Προπαγανδιστικό βίντεο-πρόκληση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας για την καταστροφή της Σμύρνης
Η 9η Σεπτεμβρίου 14ης Σεπτεμβρίου 1922 παραμένει η πιο μαύρη σελίδα στη σύγχρονη ελληνική ιστορία. Είναι η ημέρα που η Σμύρνη, το «μαργαριτάρι της Ιωνίας», παραδόθηκε στις φλόγες και στις σφαγές, σφραγίζοντας με τον πιο βίαιο τρόπο τη Μικρασιατική Καταστροφή και το τέλος του τρισχιλιετούς ελληνισμού στην Ανατολία.
Ενώ για την Ελλάδα η ημερομηνία αυτή αποτελεί ημέρα εθνικού πένθους, περισυλλογής και μνήμης για τους εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς και πρόσφυγες, η επίσημη Τουρκία επιλέγει να μετατρέπει την τραγωδία σε πολεμικό θρίαμβο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της προσέγγισης αποτελεί το επίσημο βίντεο που δημοσίευσε το Τουρκικό Υπουργείο Άμυνας για την επέτειο της «απελευθέρωσης» της Σμύρνης. Το οπτικοακουστικό αυτό υλικό αποτυπώνει ανάγλυφα το βαθύ χάσμα ανάμεσα στην ιστορική πραγματικότητα, όπως τη βίωσαν τα θύματα της καταστροφής, και στην εθνικιστική ρητορική της Άγκυρας.
Στο συγκεκριμένο βίντεο, η κατάληψη της πόλης και ο ξεριζωμός των χριστιανικών πληθυσμών παρουσιάζονται αποκλειστικά μέσα από ένα πρίσμα στρατιωτικού ηρωισμού και «απελευθέρωσης». Η τουρκική ιστοριογραφία, όπως εκφράζεται μέσα από το Υπουργείο Άμυνας, εστιάζει στην αντεπίθεση που ξεκίνησε στις 26 Αυγούστου 1922 στο Αφιόν Καραχισάρ και στην άτακτη υποχώρηση των ελληνικών στρατευμάτων. Με επικό τόνο, το βίντεο εξαίρει την «ανθρωποκίνητη ταχύτητα» της επέλασης του τουρκικού ιππικού υπό τον Φαχρετίν Αλτάι και την είσοδο των στρατευμάτων στη Σμύρνη στις 9 Σεπτεμβρίου, προβάλλοντας ως κορυφαία στιγμή την ύψωση της τουρκικής σημαίας στο διοικητήριο της πόλης από τον υπολοχαγό Σεραφετίν.
Ωστόσο, για την ελληνική πλευρά, η αφήγηση αυτή παραλείπει εσκεμμένα το πιο σκοτεινό κομμάτι των γεγονότων. Εκεί που το τουρκικό βίντεο μιλά για «απελευθέρωση από τους εισβολείς», η ιστορική πραγματικότητα καταγράφει μια ανθρωπιστική τραγωδία βιβλικών διαστάσεων. Η είσοδος των τουρκικών δυνάμεων στη Σμύρνη σηματοδότησε την έναρξη άγριων λεηλασιών, βιαιοπραγιών και της συστηματικής σφαγής του ελληνικού και αρμενικού πληθυσμού. Το αποκορύφωμα του δράματος γράφτηκε μερικές ημέρες αργότερα, όταν η προκυμαία της Σμύρνης μετατράπηκε σε μια επίγεια κόλαση: πίσω από τους έντρομους πολίτες υψώνονταν οι φλόγες που κατέστρεφαν την ελληνική, την αρμενική και την ευρωπαϊκή συνοικία, ενώ μπροστά τους απλωνόταν η θάλασσα, όπου χιλιάδες προσπάθησαν να σωθούν, συχνά μπροστά στα απαθή βλέμματα των συμμαχικών πλοίων.
Το βίντεο του Τουρκικού Υπουργείου Άμυνας δεν αποτελεί απλώς μια ιστορική αναδρομή, αλλά ένα εργαλείο σύγχρονης προπαγάνδας που ανακυκλώνει τη θεωρία περί «ρίψης των Ελλήνων στη θάλασσα». Με τον τρόπο αυτό, η Άγκυρα επιλέγει να αγνοεί τις εκθέσεις διεθνών ανθρωπιστικών οργανώσεων, μαρτυρίες ξένων προξένων (όπως του Αμερικανού Τζορτζ Χόρτον) και τα αδιάψευστα φωτογραφικά ντοκουμέντα της εποχής που αποδεικνύουν το μέγεθος του εγκλήματος.
Για την Ελλάδα, η διατήρηση της ιστορικής μνήμης απέναντι σε τέτοιες προσπάθειες παραποίησης είναι χρέος τιμής. Η 9η Σεπτεμβρίου δεν είναι ημέρα για πολεμικές ιαχές και πανηγυρισμούς, αλλά μια διαρκής υπενθύμιση των συνεπειών του πολέμου, του φανατισμού και του ξεριζωμού. Η Σμύρνη που χάθηκε στις φλόγες το 1922 ζει μέσα από τις μνήμες, τον πολιτισμό και την κληρονομιά που έφεραν μαζί τους οι πρόσφυγες, αποτελώντας ένα αιώνιο σύμβολο που καμία στρατιωτική φιέστα δεν μπορεί να σβήσει.