Διπλωματικές ανησυχίες στη σκιά των λογισμικών παρακολούθησης
Η επικείμενη ανάληψη των καθηκόντων της νέας πρεσβευτού του Ισραήλ στην Αθήνα, Πνινάτ Γιανάι, έφερε ξαφνικά στο προσκήνιο και τη συζήτηση γύρω από τη διεθνή βιομηχανία των λογισμικών παρακολούθησης (spyware) και τις διασταυρώσεις της με τη διπλωματία, όπως τις ζήσαμε και στην Ελλάδα με την υπόθεση των υποκλοπών με το Predator.
Η νέα πρεσβευτής είναι διακεκριμένη νομικός και διαθέτει μακρά επαγγελματική διαδρομή, μεταξύ άλλων, και στους τομείς της άμυνας και της κυβερνοτεχνολογίας. Ετσι, δεν αποτελεί ακριβώς έκπληξη (ή προσωπικά μεμπτό για την ίδια) ότι το όνομά της έχει συνδεθεί στο παρελθόν με συμφωνίες διάθεσης τέτοιων συστημάτων.
Σύμφωνα με ισραηλινά Μέσα και έγγραφα της σχετικής σύμβασης, η Πνινάτ Γιανάι είχε εμπλακεί στη συμφωνία προμήθειας του λογισμικού Pegasus της NSO Group στο υπουργείο Επικοινωνιών της Γκάνας, λαμβάνοντας 80.000 δολάρια για τις νομικές υπηρεσίες της. Το συγκεκριμένο λογισμικό έχει καταγραφεί από το Citizen Lab ως το εργαλείο με το οποίο είχε στοχοποιηθεί επανειλημμένως το κινητό τηλέφωνο του πρώην ευρωβουλευτή Στέλιου Κούλογλου, κατά την περίοδο που ο ίδιος συμμετείχε στην εξεταστική επιτροπή PEGA του Ευρωκοινοβουλίου. Η στοχοποίησή του έγινε όταν συμμετείχε στην έρευνα και τη σύνταξη του πορίσματος για το ελληνικό σκάνδαλο των υποκλοπών, υπόθεσης με κεντρικό πρόσωπο τον ισραηλινό επιχειρηματία, Ταλ Ντίλιαν, που θα δικαστεί ξανά ενώπιον του Εφετείου τον Δεκέμβριο.
Απάντηση της πρεσβείας
Αυτά όλα, βεβαίως, έχουν σαφή διπλωματική διάσταση, χωρίς να συνάγεται προσωπική εμπλοκή ή σχέση της νέας πρεσβευτού με εμπλεκόμενα πρόσωπα και υποθέσεις. Εξού και η πρεσβεία του Ισραήλ στην Αθήνα αντέδρασε άμεσα σε δημοσιεύματα που ανέφεραν την υπόθεση του Pegasus, με στόχο να ξεκαθαρίσει το τοπίο. Σε ανακοίνωσή της, η ισραηλινή πρεσβεία υπογράμμισε ότι η νέα επικεφαλής της διπλωματικής αποστολής, Πνινάτ Γιανάι, δεν γνωρίζει προσωπικά ούτε είχε ποτέ οποιαδήποτε επαγγελματική ή άλλη σχέση με τον Ταλ Ντίλιαν. Παράλληλα, διευκρινίστηκε ότι όλες οι παρελθούσες νομικές και επαγγελματικές της δραστηριότητες πραγματοποιήθηκαν σε απόλυτη συμμόρφωση με το ισραηλινό δίκαιο και κατόπιν των απαιτούμενων κρατικών εγκρίσεων και ότι δεν πρέπει να συγχέονται ασύνδετα πρόσωπα και γεγονότα.
