Γκάντι Άιζενκοτ: Ο πρώην Α/ΓΕΕΘΑ του Ισραήλ επιχειρεί να «ρίξει» τον Νετανιάχου από την εξουσία
Καθώς οι εκλογές στο Ισραήλ πλησιάζουν, ο 66χρονος Γκάντι Άιζενκοτ, πρώην αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων και πρώην μέλος του πολεμικού υπουργικού συμβουλίου του Μπέντζαμιν Νετανιάχου, αναδεικνύεται σε έναν από τους σοβαρότερους αντιπάλους του πρωθυπουργού, διεκδικώντας να τον εκθρονίσει στις κάλπες της 27ης Οκτωβρίου.
Σύμφωνα με το Politico, το νέο κεντρώο κόμμα του, Yashar!, το όνομα του οποίου παραπέμπει στα εβραϊκά στις έννοιες του «ευθύ» και του «έντιμου», έχει καταφέρει να περάσει σε αρκετές δημοσκοπήσεις μπροστά από το κυβερνών Λικούντ. Σε πρόσφατη μέτρηση του Channel 12, το Yashar συγκέντρωνε 24 έδρες έναντι 22 του Λικούντ, αν και άλλες δημοσκοπήσεις εξακολουθούν να δίνουν προβάδισμα στο κόμμα του Νετανιάχου.
Η άνοδος του Άιζενκοτ συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τη δυσαρέσκεια που έχει προκαλέσει η διαχείριση της περιόδου πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023. Ο πρώην αρχηγός του στρατού επιχειρεί να αμφισβητήσει τον Νετανιάχου στο πεδίο που για χρόνια αποτελούσε το μεγαλύτερο πολιτικό του πλεονέκτημα: την ασφάλεια.
Από στρατιώτης στην ηγεσία του ισραηλινού στρατού
Η προσωπική διαδρομή του Άιζενκοτ είναι διαφορετική από εκείνη του Νετανιάχου. Γιος Εβραίων μεταναστών από το Μαρόκο, γεννήθηκε στην Τιβεριάδα το 1960 και μεγάλωσε στο Εϊλάτ.
Ξεκίνησε τη στρατιωτική του πορεία ως απλός στρατιώτης στην επίλεκτη ταξιαρχία Γκολάνι και έφτασε μέχρι την κορυφή της στρατιωτικής ιεραρχίας, αναλαμβάνοντας αρχηγός των ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων. Μάλιστα, ήταν ο ίδιος ο Νετανιάχου που τον επέλεξε για τη συγκεκριμένη θέση.
Αυτή η εικόνα του «ανθρώπου από τον λαό» αποτελεί σήμερα σημαντικό κομμάτι της πολιτικής του απήχησης. Το Λικούντ έχει επιχειρήσει να τον πλήξει ακόμη και για τα όχι άψογα αγγλικά του, μέσα από προεκλογικό σποτ, χωρίς όμως μέχρι στιγμής να φαίνεται ότι έχει ανακόψει τη δυναμική του.
Η τραγωδία που σημάδεψε την οικογένειά του
Πάνω απ’ όλα, όμως, υπάρχει η προσωπική τραγωδία που συνδέει τον Άιζενκοτ με το συλλογικό τραύμα του Ισραήλ.
Στις 7 Δεκεμβρίου 2023, ο 25χρονος γιος του, Γκαλ Μεΐρ Άιζενκοτ, σκοτώθηκε σε επιχείρηση στη Γάζα. Υπηρετούσε ως έφεδρος, ενώ ο πατέρας του συμμετείχε εκείνη την περίοδο στην ηγεσία που λάμβανε τις κρίσιμες αποφάσεις για τον πόλεμο.
Ο θάνατός του επιβεβαιώθηκε από τις ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις και προκάλεσε βαθιά συγκίνηση στη χώρα. Λίγο αργότερα, η οικογένεια του Άιζενκοτ έχασε και έναν ανιψιό του στις μάχες στη Γάζα.
Ο ίδιος δεν έχει επιχειρήσει να μετατρέψει την απώλεια του γιου του σε προεκλογικό όπλο. Δεν χρειάζεται, ίσως, να το κάνει. Η ιστορία της οικογένειάς του είναι ήδη γνωστή στους περισσότερους Ισραηλινούς.
