Επισκευάσιμο στα χαρτιά, όχι στην πράξη: Το 80% των κινητών δεν τηρεί τους κανόνες της ΕΕ

Πόσο εύκολα επισκευάζεται πραγματικά το κινητό που αγοράζουμε; Πόσο κοστίζει ένα ανταλλακτικό και πού βρίσκονται οι οδηγίες για την αντικατάστασή του; Η Ευρωπαϊκή Ένωση θέλησε να δώσει στον καταναλωτή ξεκάθαρες απαντήσεις. Στην πράξη, όμως, φαίνεται ότι υπάρχει ακόμη μεγάλη απόσταση ανάμεσα στους κανόνες και στην εφαρμογή τους.

Έρευνα της συμμαχίας οργανώσεων Right to Repair Europe διαπίστωσε ότι περίπου τέσσερα στα πέντε μοντέλα smartphones που εξετάστηκαν δεν παρείχαν σωστά τις πληροφορίες επισκευής που απαιτούν οι ευρωπαϊκοί κανόνες.

Η έρευνα εξέτασε τις καταχωρίσεις 2.334 μοντέλων smartphones που εισήλθαν στην ευρωπαϊκή αγορά μέσα στον τελευταίο χρόνο. Μόλις περίπου το 18% περιείχε συνδέσμους μέσω των οποίων ο καταναλωτής μπορούσε πράγματι να εντοπίσει οδηγίες επισκευής ή τιμές ανταλλακτικών.

Το εύρημα έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή από τις 20 Ιουνίου 2025 τα smartphones και τα tablets που πωλούνται στην ΕΕ υπόκεινται σε νέες απαιτήσεις οικολογικού σχεδιασμού και ενεργειακής επισήμανσης. Μεταξύ άλλων, εμφανίζουν βαθμολογία επισκευασιμότητας από Α έως Ε, ενώ οι κατασκευαστές και οι εισαγωγείς οφείλουν να διαθέτουν συγκεκριμένες πληροφορίες σχετικά με την επισκευή και τα ανταλλακτικά.

Η εικόνα που βρήκαν οι οργανώσεις είναι διαφορετική. Σε περίπου τις μισές καταχωρίσεις στην ευρωπαϊκή βάση δεδομένων EPREL, τα πεδία όπου θα έπρεπε να υπάρχουν οι σχετικοί σύνδεσμοι ήταν κενά.

Άλλο 19% παρέπεμπε σε γενικές σελίδες προϊόντων ή τεχνικής υποστήριξης, χωρίς όμως να εμφανίζονται οι απαιτούμενες οδηγίες ή οι τιμές. Περίπου 8% των καταχωρίσεων περιείχε, σύμφωνα με τους ερευνητές, πρακτικά άχρηστες υποδείξεις, όπως «δείτε το εγχειρίδιο».

Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι ότι σχεδόν 5% παρέπεμπε σε πλατφόρμες όπως το Temu ή το AliExpress, ακόμη και για πληροφορίες που αφορούσαν την επισκευή. Το Right to Repair Europe εντοπίζει και ένα δεύτερο πρόβλημα: μέρος της αξιολόγησης βασίζεται σε στοιχεία που δηλώνουν οι ίδιοι οι κατασκευαστές. Σύμφωνα με την οργάνωση, υπήρξαν περιπτώσεις εταιρειών που δεν παρείχαν τις απαιτούμενες πληροφορίες, αλλά βαθμολογούσαν τα προϊόντα τους με την υψηλότερη επίδοση στη συγκεκριμένη κατηγορία, συμβάλλοντας έτσι σε συνολική βαθμολογία επισκευασιμότητας Α.

Το πρόβλημα φτάνει μέχρι το κατάστημα

Οι ελλείψεις δεν περιορίζονται στις ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων. Σε επιτόπιο έλεγχο που πραγματοποίησε η οργάνωση τον Μάιο σε κατάστημα MediaMarkt στις Βρυξέλλες, 19 από τα 113 κινητά που βρίσκονταν σε έκθεση δεν έφεραν την υποχρεωτική ενεργειακή ετικέτα και επομένως ούτε τη βαθμολογία επισκευασιμότητας.

Συνολικά η συμμαχία αναφέρει ότι εξέτασε περισσότερες από 7.000 καταχωρίσεις στην EPREL, μαζί με ελέγχους σε φυσικά και ηλεκτρονικά καταστήματα, και ζητά αυστηρότερη εποπτεία της αγοράς.

Το ζήτημα ξεπερνά μια απλή ετικέτα πάνω σε ένα smartphone. Η ευρωπαϊκή πολιτική για το «δικαίωμα στην επισκευή» έχει έναν πολύ μεγαλύτερο στόχο: οι ηλεκτρονικές συσκευές να χρησιμοποιούνται περισσότερο, να επισκευάζονται αντί να αντικαθίστανται και να δημιουργούνται λιγότερα ηλεκτρονικά απόβλητα.

Για να λειτουργήσει όμως αυτή η πολιτική, ο καταναλωτής πρέπει να γνωρίζει αν το κινητό επισκευάζεται, πώς επισκευάζεται και πόσο θα του κοστίσει.

Διαφορετικά, η επισκευασιμότητα κινδυνεύει να παραμένει υψηλή μόνο στην ετικέτα – και πολύ χαμηλότερη όταν έρθει η στιγμή να χαλάσει το κινητό.