, ο οποίος αποσχίστηκε από το Reform (στο 5%). Αθροιζόμενα, τα τρία κόμματα προσφέρουν περίπου το παλιό ποσοστό των Συντηρητικών. Οσο διαρκεί η πολυδιάσπαση στα δεξιά, οι Εργατικοί θα παραμένουν στην εξουσία, αυτοδύναμοι ή σε συγκυβέρνηση. Ακριβώς όπως συνέβη τη δεκαετία του 1980, από την αντίστροφη μεριά.
Οι επόμενοι μήνες θα κρίνουν το μέλλον της βρετανικής Δεξιάς. Η αρχηγός των Συντηρητικών Κέμι Μπάντενοκ βελτιώνει ολοένα τις δημοσκοπικές της επιδόσεις, αναπαλαιώνοντας με επιτυχία το brand του κόμματος. Ο Λόου βγαίνει στον Φάρατζ από τα δεξιά, με τη διαδικτυακή στήριξη του Ιλον Μασκ στο Χ. Και κανείς δεν ξέρει πού θα οδηγήσει ο κοινοβουλευτικός έλεγχος των οικονομικών του Φάρατζ.
Ας υπενθυμιστεί πως ο Φάρατζ έχει αποχωρήσει κι άλλες φορές από την πρώτη γραμμή, πιο πρόσφατα το 2021. Ορισμένοι στα κεντρικά γραφεία τού κόμματος αρχίζουν να φαντάζονται, για πρώτη φορά, ένα μέλλον χωρίς αυτόν. Προς το παρόν το ψιθυρίζουν. Μπορεί άραγε να ανασυγκροτηθεί ο καταρρεύσας βρετανικός δικομματισμός και να δούμε μια μάχη Εργατικών – Συντηρητικών ξανά; Ολα τα ενδεχόμενα παραμένουν ανοικτά. Ενα μόνο όμως είναι βέβαιο: το φθινόπωρο και ο χειμώνας θα είναι εξαιρετικά ενδιαφέροντα για τη Δεξιά και, κατ’ επέκταση, για το μέλλον της ίδιας της Αλβιώνας.
Ο Ιωάννης Χουντής ντε Φάμπρι είναι ιστορικός των ιδεών, συγγραφέας και σύμβουλος στη Βουλή των Λόρδων