Ναντίμ Σεχάντι στα «ΝΕΑ»: «Οσα συμβαίνουν εκεί, είναι πόλεμος με την Τεχεράνη»
«Μπορώ να γίνω αισιόδοξος για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή αποκλειστικά για δύο λόγους. Αφενός, η κατάσταση δεν μπορεί να γίνει χειρότερη στη Γάζα, έχει αγγίξει το χειρότερο σημείο και είδος βίας. Αφετέρου, η αντιπαράθεση, είναι πλέον ξεκάθαρη. Ο,τι συμβαίνει είναι περιφερειακός πόλεμος με το Ιράν», υπογραμμίζει στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο», ο διακεκριμένος λιβανέζος οικονομολόγος, πολιτικός αναλυτής, ακαδημαϊκός και συνεργάτης του κορυφαίου βρετανικού think tank, Chatham House – έχοντας διατελέσει επικεφαλής του προγράμματός του, για τη Μέση Ανατολή – Ναντίμ Σεχάντι.
«Η αραβοϊσραηλινή σύγκρουση δεν υπήρξε, πριν από τις 7 Οκτωβρίου, τόσο βίαιη. Οι πόλεμοι ήταν σύντομοι, πέντε, έξι ημερών, ενός μηνός. Ακόμα και στην Ιντιφάντα, παρότι διήρκεσε πέντε χρόνια, οι ανθρώπινες απώλειες, αναλογικά, δεν ήταν πολλές. Αυτό που συνέβη σήμερα είναι η σύγκρουση του 20ού αιώνα, κληρονομιά του πρώτου μισού του. Περιλαμβάνει την κατάρρευση τριών αυτοκρατοριών, δύο παγκόσμιους πολέμους και πολλές ανταλλαγές πληθυσμών», προσθέτει ο πρώην εμπειρογνώμων της ΕΕ για την περιοχή ΜΕΝΑ και πρώην εκτελεστικός διευθυντής των κεντρικών γραφείων και του Ακαδημαϊκού Κέντρου του Λιβανέζικου Αμερικανικού Πανεπιστημίου, στη Νέα Υόρκη.
Bρισκόμαστε ενώπιον αδιεξόδου, στη Μέση Ανατολή, εν συνόλω. Στον πόλεμο με το Ιράν, στον Λίβανο, στη Γάζα. Ποιος είναι υπεύθυνος; Το Ισραήλ, το Ιράν, οι ΗΠΑ, η κυβέρνηση του Λιβάνου, η Χεζμπολάχ;
Η ερώτηση είναι εύστοχη. Ολοι όσοι αναφέρατε είναι συνυπεύθυνοι. Το νέο, ωστόσο, στοιχείο, στη μεγάλη εικόνα, είναι ότι για πρώτη φορά, η αντιπαράθεση μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν είναι άμεση. Επί 47 χρόνια, το Ιράν επιτίθεται εναντίον των ΗΠΑ, διά αντιπροσώπων, στην Παλαιστίνη, στον Λίβανο, στη Συρία, στο Ιράκ, στην Υεμένη, χωρίς να αποτελεί ποτέ το ίδιο μέρος του πεδίου της μάχης. Μετά τις 7 Οκτωβρίου, όμως, οπότε ξεκίνησε ο σημερινός πόλεμος, έγινε σαφές πως ό,τι συμβαίνει είναι ένας περιφερειακός πόλεμος με το Ιράν. Σε αυτό συμφώνησαν ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου κι επιτέθηκαν απευθείας στην Τεχεράνη.
Περιγράψατε τη μεγάλη εικόνα…
Ναι… Η μικρότερη εικόνα είναι ότι ο Λίβανος προσπαθεί να λύσει το πρόβλημά του με το Ισραήλ σε άμεσες συνομιλίες, ξεχωριστά από τη μεγάλη εικόνα. Οι Φρουροί της Επανάστασης, όμως, θεωρούν τον Λίβανο σημαντική θέση τους. Τα τελευταία 40 χρόνια έχουν επενδύσει στη χώρα. Το νότιο τμήμα της είναι γεμάτο σήραγγες, οπλισμό, αποθήκες όπλων και πυραύλους. Και προκύπτουν τρεις ξεχωριστές διαδικασίες. Η μία είναι το Ιράν εναντίον των ΗΠΑ. Η δεύτερη είναι το Ισραήλ εναντίον της Χεζμπολάχ, που εκλαμβάνει ως κλάδο των Φρουρών της Επανάστασης, στον Λίβανο. Και η τρίτη είναι οι ειρηνευτικές συνομιλίες της λιβανέζικης κυβέρνησης με το Ισραήλ. Αυτά αποτελούν μέρος μιας επιπλοκής, που ορθώς αποκαλέσατε αδιέξοδο.
