Ιαπωνία: Ρεκόρ θανάτων από επιθέσεις αρκούδων – Επιστρατεύονται μέχρι λύκοι ρομπότ για την προστασία των πολιτών

Ιστορικό ρεκόρ καταγράφουν οι επιθέσεις αρκούδων στην Ιαπωνία, καθώς 13 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και περισσότεροι από 220 τραυματίστηκαν από τον Απρίλιο του 2025 έως τον Μάρτιο του 2026.

Η αύξηση είναι ιδιαίτερα αισθητή σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους, όταν είχαν καταγραφεί τρεις θάνατοι και 82 τραυματισμοί. Με το φθινόπωρο να πλησιάζει, οι ιαπωνικές αρχές βρίσκονται σε αυξημένη επιφυλακή, καθώς πρόκειται για την περίοδο κατά την οποία οι αρκούδες αναζητούν εντατικά τροφή ενόψει του χειμώνα.

Οι αρκούδες πλησιάζουν όλο και περισσότερο τις κατοικημένες περιοχές

Η αύξηση των περιστατικών αποδίδεται σε μια σειρά παραγόντων, μεταξύ των οποίων η συρρίκνωση των αγροτικών κοινοτήτων μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Εκατομμύρια νέοι εγκατέλειψαν τις αγροτικές περιοχές και μετακινήθηκαν προς τα αστικά κέντρα, με αποτέλεσμα πολλές καλλιεργήσιμες εκτάσεις να εγκαταλειφθούν.

«Με την απώλεια των καλλιεργήσιμων εκτάσεων που λειτουργούσαν ως φυσικό όριο, η διαχωριστική γραμμή μεταξύ πόλεων και δασών έγινε πιο ασαφής για τις αρκούδες», εξηγεί ο Liam Adcock, ερευνητής άγριας ζωής στο Picchio Wildlife Research Center του Ναγκάνο.

Παράλληλα, οι αυστηρότεροι περιορισμοί στο κυνήγι, σε συνδυασμό με τη σημαντική μείωση του αριθμού των κυνηγών, έχουν συμβάλει στην αύξηση των πληθυσμών των δύο αυτόχθονων ειδών αρκούδας της Ιαπωνίας, της Hokkaido brown bear και της Asiatic black bear. Ο συνολικός πληθυσμός τους εκτιμάται ότι ξεπερνά τις 57.000.

Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και η κλιματική αλλαγή, καθώς βασικές πηγές τροφής των αρκούδων, όπως τα λαχανικά, τα μούρα και τα βελανίδια, ωριμάζουν αργότερα ή εμφανίζονται σε μικρότερες ποσότητες.

«Ξέρουν όμως ότι μία πηγή τροφής παραμένει σταθερή: τα ανθρώπινα απορρίμματα», προσθέτει ο Adcock.

Ως αποτέλεσμα, οι αρκούδες εμφανίζονται ολοένα συχνότερα κοντά σε κατοικημένες περιοχές. Μόνο την περασμένη χρονιά καταγράφηκαν περίπου 50.000 εμφανίσεις.

Νέα μέτρα για τον έλεγχο των πληθυσμών

Η ιαπωνική κυβέρνηση έχει χαρακτηρίσει το φαινόμενο σοβαρή απειλή για τη δημόσια ασφάλεια. Στη λευκή βίβλο για το περιβάλλον του 2026 περιγράφονται μέτρα για τον περιορισμό των πληθυσμών, ενώ παράλληλα χαλαρώνουν ορισμένοι περιορισμοί στη θήρα.

Ο κυβερνητικός σχεδιασμός προβλέπει τη μείωση των πληθυσμών των αρκούδων στο 62% έως 67% των σημερινών επιπέδων, ανάλογα με την περιφέρεια, έως το 2030, μέσω ελεγχόμενης θήρας.

Σύμφωνα με τον Adcock, η προτεραιότητα έχει πλέον μετατοπιστεί προς την άμεση προστασία των κατοίκων.

«Συχνά, πυροτεχνήματα χρησιμοποιούνται στις πόλεις για να τρομάξουν τις αρκούδες», λέει ο Adcock. «Όταν αυτό δεν αρκεί, επιστρατεύεται η αστυνομία ή ο στρατός, που συνήθως σημαίνει ευθανασία της αρκούδας, ειδικά αν είναι μέρα και υπάρχουν άνθρωποι τριγύρω».

Ο ίδιος υποστηρίζει ότι υπάρχουν και εναλλακτικές λύσεις.

«Θέλουμε να δείξουμε ότι η συνύπαρξη μέσω μη θανατηφόρας διαχείρισης, συμπεριλαμβανομένης της τεχνολογίας, είναι απόλυτα εφικτή», προσθέτει.

AI και drones για τον εντοπισμό των αρκούδων

Περιφέρειες που αντιμετωπίζουν αυξημένο αριθμό περιστατικών, όπως οι Gunma, Toyama και Ishikawa, έχουν εγκαταστήσει κάμερες παρακολούθησης στα δάση γύρω από κατοικημένες περιοχές.

Οι κάμερες χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη για να εντοπίζουν αρκούδες και να ενημερώνουν τις τοπικές αρχές. Το σύστημα, που αναπτύχθηκε από την Hokuriku Electric Power Company και την Hokutsu, επιτρέπει την έγκαιρη προειδοποίηση των κατοίκων και την άμεση λήψη μέτρων για την απομάκρυνση των ζώων.

