Κιμ Γιονγκ Ουν: Ο άνθρωπος που δεν φοβάται κανέναν
Είναι ο ηγέτης που μπορεί να απειλεί τον κόσμο με πυρηνικά πλήγματα και, λίγους μήνες αργότερα, να περνά χαμογελαστός τη γραμμή των συνόρων με τη Νότια Κορέα για να σφίξει το χέρι του αντιπάλου του.
Ο Κιμ Γιονγκ Ουν έχει χτίσει την πολιτική του διαδρομή πάνω σε μια εντυπωσιακή αντίφαση. Το 2017 βρέθηκε στο επίκεντρο μιας από τις πιο επικίνδυνες αντιπαραθέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ανταλλάσσοντας απειλές και προσβολές με τον Ντόναλντ Τραμπ, αλλά το 2018 κάθισε απέναντί του στη Σιγκαπούρη στην πρώτη ιστορική συνάντηση ηγετών των δύο χωρών.
Και σήμερα, ενώ η Πιονγκγιάνγκ έχει ενισχύσει το πυρηνικό της οπλοστάσιο και έχει στραφεί ακόμη περισσότερο προς τη Ρωσία και την Κίνα, ο Τραμπ επιχειρεί και πάλι να ανοίξει έναν απευθείας δίαυλο μαζί του.
Ο Κιμ ανέλαβε την εξουσία τον Δεκέμβριο του 2011, μετά τον θάνατο του πατέρα του, Κιμ Γιονγκ Ιλ, σε ηλικία περίπου τριάντα ετών. Ηταν ένας νεαρός ηγέτης με περιορισμένη πολιτική και στρατιωτική εμπειρία, ο οποίος είχε περάσει μέρος της εφηβείας του στην Ελβετία – χρησιμοποιούσε ψευδώνυμο και οι συμμαθητές του θεωρούσαν ότι ήταν γιος του οδηγού της πρεσβείας –, μακριά από τη σκληρή πραγματικότητα της χώρας που επρόκειτο να κυβερνήσει. Κι όμως, μέσα σε λίγα χρόνια, κατάφερε να εδραιώσει την κυριαρχία του και να εξαλείψει κάθε πιθανό κέντρο αμφισβήτησης.
Η εκτέλεση του θείου του, Τζανγκ Σονγκ-Τεκ, το 2013 αποτέλεσε ίσως το πιο χαρακτηριστικό δείγμα του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβάνεται την εξουσία.
Ενας από τους ισχυρότερους ανθρώπους του καθεστώτος, συγγενής του ίδιου του Κιμ και άνθρωπος που θεωρείτο σημαντικός για τη σταθερότητα του συστήματος, απομακρύνθηκε και εκτελέστηκε.
Τέσσερα χρόνια αργότερα, ο ετεροθαλής αδελφός του Κιμ, Κιμ Γιονγκ Ναμ, δολοφονήθηκε στο αεροδρόμιο της Κουάλα Λουμπούρ με τον νευροπαραλυτικό παράγοντα VX. Νοτιοκορεατικές και αμερικανικές Αρχές θεώρησαν ότι πίσω από τη δολοφονία βρισκόταν το καθεστώς του Κιμ.
Τα περιστατικά αυτά αποτύπωσαν την άλλη πλευρά της προσωπικότητάς του: την ακραία καχυποψία, την αποφασιστικότητα και την προσήλωση στη διατήρηση της προσωπικής του εξουσίας.
Παράλληλα, ο Κιμ αντιλήφθηκε πολύ νωρίς ότι η επιβίωση του καθεστώτος του περνά μέσα από τα πυρηνικά όπλα. Οι πυρηνικές και πυραυλικές δοκιμές πολλαπλασιάστηκαν, με αποκορύφωμα την επικίνδυνη κλιμάκωση του 2017. Τότε ο Τραμπ απειλούσε τη Βόρεια Κορέα με «φωτιά και οργή», ο Κιμ απαντούσε κι ο πλανήτης έμοιαζε να βρίσκεται μπροστά στο ενδεχόμενο ενός πολέμου μεταξύ δύο πυρηνικών δυνάμεων.
