Το «θαύμα» της ελβετικής οικονομίας – Πώς αναπτύσσεται με διπλάσιο ρυθμό

Την ώρα που η Ισπανία χαρακτηρίζεται «ατμομηχανή» της ευρωπαϊκής οικονομίας, καταγράφοντας τριμηνιαία ανάπτυξη 0,7%, μια μικρότερη χώρα, η οποία δεν ανήκει καν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, έρχεται να ανατρέψει τα δεδομένα. Η οικονομία της Ελβετίας αναπτύχθηκε με ρυθμό 1,5% το δεύτερο τρίμηνο του 2026, υπερδιπλάσιο από εκείνον της Ισπανίας και τον υψηλότερο που έχει σημειώσει από το 2021.

Η επίδοση προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη εντύπωση, καθώς οι οικονομολόγοι που συμμετείχαν σε έρευνα του Bloomberg ανέμεναν επιβράδυνση της ανάπτυξης στο 0,3%, από 0,4% το πρώτο τρίμηνο.

Αντίθετα, το ελβετικό ΑΕΠ, προσαρμοσμένο ώστε να εξαιρείται η επίδραση μεγάλων αθλητικών διοργανώσεων, επιταχύνθηκε απότομα, επιβεβαιώνοντας για ακόμη μία φορά την ανθεκτικότητα της χώρας απέναντι στις ενεργειακές αναταράξεις, στις γεωπολιτικές συγκρούσεις και στην αβεβαιότητα του διεθνούς εμπορίου.

Βιομηχανία και φαρμακευτικός κλάδος

Βασικός μοχλός της ανάπτυξης ήταν ο βιομηχανικός τομέας και ιδιαίτερα οι ισχυρές χημικές και φαρμακευτικές βιομηχανίες της χώρας. Σύμφωνα με την ελβετική Κρατική Γραμματεία Οικονομικών Υποθέσεων, θετική ήταν επίσης η συμβολή του τομέα των υπηρεσιών.

Η Ελβετία διαθέτει μια παραγωγική δομή προσανατολισμένη σε προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας. Φάρμακα, χημικά προϊόντα, ιατρικός εξοπλισμός, μηχανήματα ακριβείας, ρολόγια και εξειδικευμένες χρηματοοικονομικές υπηρεσίες επιτρέπουν στις επιχειρήσεις της να διατηρούν υψηλές τιμές χωρίς να χάνουν εύκολα μερίδια στις διεθνείς αγορές.

Αυτό διαφοροποιεί την ελβετική οικονομία από χώρες που βασίζονται περισσότερο στην κατανάλωση, στις κατασκευές ή σε βιομηχανίες με χαμηλότερα περιθώρια κέρδους. Ακόμη και όταν το διεθνές περιβάλλον επιδεινώνεται, η ζήτηση για πολλά από τα ελβετικά προϊόντα παραμένει σχετικά σταθερή.

Η μεταποιητική δραστηριότητα έχει αρχίσει επίσης να ανακάμπτει. Τον Μάρτιο, ο σχετικός δείκτης υπευθύνων προμηθειών πέρασε σε περιοχή ανάπτυξης για πρώτη φορά έπειτα από περισσότερα από τρία χρόνια, με την ανοδική τάση να συνεχίζεται τους επόμενους μήνες.

Το ενεργειακό «τείχος» της Ελβετίας

Ένα από τα σημαντικότερα μυστικά της ελβετικής ανθεκτικότητας βρίσκεται στο ενεργειακό της μοντέλο. Σε αντίθεση με πολλές ευρωπαϊκές οικονομίες, η χώρα εξαρτάται σε περιορισμένο βαθμό από το φυσικό αέριο, το πετρέλαιο και τον άνθρακα για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.

Το ηλεκτρικό της σύστημα βασίζεται κυρίως στην υδροηλεκτρική και την πυρηνική ενέργεια. Ανάλογα με τις καιρικές και παραγωγικές συνθήκες κάθε έτους, η υδροηλεκτρική ενέργεια μπορεί να καλύπτει περίπου τα δύο τρίτα της παραγωγής ηλεκτρισμού, ενώ η πυρηνική προσφέρει ένα ακόμη σημαντικό μερίδιο.

Συμπληρωματικό ρόλο διαδραματίζουν η ηλιακή και η αιολική ενέργεια.

Σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ενέργειας, η υδροηλεκτρική παραγωγή αντιστοιχεί κατά μέσο όρο περίπου στο 58,5% της ηλεκτροπαραγωγής της τελευταίας δεκαετίας. Στα τέλη του 2025 λειτουργούσαν στη χώρα 706 υδροηλεκτρικές μονάδες ισχύος τουλάχιστον 300 κιλοβάτ, με μέση ετήσια παραγωγική δυνατότητα περίπου 37.162 γιγαβατωρών.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι σχεδόν η μισή υδροηλεκτρική ισχύς προέρχεται από εγκαταστάσεις με ταμιευτήρες. Η ενέργεια αυτή δεν είναι μόνο εγχώρια και ανανεώσιμη, αλλά και διαχειρίσιμη: μπορεί να αποθηκεύεται και να διοχετεύεται στο δίκτυο όταν αυξάνεται η ζήτηση ή όταν οι τιμές στις διεθνείς αγορές εκτινάσσονται.

