Σιδηρόδρομος: Παράταση έως τα τέλη Οκτωβρίου για σηματοδότηση και ETCS στη Θεσσαλία
Για τα τέλη Οκτωβρίου μετατίθεται πλέον η ολοκλήρωση των εργασιών αποκατάστασης των συστημάτων σηματοδότησης, τηλεδιοίκησης, ηλεκτροκίνησης και ETCS στο σιδηροδρομικό τμήμα Παλαιοφάρσαλος – Κραννώνας στη Θεσσαλία, καθώς το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών ενέκρινε τρίμηνη παράταση της σχετικής εργολαβίας.
Η νέα προθεσμία ορίστηκε για τις 29 Οκτωβρίου 2026, έναντι της αρχικής συμβατικής ημερομηνίας της 28ης Ιουλίου, δημιουργώντας μία ακόμη χρονική μετατόπιση στα έργα αποκατάστασης του σιδηροδρομικού δικτύου που επλήγη από τις καταστροφικές πλημμύρες του «Daniel».
Παρότι η συγκεκριμένη εργολαβία δεν αφορά άμεσα το σύνολο του κεντρικού σιδηροδρομικού άξονα Αθήνα – Θεσσαλονίκη, η εξέλιξή της έχει ιδιαίτερη σημασία για την πλήρη επαναφορά των συστημάτων ασφαλείας. Και αυτό διότι η διαδικασία πιστοποίησης του ETCS από τη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων δεν μπορεί να προχωρήσει αποσπασματικά, αλλά συνδέεται με τη συνολική λειτουργία του συστήματος.
Από τις 28 Ιουλίου στις 29 Οκτωβρίου
Η παράταση δόθηκε στην Alstom Transport, η οποία έχει αναλάβει την πλήρη αποκατάσταση των συστημάτων σηματοδότησης, ETCS Level 1, τηλεδιοίκησης και ηλεκτροκίνησης στο τμήμα της διπλής σιδηροδρομικής γραμμής από τον Σιδηροδρομικό Σταθμό Παλαιοφαρσάλου έως τον Σιδηροδρομικό Σταθμό Κραννώνα.
Το συγκεκριμένο τμήμα είχε υποστεί εκτεταμένες ζημιές από την κακοκαιρία «Daniel», με αποτέλεσμα να απαιτηθούν σημαντικές παρεμβάσεις στις ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις και στα συστήματα ελέγχου της κυκλοφορίας.
Το έργο ανατέθηκε στην Alstom με έκπτωση 4,2% και αρχικό συμβατικό τίμημα 28,74 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ, ή περίπου 35,64 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ.
Στη συνέχεια υπεγράφη συμπληρωματική σύμβαση ύψους 5,29 εκατ. ευρώ, με αποτέλεσμα η συνολική δαπάνη, σύμφωνα με τον πρώτο Ανακεφαλαιωτικό Πίνακα Εργασιών, να ανέλθει στα 40,93 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ.
Τι επικαλέστηκε η Alstom
Η ανάδοχος είχε ζητήσει στις 24 Ιουλίου τρίμηνη παράταση, υποστηρίζοντας ότι οι καθυστερήσεις που καταγράφηκαν στην εξέλιξη των εργασιών δεν οφείλονταν σε δική της υπαιτιότητα.
Μεταξύ των αιτιών που επικαλέστηκε περιλαμβάνονται οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες, οι επιπτώσεις της κακοκαιρίας «Byron», οι αγροτικές κινητοποιήσεις, αλλά και –κυρίως– η εξάρτηση κρίσιμων εργασιών από την πρόοδο άλλης εργολαβίας που εκτελείται παράλληλα στην περιοχή.
Η αρμόδια υπηρεσία του υπουργείου αποδέχθηκε ότι υπήρξαν καθυστερήσεις χωρίς υπαιτιότητα της Alstom και ενέκρινε την παράταση της συνολικής προθεσμίας κατά τρεις μήνες, «με αναθεώρηση», σύμφωνα με τις προβλέψεις του ν. 4412/2016.
Κρίσιμο στοιχείο για τη χρονική μετάθεση αποτελεί η αλληλεξάρτηση της εργολαβίας των συστημάτων με τις εργασίες αποκατάστασης της ίδιας της σιδηροδρομικής υποδομής.
Η εγκατάσταση και κυρίως οι δοκιμές συγκεκριμένου εξοπλισμού ηλεκτροκίνησης προϋποθέτουν την προηγούμενη ολοκλήρωση εργασιών στη γραμμή.
Η παράλληλη εργολαβία αφορά την αποκατάσταση της διπλής σιδηροδρομικής γραμμής Αθήνας – Θεσσαλονίκης από την έξοδο του Σταθμού Δομοκού έως την είσοδο του Σταθμού Κραννώνα.
Έτσι, η πρόοδος της μίας σύμβασης επηρεάζει άμεσα την άλλη, γεγονός που αποτυπώνει και την πολυπλοκότητα του εγχειρήματος για την πλήρη αποκατάσταση του σιδηροδρόμου στη Θεσσαλία.