Το «brain drain» κι ένα φιάσκο
Διεθνή «καριέρα» κάνει το κυβερνητικό φιάσκο με τη χρηματοδότηση της έρευνας, σε νέο δημοσίευμα του «Politico», που αφορά την προσπάθεια της κυβέρνησης να ανακόψει το «brain drain» και να επαναπατρίσει επιστήμονες μέσω του προγράμματος «Trust your Stars». Το πρόγραμμα (για το οποίο «ΤΑ ΝΕΑ» είχαν ασχοληθεί με αποκαλυπτικά ρεπορτάζ) είχε προϋπολογισμό 80 εκατ. ευρώ, από το Ταμείο Ανάκαμψης. Είχε παρουσιαστεί ως βασικός πυλώνας στήριξης της έρευνας και προσέλκυσης ελλήνων επιστημόνων του εξωτερικού. Ωστόσο, από τις 1.241 ερευνητικές προτάσεις που κατατέθηκαν, επελέγησαν μόλις 145, με τη σχετική λίστα να δημοσιεύεται με καθυστέρηση 13 μηνών. Η καθυστέρηση και η έλλειψη διαφάνειας πυροδότησαν έντονες αντιδράσεις στην ακαδημαϊκή κοινότητα. Κατατέθηκαν περισσότερες από 200 ενστάσεις, εστάλησαν εξώδικα προς το υπουργείο Παιδείας με ερωτήματα για το πώς δαπανήθηκαν κονδύλια πριν από την έναρξη του έργου, ενώ υπήρξαν καταγγελίες ακόμη και στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
Δεν αποκλείουν νέο κύμα φυγής
Τελικά, το έργο απεντάχθηκε σιωπηρά από το Ταμείο Ανάκαμψης, με τους ερευνητές να καταγγέλλουν ότι έμειναν στο σκοτάδι για σχεδόν δέκα μήνες. Οπως σημειώνει το «Politico», πολλοί επιστήμονες που είχαν απορρίψει επαγγελματικές ευκαιρίες στο εξωτερικό, αναμένοντας την υλοποίηση του προγράμματος, εκφράζουν απογοήτευση, ενώ πανεπιστημιακοί προειδοποιούν ότι οδηγούμαστε σε νέο κύμα φυγής επιστημόνων. Και το κακό είναι ότι συνολικά στα θέματα της έρευνας το υπουργείο και οι αρμόδιοι φορείς σπανίως απαντούν, ενίοτε δε οι διοικούντες επιτίθενται στα ρεπορτάζ και στους ακαδημαϊκούς που ασκούν κριτική…
Ο Τσίπρας σε εκδοχή ντοκιμαντέρ
Μία μίνι σειρά τύπου ντοκιμαντέρ 3 επεισοδίων, παρουσιάζει η ΕΛΑΣ, σε μια πιο πρωτότυπη εκδοχή παρουσίασης του πολιτικού προγράμματος του Αλέξη Τσίπρα. Οι τίτλοι των επεισοδίων θα είναι: «Το πρόσημο της πολιτικής», «Η ελπίδα της ανατροπής» και «Η ώρα της ευθύνης». Σύμφωνα με την ΕΛΑΣ, στόχος είναι να διερευνηθεί τι σημαίνει πολιτική σήμερα και πώς μπορεί να επανασυνδεθεί με τους πολίτες. Στο πρώτο επεισόδιο, ο Τσίπρας παρουσιάζεται μέσα από προσωπικές σκέψεις και μνήμες, ενώ το δεύτερο επικεντρώνεται σε νέους ανθρώπους και ζητήματα όπως η εργασία, η στέγη και η αβεβαιότητα. Το τρίτο επεισόδιο αφορά τη συλλογική πολιτική δράση και τη συγκρότηση της ΕΛΑΣ. Η παραγωγή υλοποιήθηκε από εθελοντές, μεταξύ των οποίων καλλιτέχνες, σκηνοθέτες, κινηματογραφιστές και σπουδαστές, υπό την επιμέλεια και τον συντονισμό της αναπληρώτριας καθηγήτριας Πολιτικής Επιστήμης και Επικοινωνίας, Φανής Κουντούρη.