Η πυρηνική ενέργεια συμπληρώνει το σύστημα προσφέροντας σταθερή παραγωγή βάσης. Έτσι, η υδροηλεκτρική ενέργεια εξασφαλίζει ευελιξία και δυνατότητα αποθήκευσης, ενώ η πυρηνική περιορίζει τις διακυμάνσεις στην παραγωγή. Ο συνδυασμός λειτουργεί σαν προστατευτικό τείχος απέναντι σε ενεργειακές κρίσεις όπως εκείνη που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Σταθερό κόστος για τις επιχειρήσεις

Η μικρότερη έκθεση στις τιμές του φυσικού αερίου και του πετρελαίου δεν σημαίνει ότι η Ελβετία μένει ανεπηρέαστη από τις διεθνείς κρίσεις. Περιορίζει, όμως, την ταχύτητα και την ένταση με την οποία οι ανατιμήσεις μεταφέρονται στο κόστος παραγωγής και τελικά στις τιμές καταναλωτή.

Οι επιχειρήσεις μπορούν να προβλέπουν με μεγαλύτερη ασφάλεια τις ενεργειακές τους δαπάνες, να σχεδιάζουν επενδύσεις και να διατηρούν ανταγωνιστικότερες τις παραγωγικές τους μονάδες. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τους ενεργοβόρους βιομηχανικούς κλάδους, αλλά και για μια οικονομία που στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στις εξαγωγές.

Στη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας έχει συμβάλει και η κεντρική τράπεζα της χώρας. Οι παρεμβάσεις της έχουν περιορίσει την υπερβολική ανατίμηση του ελβετικού φράγκου, το οποίο σε περιόδους διεθνούς αβεβαιότητας προσελκύει κεφάλαια ως ασφαλές καταφύγιο. Παράλληλα, το βασικό επιτόκιο διατηρείται στο μηδέν, προσφέροντας ευνοϊκότερες χρηματοδοτικές συνθήκες. Οι αγορές δεν αναμένουν κάποια ουσιαστική αλλαγή πριν από το 2027, εκτός εάν εμφανιστεί νέα ισχυρή διαταραχή.

Οι κίνδυνοι δεν έχουν εξαφανιστεί

Η εικόνα, πάντως, δεν στερείται αβεβαιοτήτων. Η εμπορική πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών παραμένει ένας από τους σημαντικότερους εξωτερικούς κινδύνους. Η Ελβετία εξασφάλισε προκαταρκτική συμφωνία για περιορισμό των αμερικανικών δασμών στο 15%, χωρίς όμως να έχει ακόμη υπογραφεί μια πλήρως δεσμευτική νομική συμφωνία.

Κρίσιμη παραμένει και η σχέση της χώρας με την Ευρωπαϊκή Ένωση, στην οποία κατευθύνεται περισσότερο από το ένα τρίτο των ελβετικών εξαγωγών.

Οι νέες διμερείς συμφωνίες με τις Βρυξέλλες αναμένεται να τεθούν σε δημοψήφισμα το 2027 ή το 2028.

Προς το παρόν, πάντως, οι ενδείξεις παραμένουν θετικές. Ο οικονομικός δείκτης του Ινστιτούτου KOF ενισχύθηκε εκ νέου τον Ιούλιο, ενώ οι δείκτες εβδομαδιαίας δραστηριότητας υποδεικνύουν ότι η ανάπτυξη μπορεί να συνεχιστεί και στο τρίτο τρίμηνο. Η Capital Economics προβλέπει τριμηνιαία αύξηση του ΑΕΠ κατά 1%, χωρίς να αποκλείει ακόμη καλύτερη επίδοση.

Η οριστική εκτίμηση για το δεύτερο τρίμηνο θα ανακοινωθεί στις 3 Σεπτεμβρίου. Μέχρι τότε χρειάζεται κάποια επιφύλαξη, καθώς τα προκαταρκτικά στοιχεία δεν περιλαμβάνουν όλους τους τομείς και ενδέχεται να αναθεωρηθούν.

Ωστόσο, το βασικό συμπέρασμα δύσκολα αλλάζει: η Ελβετία έχει δημιουργήσει ένα οικονομικό μοντέλο στο οποίο η ισχυρή βιομηχανία, τα εξαγώγιμα προϊόντα υψηλής αξίας, η νομισματική σταθερότητα και η ενεργειακή αυτονομία λειτουργούν συνδυαστικά. Και σε μια Ευρώπη που συνεχίζει να δοκιμάζεται από αλλεπάλληλες κρίσεις, αυτό το μοντέλο προσφέρει ένα ακόμη μάθημα ανθεκτικότητας.