Στη Χοκάιντο, η KDDI SmartDrone εγκατέστησε σταθμό drone στην πόλη Shintotsukawa. Το drone μπορεί να απογειωθεί μέσα σε 10 λεπτά από τη στιγμή που θα εντοπιστεί αρκούδα και να παρακολουθεί την πορεία της μέχρι να φτάσει στο σημείο βοήθεια.

O  Adcock ανέφερε ότι:«Η AI και τα drones είναι πολύ αποτελεσματικά για εντοπισμό και αρκετά βοηθητικά για αποτροπή».

Η χρήση drones έχει δοκιμαστεί και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Μελέτη του 2024 στη Μοντάνα έδειξε ότι τα drones κατάφεραν να απομακρύνουν αρκούδες από κατοικημένες περιοχές στο 91% των περιπτώσεων.

Το ρομποτικό «Monster Wolf»

Για την προστασία καλλιεργειών και ιδιωτικών περιουσιών έχει αναπτυχθεί στην Ιαπωνία μια διαφορετική τεχνολογική λύση: το ηλιακά τροφοδοτούμενο ρομπότ «Monster Wolf».

Το ρομπότ έχει σχεδιαστεί ώστε να αποτρέπει τις αρκούδες μιμούμενο το ουρλιαχτό του εξαφανισμένου ιαπωνικού λύκου. Το κόστος του ανέρχεται περίπου στα 4.000 δολάρια.

Ο Motohiro Miyasaka, διευθύνων σύμβουλος της Wolf Kamui Co., η οποία εμπορεύεται το ρομπότ, δήλωσε ότι οι πωλήσεις του έχουν διπλασιαστεί «μετά τις συχνές εμφανίσεις αρκούδων σε αστικές περιοχές της Ιαπωνίας από πέρυσι».

Η εταιρεία αναπτύσσει επίσης μια φορητή έκδοση του ρομπότ, σε μορφή κούκλας 8 ιντσών, για όσους ασχολούνται με δραστηριότητες όπως το ψάρεμα, το κάμπινγκ και η πεζοπορία. Το Monster Wolf Mini αναμένεται να δοκιμαστεί προς το τέλος του 2026.

Ωστόσο, η τεχνολογία έχει και περιορισμούς.

«Η χρήση AI, drones και ρομπότ κοστίζει πολύ», επισημαίνει ο μηχανικός Danyel Koca, σημειώνοντας ότι η εφαρμογή τέτοιων λύσεων σε εθνική κλίμακα είναι δύσκολη.

Το Kumamap καταγράφει τις επικίνδυνες περιοχές

Τον Αύγουστο του 2025, μια θανατηφόρα επίθεση αρκούδας σε πεζοπόρο στο Όρος Rausu στη Χοκάιντο οδήγησε τον Koca στη μελέτη των περιστατικών σε ολόκληρη τη χώρα.

«Δεν υπήρχε ένα ενιαίο, πρακτικό σημείο για να ελέγξει κανείς τον κίνδυνο», αναφέρει.

Οι διαθέσιμες πληροφορίες ήταν κατακερματισμένες σε διαφορετικές μορφές και τοπικές πηγές, γεγονός που δυσχέραινε την αξιολόγηση του κινδύνου για κάθε διαδρομή ή προορισμό.

Έτσι δημιουργήθηκε το Kumamap, μια εφαρμογή που συγκεντρώνει δεδομένα από τοπικές αρχές, εθνικά μέσα ενημέρωσης και επαληθευμένες κοινοτικές αναφορές.

«Αν οι άνθρωποι κατανοούν τον κίνδυνο, μπορούν να προετοιμαστούν καλύτερα και να αποφύγουν δυσάρεστες συναντήσεις», σημειώνει ο Koca.

Μέχρι τις αρχές Αυγούστου, η εφαρμογή είχε σχεδόν 6 εκατομμύρια χρήστες και είχε καταγράψει 156.631 περιστατικά, μεταξύ των οποίων 821 κοινοτικές αναφορές.

Τα σκυλιά που απομακρύνουν τις αρκούδες

Παρά την αυξανόμενη χρήση τεχνολογίας, ο Adcock επισημαίνει ότι η ανθρώπινη παρέμβαση παραμένει απαραίτητη.

Το Picchio Wildlife Research Center προτείνει τη χρήση μιας παραδοσιακής μεθόδου αποτροπής: των «σκύλων αρκούδων».

«Η Ιαπωνία ανέθρεφε ημιάγρια σκυλιά που φυσικά έδιωχναν τις αρκούδες από τις πόλεις», λέει ο Adcock.

Το κέντρο χρησιμοποιεί φινλανδικά Karelian bear dogs, τα οποία εντοπίζουν τις αρκούδες, τις πλησιάζουν και τις απομακρύνουν χωρίς να τις τραυματίζουν.

«Παρά το γεγονός ότι τα περιστατικά έχουν σχεδόν διπλασιαστεί, οι πόλεις με τις οποίες συνεργαζόμαστε είχαν τα χαμηλότερα ποσοστά συναντήσεων εδώ και χρόνια», σημειώνει ο Adcock.

«Η μέθοδος λειτουργεί και ελπίζουμε ότι περισσότερες περιοχές και χώρες θα ακολουθήσουν το παράδειγμα. Γενικά, ο τρόπος που η Ιαπωνία εφαρμόζει αποτελεσματικά νέες τεχνολογίες και μη θανατηφόρες μεθόδους, όπως τα σκυλιά αρκούδων, αποτελεί πρότυπο για άλλες χώρες».

Πηγή:CNN