Διανύουμε μια περίοδο, όπου και οι δυο πλευρές θα προσπαθήσουν να κερδίσουν χρόνο, λόγω των εκλογών στο Ισραήλ και των ενδιάμεσων εκλογών στην Αμερική. Αυτά είναι τα κακά νέα. Τα καλά νέα είναι ότι υπάρχει πλέον σαφήνεια για το τι ακριβώς είναι αυτός ο πόλεμος. Επομένως, μόλις επιτευχθεί συμφωνία, θα αντιμετωπίσει την πηγή του προβλήματος. Το Ιράν, κάθε πέντε, δέκα χρόνια ξεκινούσε έναν πόλεμο, διά αντιπροσώπων. Οι ΗΠΑ αποσύρονταν, και κανείς δεν επιτίθετο στο Ιράν. Αυτό δεν λειτουργεί πλέον.
Θα δούμε αποφασιστικά βήματα προς την επίτευξη συμφωνιών, μετά τις εκλογές στο Ισραήλ και τις ΗΠΑ; Ενώ, στο μεταξύ, θα συνεχίζονται οι επιχειρήσεις του IDF στη Γάζα και τον Λίβανο;
Σε αυτή, πάντως, τη φάση, ο πόλεμος και οι ειρηνευτικές συνομιλίες συνεχίζονται παράλληλα. Οι μάχες στον νότιο Λίβανο δεν είναι με το λιβανέζικο κράτος, είναι με τη Χεζμπολάχ, η οποία έχει συμφέρον να διατηρεί το πεδίο της μάχης «ζεστό», επειδή οι Φρουροί της Επανάστασης στις συνομιλίες τους με τους Αμερικανούς συμπεριλαμβάνουν τον Λίβανο, οριοθετώντας τον ως μέρος της επικράτειάς τους. Ετσι, αποκτούν εξουσία επί του Λιβάνου.
Τι μπορεί να αλλάξει, μετά τις εκλογές στο Ισραήλ;
Δεν αισιοδοξώ ότι μπορούμε να έχουμε καλύτερο αποτέλεσμα. Εντός Ισραήλ υπάρχει μεγάλη υποστήριξη στον πόλεμο, λόγω της απειλής της Χεζμπολάχ και της Χαμάς. Είναι αστείο γιατί, πριν από 20 χρόνια, γνωρίζαμε πως οι Ισραηλινοί που ζουν στο Ισραήλ θέλουν ειρήνη, ενώ η ισραηλινή διασπορά, στο Μπρούκλιν, είναι οι εξτρεμιστές. Σήμερα, ισχύει το αντίστροφο. Υπάρχει ένα κίνημα προς τα δεξιά στο Ισραήλ και ένα κίνημα προς τα αριστερά στη διασπορά. Η δε υποστήριξη προς το Ισραήλ στις ΗΠΑ έχει αποδυναμωθεί και στα δύο κόμματα, πέραν της εβραϊκής διασποράς, λόγω της βαρβαρότητάς του στη Γάζα και στον νότιο Λίβανο. Αυτό, επομένως, που χρειάζεται σήμερα είναι ισχυρή ηγεσία και από τις δύο πλευρές, ώστε να τερματίσουν τη σύγκρουση διά παντός. Η πιθανότητα να μπαλωθεί με 15 σημεία ή οτιδήποτε άλλο και μετά να επανεκκινήσει νέος πόλεμος στη Γάζα, σε πέντε χρόνια, δεν είναι πλέον αποδεκτή. Κι από πλευράς Ιράν, η κατάσταση έχει φτάσει σε ένα αποκορύφωμα. Η Τεχεράνη δεν μπορεί πλέον να παίξει το περιφερειακό παιχνίδι της, χωρίς πληρεξουσίους, αποδυναμωμένη από τον πόλεμο. Ούτε οι ΗΠΑ ξαναπέφτουν στην παγίδα της συμφωνίας για τα πυρηνικά.
Γιατί την αποκαλείτε «παγίδα»;
Η συμφωνία για τα πυρηνικά του Ιράν (JCPOA), παρότι επιτυχημένη, ήταν αντιπερισπασμός. Δεν συμπεριέλαβε τους βαλλιστικούς πυραύλους ή τους πληρεξούσιους. Σήμερα πληρώνουμε το τίμημα.