Στο «μικροσκόπιο» του ΟΗΕ η Ελλάδα: Οι 25 εκθέσεις-σοκ ΜΚΟ που βάζουν στο στόχαστρο το Σύνταγμα της χώρας και τη Συνθήκη της Λωζάνης
Μια πολυσέλιδη και άκρως αυστηρή ακτινογραφία της κατάστασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Ελλάδα φέρνει στο φως η επίσημη σύνοψη υπομνημάτων από 25 ενδιαφερόμενους φορείς, διεθνείς οργανώσεις και ΜΚΟ, η οποία εκδόθηκε από το Γραφείο της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (OHCHR).
Η έκθεση αποτελεί τη βάση για την 53η σύνοδο της Ομάδας Εργασίας για την Καθολική Περιοδική Εξέταση (UPR) στη Γενεύη, συμπυκνώνοντας εισηγήσεις εξωγενών παραγόντων που επιχειρούν να εγείρουν ζητήματα που προσκρούουν ευθέως στο ελληνικό Σύνταγμα, την εθνική έννομη τάξη και τις πάγιες θέσεις της χώρας, με την ελληνική πλευρά ωστόσο να προσέρχεται στη διαδικασία έχοντας ως θωράκιση τις πρόσφατες θεσμικές της μεταρρυθμίσεις και απορρίπτοντας μονομερείς αιτιάσεις που αγγίζουν ευαίσθητες εθνικές «κόκκινες γραμμές».
Ορισμένες από τις συστάσεις των οργανώσεων αφορούν πάγιες θέσεις της ελληνικής εξωτερικής και εσωτερικής πολιτικής, με την Αθήνα να κρατά σταθερή και ξεκάθαρη στάση, καθώς η οργάνωση ELEN εισηγείται την κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη για τις Περιφερειακές ή Μειονοτικές Γλώσσες για το σύνολο των γλωσσικών μειονοτήτων στη χώρα. Όμως η ελληνική διπλωματία ξεκαθαρίζει διαχρονικά μέσω του υπουργείου Εξωτερικών ότι στην Ελλάδα δεν υφίστανται «εθνικές» μειονότητες, πέραν της νόμιμης μουσουλμανικής μειονότητας στη Θράκη, όπως αυτή ορίζεται ρητά από τη διεθνή Συνθήκη της Λωζάνης, απορρίπτοντας κατηγορηματικά οποιαδήποτε προσπάθεια καταστρατήγησής της.
Παράλληλα, οι αναφορές δικτύων ΜΚΟ (όπως το JS8) για το μεταναστευτικό και η πίεση για την πλήρη απαγόρευση των συλλογικών απελάσεων παραγνωρίζουν το δικαίωμα και την υποχρέωση της Ελλάδας να προστατεύει τα εθνικά και ευρωπαϊκά της σύνορα υπό συνθήκες έντονων πιέσεων. Η εισήγηση του ECLJ για άρση της απαγόρευσης του προσηλυτισμού έρχεται σε ευθεία αντίθεση με το Άρθρο 13 του Συντάγματος, το οποίο προστατεύει την κοινωνική συνοχή και την επικρατούσα θρησκεία από αθέμιτες παρεμβάσεις.
Οι 25 φορείς προχωρούν σε κριτική για τη λειτουργία του κράτους δικαίου και των κοινωνικών δομών, με την Ελλάδα ωστόσο να απαντά με απτό νομοθετικό έργο, καθώς απέναντι σε ξένες οργανώσεις (όπως η ADF International) που ζητούν την καθολική απαγόρευση της παρένθετης μητρότητας, η χώρα έχει ήδη θεσπίσει τον Νόμο 5197/2025, ο οποίος έθεσε αυστηρότατα φίλτρα, νέα κριτήρια επιλεξιμότητας και ελέγχους προκειμένου να αποκλειστεί κάθε ενδεχόμενο οικονομικής εκμετάλλευσης ευάλωτων γυναικών.
Επιπλέον, ο ίδιος ο ΟΑΣΕ (OSCE-ODIHR) αναγνωρίζει επίσημα τις συστηματικές προσπάθειες της χώρας μέσω της κατάρτισης του 2ου Εθνικού Σχεδίου Δράσης κατά του Ρατσισμού και της Μισαλλοδοξίας, επισημαίνοντας απλώς την ανάγκη περαιτέρω εκπαίδευσης δικαστών και εισαγγελέων για τα εγκλήματα μίσους. Αναφορικά δε με τις παρατηρήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων (CPT) για το σωφρονιστικό σύστημα και τις ελλείψεις στη στελέχωση των μονάδων δίωξης εμπορίας ανθρώπων (trafficking), οι ελληνικές αρχές υλοποιούν ήδη προγράμματα εκσυγχρονισμού των υποδομών και ενίσχυσης των αρχών πρώτης γραμμής, παρά τους δημοσιονομικούς περιορισμούς, καθιστώντας την επικείμενη διαδικασία του UPR στη Γενεύη μια ευκαιρία για την Αθήνα να αναδείξει το υψηλό επίπεδο του κράτους δικαίου στη χώρα και να προασπίσει το εγχώριο νομικό της πλαίσιο απέναντι σε φωνές που εξυπηρετούν άλλες σκοπιμότητες.