Σύμφωνα πάντως με την απόφαση του υπουργείου, οι εργασίες που συνδέονται με συγκεκριμένο ορόσημο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας δηλώθηκαν από την ανάδοχο ως ήδη ολοκληρωμένες εμπρόθεσμα και, ως εκ τούτου, δεν περιλαμβάνονται στο αίτημα παράτασης.
Σε αυτές περιλαμβάνονται εργασίες που αφορούν, μεταξύ άλλων, συστήματα σηματοδότησης, ETCS Level 1, τηλεδιοίκησης, τηλεπικοινωνιών και GSM-R.
Παράταση και για τον τεχνικό σύμβουλο
Η χρονική μετάθεση των έργων συμπαρασύρει και τη σύμβαση συμβουλευτικών υπηρεσιών που έχει το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών με την PLANET.
Με ξεχωριστή απόφαση εγκρίθηκε τρίμηνη παράταση της σύμβασης, έως τις 7 Νοεμβρίου 2026, καθώς οι υπηρεσίες του συμβούλου εξακολουθούν να είναι απαραίτητες όσο βρίσκονται σε εξέλιξη οι βασικές εργολαβίες αποκατάστασης.
Η αρχική προθεσμία της σύμβασης έληγε στις 7 Αυγούστου, ενώ η PLANET είχε υποβάλει στις 3 Αυγούστου αίτημα τρίμηνης παράτασης. Αντίστοιχη ήταν και η εισήγηση της αρμόδιας Διευθύνουσας Υπηρεσίας, με το υπουργείο να αποδέχεται ότι η καθυστέρηση δεν οφείλεται σε υπαιτιότητα του συμβούλου.
Η σύμβαση, ύψους 3,51 εκατ. ευρώ, είχε ανατεθεί τον Ιανουάριο του 2025 και αφορά την υποστήριξη της αρμόδιας υπηρεσίας του υπουργείου στον έλεγχο των μελετών και στην παρακολούθηση των κατεπειγόντων έργων αποκατάστασης των ζημιών που προκάλεσαν στο σιδηροδρομικό δίκτυο οι κακοκαιρίες «Daniel» και «Elias».
Δύο εργολαβίες κρατούν τον σύμβουλο στο έργο
Η ανάγκη παράτασης της σύμβασης της PLANET συνδέεται κυρίως με τη συνέχιση δύο εργολαβιών.
Η πρώτη αφορά την αποκατάσταση της μονής σιδηροδρομικής γραμμής Λάρισας – Βόλου μετά τις καταστροφές των «Daniel» και «Elias».
Η δεύτερη είναι ακριβώς η εργολαβία της Alstom στο Παλαιοφάρσαλος – Κραννώνας για σηματοδότηση, ETCS Level 1, τηλεδιοίκηση και ηλεκτροκίνηση.
Για τις δύο εργολαβίες είχαν υποβληθεί αιτήματα παράτασης, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη συνέχιση της τεχνικής υποστήριξης προς το υπουργείο.
Ο σύμβουλος θα εξακολουθήσει να παρέχει υπηρεσίες για τον έλεγχο μελετών και τεχνικών υποβολών, την παρακολούθηση της προόδου και της ποιότητας των εργασιών, αλλά και την αξιολόγηση τεχνικών και συμβατικών ζητημάτων.
Παράλληλα, στο αντικείμενό του περιλαμβάνεται η υποστήριξη στις διαδικασίες περαίωσης και παραλαβής των ολοκληρωμένων εργασιών, ο έλεγχος αποτελεσμάτων εργαστηριακών δοκιμών και η υποστήριξη στις διαδικασίες επαλήθευσης των υποσυστημάτων από τον αρμόδιο Κοινοποιημένο Οργανισμό (NoBo).
Η παράταση έως τις 7 Νοεμβρίου αφορά πάντως μόνο τη χρονική διάρκεια της σύμβασης και, όπως διευκρινίζεται στην απόφαση, δεν συνεπάγεται αυτομάτως αύξηση του φυσικού ή του οικονομικού αντικειμένου της.
Το κρίσιμο στοίχημα του ETCS
Πέρα από τις συμβατικές προθεσμίες, το κρίσιμο ζήτημα παραμένει η πλήρης αποκατάσταση και πιστοποίηση των συστημάτων ασφαλείας στον σιδηρόδρομο.
Η παράταση στο Παλαιοφάρσαλος – Κραννώνας αποκτά έτσι ευρύτερη σημασία, καθώς η ολοκλήρωση των εγκαταστάσεων, των δοκιμών και των απαιτούμενων επαληθεύσεων αποτελεί αναγκαίο κρίκο για να προχωρήσει συνολικά η διαδικασία πιστοποίησης του ETCS.
Με τη νέα προθεσμία της 29ης Οκτωβρίου, το χρονοδιάγραμμα των έργων στη Θεσσαλία μετακινείται πλέον βαθιά μέσα στο φθινόπωρο. Το ζητούμενο είναι εάν οι τρεις επιπλέον μήνες θα αποδειχθούν αρκετοί ώστε να κλείσουν οι εκκρεμότητες και να ανοίξει ο δρόμος για την πλήρη λειτουργία και πιστοποίηση των κρίσιμων συστημάτων ασφαλείας στον κεντρικό σιδηροδρομικό άξονα.