Η αντίθεση με την οικογένεια Νετανιάχου
Οι επικριτές του πρωθυπουργού έχουν αξιοποιήσει και την αντίθεση ανάμεσα στις δύο οικογένειες. Ο γιος του Νετανιάχου, Γιαΐρ, παρέμεινε στη Φλόριντα την περίοδο που εκατοντάδες χιλιάδες Ισραηλινοί έφεδροι κινητοποιούνταν μετά την 7η Οκτωβρίου.
Ο Νετανιάχου είχε απαντήσει ότι ο γιος του προσέφερε εθελοντική εργασία στις ΗΠΑ και συνέβαλε στην εξασφάλιση εξοπλισμού για τον ισραηλινό στρατό και τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης.
Οι συγκρίσεις με τον Γιτζάκ Ράμπιν
Η πορεία του Άιζενκοτ έχει οδηγήσει αρκετούς στο Ισραήλ να κάνουν συγκρίσεις με τον Γιτζάκ Ράμπιν, έναν ακόμη πρώην αρχηγό του στρατού που πέρασε στην πολιτική και συνδέθηκε με την προσπάθεια για ειρήνη.
Η σύγκριση έχει ισχυρό συμβολισμό, αλλά και σημαντικές παγίδες. Η ισραηλινή πολιτική έχει γνωρίσει αρκετούς παρασημοφορημένους στρατηγούς που πίστεψαν ότι η στρατιωτική τους πορεία θα μεταφραζόταν αυτόματα σε πολιτική επιτυχία.
Ο Εχούντ Μπαράκ έγινε πρωθυπουργός, αλλά η κυβέρνησή του κατέρρευσε σε λιγότερο από δύο χρόνια. Ο Μπένι Γκαντς είχε επίσης αναδειχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους αντιπάλους του Νετανιάχου, πριν χάσει μεγάλο μέρος της πολιτικής του επιρροής.
Ο στρατός λειτουργεί με ιεραρχία και εντολές. Η πολιτική, αντίθετα, απαιτεί συμβιβασμούς, συμμαχίες και την ικανότητα να πείθεις ανθρώπους που μπορούν ανά πάσα στιγμή να σου γυρίσουν την πλάτη. Και εκεί βρίσκεται το μεγάλο ερωτηματικό για τον Άιζενκοτ.
Το δίλημμα για τους ομήρους
Οι επικριτές του τον κατηγορούν ότι, ως μέλος του πολεμικού υπουργικού συμβουλίου, έδωσε υπερβολική έμφαση στην απελευθέρωση των ομήρων σε βάρος της συνέχισης του πολέμου.
Ο ίδιος απορρίπτει αυτό το δίλημμα ως ψευδές. Υποστηρίζει ότι το Ισραήλ θα μπορούσε να είχε συμφωνήσει στην επιστροφή των ομήρων και, στη συνέχεια, να επαναλάβει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον της Χαμάς.
Δημοψήφισμα για την εποχή Νετανιάχου
Η εκλογική αναμέτρηση της 27ης Οκτωβρίου αποκτά έτσι χαρακτηριστικά δημοψηφίσματος για την εποχή Νετανιάχου.
Πρόκειται για τις πρώτες εκλογές μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023 και ο πρώην αρχηγός του στρατού έχει εξελιχθεί σε έναν από τους βασικούς διεκδικητές της εξουσίας, την ώρα που το Λικούντ έχει χάσει σημαντικό μέρος της προηγούμενης εκλογικής του δυναμικής.
Ο Άιζενκοτ ποντάρει στην εκτίμηση ότι ένα Ισραήλ κουρασμένο και βαθιά τραυματισμένο από τον πόλεμο μπορεί αυτή τη φορά να μην αναζητά τον πιο χαρισματικό ή τον πιο θορυβώδη ηγέτη, αλλά έναν πολιτικό που θα του εμπνέει εμπιστοσύνη.
Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη ειρωνεία της αναμέτρησης: ένας άνθρωπος που πέρασε σχεδόν ολόκληρη τη ζωή του στον πόλεμο επιχειρεί τώρα να πείσει τους Ισραηλινούς ότι είναι εκείνος που μπορεί να τους οδηγήσει έξω από αυτόν.