Πότε να ζητήσετε δεύτερη ιατρική γνώμη

Η λήψη μιας απόφασης για ένα ιατρικό θέμα δεν είναι πάντα εύκολη, ιδιαίτερα όταν κάποιος βρίσκεται αντιμέτωπος με μια σοβαρή διάγνωση ή καλείται να επιλέξει ανάμεσα σε διαφορετικές θεραπευτικές επιλογές. Πώς μπορεί, συνεπώς, να είναι βέβαιος ότι επιλέγει τη σωστή θεραπεία; Και τι γίνεται εάν υπάρχει κάποια άλλη επιλογή που δεν έχει συζητηθεί;

Η δεύτερη ιατρική γνώμη από έναν ακόμη ειδικό μπορεί να προσφέρει πολύτιμη πληροφόρηση και μεγαλύτερη σιγουριά πριν από τη λήψη μιας σημαντικής απόφασης; Ή μήπως εν τέλει θα δημιουργήσει δεύτερες σκέψεις, αμφιβολίες και μεγαλύτερη σύγχυση;

Οπως εξηγούν οι ειδικοί της παγκοσμίου φήμης Cleveland Clinic Dominic King και David Peter η δεύτερη γνώμη δεν σημαίνει απαραίτητα ότι αμφισβητείται ο γιατρός που έχει θέσει την αρχική διάγνωση. Αντιθέτως, στόχος είναι να εξεταστεί η κατάσταση και από μια διαφορετική οπτική, ώστε ο ασθενής να νιώσει ότι αποκτά σφαιρική εικόνα και έλεγχο.

Και στο πλαίσιο αυτό, αναγνωρίζουν ότι υπάρχουν αρκετοί λόγοι για τους οποίους ένας ασθενής μπορεί να θελήσει να απευθυνθεί και σε δεύτερο γιατρό. Για παράδειγμα, αυτό μπορεί να ισχύει στην περίπτωση διάγνωσης μιας σοβαρής ή σπάνιας ασθένειας ή όταν αναζητά την άποψη ενός ειδικού με μεγάλη εμπειρία στη συγκεκριμένη πάθηση. Δεν είναι λίγες οι φορές πάλι, που κάποιος δυσκολεύεται να κατανοήσει τη διάγνωση ή τις θεραπευτικές επιλογές και συνεπακόλουθα δυσκολεύεται να αποφασίσει ποια αγωγή να ακολουθήσει. Επιπρόσθετα, μπορεί να αμφιβάλλει για την αρχική διάγνωση, να αισθάνεται ότι δεν έχει όλες τις πληροφορίες που χρειάζεται, όπως επίσης να αντιλαμβάνεται ότι τα συμπτώματά του επιδεινώνονται ή η θεραπεία που ακολουθεί δεν έχει το αναμενόμενο αποτέλεσμα.

Ενας επιστήμονας με εμπειρία

Το πρώτο βήμα, σύμφωνα με τους ειδικούς, είναι να αναζητήσει κανείς έναν γιατρό με εμπειρία στη συγκεκριμένη πάθηση. Μπορεί να είναι ένας επιστήμονας που θα σας προτείνει ο γιατρός που ήδη σας παρακολουθεί ή κάποιος από διαφορετικό νοσοκομείο.

Πριν από το ραντεβού, είναι σημαντικό να υπάρχει διαθέσιμος ο πλήρης ιατρικός φάκελος με τα αποτελέσματα των εξετάσεων, τις απεικονιστικές εξετάσεις και κάθε άλλη πληροφορία που αφορά την κατάσταση της υγείας του ασθενούς. Με αυτόν τον τρόπο, ο δεύτερος γιατρός θα έχει στη διάθεσή του όλα τα απαραίτητα στοιχεία για να αξιολογήσει τη διάγνωση και τη θεραπευτική πρόταση.

Χρήσιμο είναι επίσης ο ασθενής να έχει προετοιμάσει τις ερωτήσεις που θέλει να κάνει – π.χ. ποιες είναι οι διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές, ποια είναι τα οφέλη και οι κίνδυνοι κάθε επιλογής, ποιες ανεπιθύμητες ενέργειες μπορεί να προκαλέσει μια θεραπεία και εάν υπάρχουν άλλες δυνατότητες, όπως η συμμετοχή σε κλινική μελέτη.

Τι μπορεί να αλλάξει;

Η δεύτερη γνώμη μπορεί να επιβεβαιώσει την αρχική διάγνωση και θεραπευτική πρόταση. Μπορεί όμως και να οδηγήσει σε διαφορετική προσέγγιση.