Και τότε ήρθε η θεαματική «ανατροπή». Στην αρχή του 2018 ο Κιμ έκανε άνοιγμα προς τη Νότια Κορέα και πρότεινε διάλογο. Τον Απρίλιο πέρασε ο ίδιος τη στρατιωτικοποιημένη γραμμή στο Πανμουντζόμ και συναντήθηκε με τον Μουν Τζε-Ιν. Λίγες εβδομάδες αργότερα ταξίδεψε στη Σιγκαπούρη για να συναντήσει τον Τραμπ. Ο ίδιος άνθρωπος που προηγουμένως απειλούσε με πυρηνικό πόλεμο εμφανιζόταν τώρα ως συνομιλητής της ειρήνης.
Η διπλωματική αυτή περίοδος, ωστόσο, δεν κατέληξε στην αποπυρηνικοποίηση. Στη σύνοδο του Ανόι, το 2019, οι συνομιλίες κατέρρευσαν. Ο Κιμ ήθελε ουσιαστική άρση των κυρώσεων, χωρίς να εγκαταλείψει το πυρηνικό του οπλοστάσιο.
Η αδυναμία επίτευξης συμφωνίας αποκάλυψε κάτι κρίσιμο για τη στρατηγική του: η διπλωματία δεν φαίνεται να αποτελεί γι’ αυτόν εναλλακτική λύση προς τα πυρηνικά, αλλά εργαλείο που λειτουργεί παράλληλα με αυτά.
Η ίδια λογική διακρίνεται και σήμερα. Ο Κιμ έχει δηλώσει ότι η Βόρεια Κορέα δεν πρόκειται ποτέ να εγκαταλείψει τα πυρηνικά της όπλα, ενώ ταυτόχρονα έχει ενισχύσει τους δεσμούς της με τη Ρωσία. Βορειοκορεάτες στρατιώτες έχουν πολεμήσει στο πλευρό των ρωσικών δυνάμεων στην Ουκρανία, ενώ η στρατιωτική συνεργασία Πιονγκγιάνγκ – Μόσχας έχει αποκτήσει στρατηγικό χαρακτήρα. Παράλληλα, η σχέση με την Κίνα παραμένει κρίσιμη.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο Τραμπ επιχειρεί τώρα να επαναφέρει τον Κιμ στο τραπέζι των συνομιλιών.
Ο αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι επίκειται συνάντησή του με τον βορειοκορεάτη ηγέτη πριν από το τέλος του έτους, δίνοντας μια ασυνήθιστα ακριβή εκτίμηση για το πυρηνικό οπλοστάσιο της Πιονγκγιάνγκ. «Τον καταλαβαίνω. Εκείνος με καταλαβαίνει», έχει πει ο Τραμπ, περιγράφοντας τη σχέση τους, ενώ πρόσφατα υποστήριξε ότι ο Κιμ του φερόταν «πάντα με μεγάλο σεβασμό».
Αν και μεγαλωμένος σε ένα δυναστικό καθεστώς ο Κιμ Γιονγκ Ουν εκτιμάται ότι επιδιώκει να μετατρέπει την απομόνωση σε διαπραγματευτικό πλεονέκτημα, την πυρηνική απειλή σε ασπίδα και την προσωπική του εικόνα σε πολιτικό εργαλείο.
Η προσωπικότητά του παραμένει δύσκολο να αποκωδικοποιηθεί, ακριβώς επειδή η δημόσια εικόνα του είναι αυστηρά ελεγχόμενη. Πίσω όμως από τις αντιφάσεις διακρίνεται μια σταθερή αρχή: ο Κιμ δεν φαίνεται να επιδιώκει τόσο την αποδοχή της Δύσης όσο την αναγνώριση της Βόρειας Κορέας ως δύναμης που κανείς δεν μπορεί να αγνοήσει. Και για να το πετύχει, είναι διατεθειμένος να χρησιμοποιεί κάθε μέσο, από τους πυραύλους και την πυρηνική απειλή μέχρι την προσωπική χημεία με τους ισχυρούς αντιπάλους του.
Παντρεμένος με τη Ρι Σολ-Τζου έχει μία κόρη, με την οποία έχει συχνά εμφανιστεί δημόσια και πιθανότατα άλλα δύο παιδιά. Θεωρείται μεν λίγο πιο επικοινωνιακός από τον πατέρα και τον παππού του αλλά δυτικές επιρροές όπως τα μπλουτζίν και το body-piercing εξακολουθούν να απαγορεύονται αυστηρά στη χώρα του.