Σκιά

Δύο γεγονότα που θα επηρεάσουν τη σχέση μου με τη Γερμανία θα λάβουν χώρα τις επόμενες ημέρες. Το ένα, που θα κυριαρχήσει στα μέσα ενημέρωσης, είναι σκοτεινό και δυσοίωνο. Το άλλο, που θα περάσει απαρατήρητο από τους πάντες εκτός από εμένα και την οικογένειά μου, θα έπρεπε να μου προκαλεί χαρά. Τώρα, όμως, αυτό το συναίσθημα μετριάζεται από τη σύγχυση.

Στις 6 Σεπτεμβρίου, οι ψηφοφόροι στο μικρό ανατολικό κρατίδιο της Σαξονίας-Ανχαλτ αναμένεται να χαρίσουν στο κόμμα «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD) μια συντριπτική νίκη. Αν τα αριθμητικά δεδομένα διαμορφωθούν με έναν συγκεκριμένο τρόπο, ένα γερμανικό ακροδεξιό κόμμα θα μπορούσε να αναλάβει την εξουσία για πρώτη φορά μετά τους Ναζί.

Είναι πιθανό το AfD να μείνει λίγο κάτω από το απαιτούμενο όριο. Αυτό θα εξαρτηθεί από το αν αρκετά κεντρώα κόμματα καταφέρουν να ξεπεράσουν το όριο του 5% για να εισέλθουν στο Κοινοβούλιο του κρατιδίου.

Δύο ημέρες μετά τις εκλογές, θα γιορτάσω την πέμπτη επέτειο από την απόκτηση της γερμανικής υπηκοότητας. Θυμάμαι την υπερηφάνεια που ένιωσα εκείνη την ημέρα του 2021.

Εχοντας έναν Εβραίο, γερμανόφωνο πατέρα, ένιωθα ανέκαθεν ότι υπήρχε μια εκκρεμότητα που δεν είχε κλείσει. Ως νεαρός ανταποκριτής εφημερίδας στο τότε Ανατολικό Βερολίνο, την περίοδο 1988-1990, είχα καλύψει με θαυμασμό την ειρηνική επανάσταση που οδήγησε στην πτώση του Τείχους και στην επανένωση.

Τα χρόνια που ακολούθησαν, ένιωθα όλο και περισσότερο έλξη προς μια Γερμανία που αναλάμβανε με ειλικρίνεια τις ευθύνες της απέναντι στη φιλελεύθερη δημοκρατία. Θαύμαζα τη νηφαλιότητα και τη σοβαρότητα της γερμανικής κοινωνίας, τη συναινετική φύση της πολιτικής ζωής, την έμφαση στη συλλογικότητα. Αργότερα, τη συνέκρινα με τη Βρετανία της μετα-Brexit εποχής κι ένιωθα ταπεινωμένος.

Οταν κυκλοφόρησε το βιβλίο μου «Why the Germans Do It Better το 2020», πολλοί Γερμανοί έδειχναν αμήχανοι. Σπάνια έχω γνωρίσει Γερμανούς που να έχουν πολλά καλά να πουν για τη χώρα τους, ακόμη και όταν τα πράγματα πήγαιναν καλά. Τα τελευταία χρόνια, εν μέσω οικονομικής στασιμότητας και άτολμων κυβερνήσεων, έχει ενταθεί η τάση προς την απαισιοδοξία.

Σειρά ερευνών δείχνουν ότι η κοινή γνώμη ανησυχεί για τη δημοκρατική οπισθοδρόμηση, αλλά ταυτόχρονα αποφασίζει να ενισχύσει τη δημοκρατία, ιδιαιτέρως οι νέοι. Με το AfD προ των πυλών, την Ακροδεξιά να σαρώνει στη Γαλλία, σε ολόκληρη την Ευρώπη και να μην έχει ακόμη ηττηθεί στη Βρετανία, η Γερμανία έχει μια επιλογή: είτε να υποκύψει σε αυτές τις δυνάμεις είτε να αντλήσει, μέσα από τις αντιξοότητες, τη δέσμευση για κάτι καλύτερο.

Ο John Kampfner είναι συγγραφέας και ραδιοτηλεοπτικός παραγωγός με έδρα το Βερολίνο