Σύμφωνα με τον Dr. King, περίπου το 67% των δεύτερων γνωμών οδηγεί σε αλλαγή της διάγνωσης ή της θεραπείας, ενώ οι υπόλοιπες επιβεβαιώνουν την αρχική εκτίμηση.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η πρώτη ιατρική γνώμη ήταν λανθασμένη. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο δεύτερος γιατρός μπορεί απλώς να προσθέσει πληροφορίες, να προτείνει μια διαφορετική θεραπευτική επιλογή ή να εξηγήσει με μεγαλύτερη σαφήνεια γιατί μια συγκεκριμένη θεραπεία θεωρείται κατάλληλη.

Εάν οι δύο γιατροί έχουν διαφορετική άποψη, ο ασθενής μπορεί να συγκρίνει τις δύο προσεγγίσεις και να ζητήσει να του εξηγήσουν τα δεδομένα στα οποία βασίζεται η καθεμία. Ετσι αποκτά μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα πριν αποφασίσει πώς θα προχωρήσει.

Η δεύτερη γνώμη, επομένως, δεν σημαίνει ότι ο ασθενής πρέπει υποχρεωτικά να αλλάξει γιατρό ή θεραπεία. Του δίνει, όμως, τη δυνατότητα να εξετάσει την αρχική διάγνωση από μια δεύτερη οπτική και να γνωρίζει όλες τις διαθέσιμες επιλογές.

Η απόφαση παραμένει στον ασθενή

«Η δεύτερη γνώμη αφορά ουσιαστικά τη λήψη ενημερωμένων αποφάσεων και τη διερεύνηση όλων των διαθέσιμων επιλογών», επισημαίνει ο Dr. Peter.

Τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Οτι η απόφαση για το πώς θα προχωρήσει ένας ασθενής ανήκει στον ίδιο. Ο ρόλος της δεύτερης γνώμης είναι να του προσφέρει περισσότερες πληροφορίες, ώστε η επιλογή του να μη βασίζεται στην αβεβαιότητα ή στον φόβο, αλλά στην καλύτερη δυνατή γνώση των δεδομένων.

Ιδιαίτερα όταν πρόκειται για μια σοβαρή διάγνωση ή μια θεραπεία με σημαντικές συνέπειες, η ανάγκη για μια δεύτερη γνώμη δεν είναι υπερβολή ούτε ένδειξη δυσπιστίας προς τον γιατρό. Είναι ένας τρόπος να συμμετέχει ο ίδιος ο ασθενής πιο ενεργά στην απόφαση που αφορά την υγεία του.

«Και εάν κάτι δεν σας φαίνεται σωστό, έχετε ερωτήματα που παραμένουν αναπάντητα ή απλώς θέλετε μεγαλύτερη βεβαιότητα πριν προχωρήσετε σε μια σημαντική θεραπεία, η δεύτερη γνώμη μπορεί να είναι ένα από τα πιο χρήσιμα εργαλεία που έχετε στη διάθεσή σας», συμπληρώνουν οι ειδικοί της Cleveland.

Δεν είναι ελληνικό φαινόμενο

Η δεύτερη γνώμη δεν είναι ελληνική ιδιαιτερότητα, παρότι η εμπειρία (δεν υπάρχουν  δεδομένα) δείχνει ότι αποτελεί αρκετά συχνή πρακτική. Ευρωπαϊκές μελέτες καταλήγουν ότι οι ασθενείς τη θεωρούν σημαντικό εργαλείο για να κατανοήσουν καλύτερα τη διάγνωσή τους και να πάρουν ενημερωμένες αποφάσεις. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, το 78% των πολιτών που συμμετείχαν σε έρευνα θεωρούσαν σημαντική τη δεύτερη γνώμη σε περίπτωση καρκίνου.

Σε μελέτη, πάλι, του Πανεπιστημιακού Ιατρικού Κέντρου VU στο Αμστερνταμ, 86 ασθενείς παραπέμφθηκαν για δεύτερη γνώμη. Διαφορετική διάγνωση από την αρχική προέκυψε σε 10 περιπτώσεις, δηλαδή στο 12%. Παρότι η διάγνωση σπάνια άλλαζε, η ικανοποίηση των ασθενών από τη σχετική διαδικασία ήταν υψηλή.

Αντίστοιχα, ιταλική έρευνα στην οποία συμμετείχαν 1.006 πολίτες στο πλαίσιο του Choosing Wisely Italy, έδειξε ότι όταν ένας ασθενής θεωρούσε πως του είχε προταθεί μια εξέταση ή ένα φάρμακο που δεν χρειαζόταν, το 17% απευθύνθηκε σε άλλον γιατρό για δεύτερη γνώμη. Το ποσοστό ήταν ακόμη υψηλότερο, 35%, μεταξύ των εθελοντών οργανώσεων υπεράσπισης ασθενών.