Δημοκρατικός αναστοχασμός και επαγρύπνηση
Οι απαγορεύσεις συμμετοχής σε εκλογές, με τη διαρκή θέσπιση φωτογραφικών ρυθμίσεων και με διαδικασίες fast-track που προσφέρουν ελάχιστες δικαιοκρατικές εγγυήσεις (βλ. άρθ. 32 π.δ. 26/2012), είναι ιδιαίτερα προβληματικές σε μία φιλελεύθερη δικαιοκρατούμενη πολιτεία. Πέραν των ζητημάτων συνταγματικής νομιμότητας, οι συνεχείς και αποσπασματικές παρεμβάσεις στην εκλογική νομοθεσία είναι προβληματικές και από πλευράς σκοπιμότητας: ηρωοποιούν πρόσωπα και καταστάσεις, ενισχύοντας εν τέλει την αντισυστημική ψήφο. Δυστυχώς σε σχέση με την υπόθεση Κασιδιάρη έχουμε φτάσει σήμερα στο σημείο αυτό. Και δεν μπορεί πλέον το πολιτικό σύστημα να εθελοτυφλεί. Στην προσπάθεια καταπολέμησης της πολιτικής επιρροής των εχθρών της δημοκρατίας, φαίνεται να επιτυγχάνουμε μέχρι στιγμής αντίθετα αποτελέσματα. Η ετερογονία των σκοπών είναι εδώ αρκετά εμφανής.
Το σοβαρότερο δε μέχρι στιγμής πλήγμα που υπέστη η δημοκρατική αρχή στη χώρα ανάγεται, κατά τη γνώμη μου, στην κρίση του Ανώτατου Ειδικού Δικαστηρίου (ΑΕΔ) με την οποία θεωρήθηκε «περιττή» η διεξαγωγή αναπληρωματικής εκλογής για την κάλυψη των τριών βουλευτικών εδρών των «Σπαρτιατών», που το ίδιο το ΑΕΔ ακύρωσε. Ετσι, η τρέχουσα κοινοβουλευτική περίοδος θα κλείσει με 297 βουλευτές. Με συνευθύνη ΑΕΔ και κυβερνητικής πλειοψηφίας μείναμε με μία Βουλή ακρωτηριασμένη. Πρόκειται για μία πραγματικά πρωτοφανή κατάσταση. Και όλα αυτά στη βάση της διάγνωσης μιας «εξαπάτησης εκλογέων». Μιας εξαπάτησης όμως που ποτέ δεν υπήρξε και την οποία δεν διέγνωσε ούτε το αρμόδιο ποινικό δικαστήριο: στην πραγματικότητα οι ψηφοφόροι των «Σπαρτιατών» ήξεραν πολύ καλά τι ψήφιζαν. Και μετά την ακύρωση της ψήφου τους, δεν κρίθηκε σκόπιμο να κληθούν να ψηφίσουν εκ νέου κάτι άλλο.
Ετσι σημειώθηκε μία σοβαρή προσβολή του ιερού δικαιώματος του εκλέγειν μιας μερίδας ελλήνων πολιτών: μπορεί μεν οι επιλογές τους να μη μας αρέσουν ή να μας προκαλούν βαθιά απέχθεια, αλλά δεν μπορούμε να τους στερούμε ακόμη και τη δυνατότητα να επανεπιλέξουν μετά την ακύρωση της αρχικής τους εκλογικής επιλογής. Η πολιτειακή αυτή μεταχείριση γεννά θυμό και κάποια στιγμή έρχεται ο πολιτικός λογαριασμός.
Η βαθύτερη εδώ ουσία του προβλήματος έγκειται σε αυτό που ο Ρόναλντ Ντουόρκιν περιέγραφε εναργώς ως κίνδυνο μιας, μερικής τουλάχιστον, ηθικής απονομιμοποίησης της κρατικής εξουσίας. Συγκεκριμένα, ο μεγάλος φιλόσοφος του δικαίου, εξετάζοντας το κρίσιμο συγκείμενο της απαγόρευσης μισαλλόδοξων πολιτικών απόψεων, έγραφε χαρακτηριστικά: «Η κυβέρνηση δεν είναι νομιμοποιημένη και, επομένως, δεν έχει ηθικό δικαίωμα να ασκεί καταναγκασμό, εκτός εάν όλοι όσοι υπόκεινται σε αυτόν είχαν την ευκαιρία να επηρεάσουν τις συλλογικές αποφάσεις» (Justice for Hedgehogs, σ. 372). Με άλλες λέξεις, αν δεν έχουν όλοι τη θεμελιακή δυνατότητα για ισότιμη συμμετοχή στη διαδικασία σχηματισμού των συλλογικών αποφάσεων, η ηθική νομιμοποίηση της κρατικής εξουσίας προς άσκηση καταναγκασμού κλονίζεται, συγχρόνως δε η δημοκρατική αξιοπρέπεια των πολιτών που καταλείπονται εκτός της πολιτικής διαδικασίας υφίσταται καίριο πλήγμα.
Aσφαλώς και η φιλελεύθερη δημοκρατία αμύνεται έναντι των εχθρών της. Η τελεσίδικη πλέον ποινική καταδίκη των μελών της νεοναζιστικής ΧΑ αποτελεί περίτρανη απόδειξη γι’ αυτό. Ας υπογραμμισθεί, ωστόσο, εκ νέου ότι η φιλελεύθερη δημοκρατία δεν αυτοαναιρείται ούτε αυτοϋπονομεύεται, ακόμη και όταν συγκρούεται με τους πιο μισητούς εχθρούς της. Η κύρια και ουσιαστική μάχη θα πρέπει να δοθεί πρωτίστως στον δημόσιο λόγο και στην κοινωνία. Νεοναζιστικά και συναφή μορφώματα, καθώς και ο μισαλλόδοξος και ρατσιστικός τους λόγος θα πρέπει πρωτίστως να ηττηθούν εκεί. Και φυσικά, παράλληλα, οι διωκτικές και δικαστικές αρχές του τόπου θα πρέπει να επαγρυπνούν για τυχόν ανάπτυξη νέας εγκληματικής δραστηριότητας.
Επιβάλλεται συνεπώς, ιδίως ενόψει των πρόσφατων εξελίξεων, δημοκρατικός αναστοχασμός αλλά και επαγρύπνηση.