ΤΝ: από την εκτόξευση στην καταστροφή
Το χάσμα ανάμεσα στους οραματιστές της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) και τους καταστροφολόγους διευρύνεται. Οι πρώτοι πιστεύουν ότι η ΤΝ θα εκτοξεύσει την ανάπτυξη και θα δημιουργήσει έναν ουτοπικό κόσμο αφθονίας. Οι δεύτεροι θεωρούν ότι απειλεί την ίδια την ύπαρξη της ανθρωπότητας και ότι, προτού μας αφανίσει, θα προκαλέσει μαζική ανεργία και έναν κόσμο γενικευμένης παρακολούθησης και εναλλακτικών πραγματικοτήτων.
Οι υποστηρικτές της ΤΝ εκθειάζουν τις επιπτώσεις της στην παραγωγικότητα. Ο διευθύνων σύμβουλος της Anthropic, Ντάριο Αμοντέι, έχει προβλέψει ότι η ανάπτυξη του αμερικανικού ΑΕΠ θα αυξηθεί από το ισχνό 2% σήμερα στο 10%-15%. Ο Έλον Μασκ εκτιμά ότι η ΤΝ θα διπλασιάσει τον ρυθμό ανάπτυξης των ΗΠΑ, ξεπερνώντας το 4% την επόμενη χρονιά, και πιστεύει ότι οι μηχανές σύντομα θα αντικαταστήσουν τους ανθρώπους σχεδόν σε κάθε επάγγελμα.
Πρόκειται για ψευδαίσθηση, αν όχι αυταπάτη. Η έκρηξη των επενδύσεων σε κέντρα δεδομένων και οι εκρηκτικές αποτιμήσεις των μετοχών μπορεί να ενισχύσουν βραχυπρόθεσμα την ανάπτυξη, αλλά η συμβολή τους θα είναι πρόσκαιρη. Άλλωστε, μεγάλο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας στις ανεπτυγμένες χώρες αφορά κλάδους όπου η ΤΝ θα έχει περιορισμένη επίδραση στην παραγωγικότητα, όπως η φροντίδα παιδιών και ηλικιωμένων, οι κατασκευές, η φιλοξενία και οι εξατομικευμένες υπηρεσίες.
Είναι αλήθεια ότι η ΤΝ θα μπορούσε να αυξήσει την παραγωγή στη μεταποίηση και σε επαγγέλματα όπως η νομική και η τραπεζική, που αντιπροσωπεύουν συνολικά περίπου το 20% της οικονομίας τόσο στις ΗΠΑ όσο και στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ωστόσο, ακόμη και αν διπλασίαζε την παραγωγικότητα σε αυτούς τους κλάδους, η συνολική οικονομική παραγωγή θα αυξανόταν μόλις κατά 20%.
Ταυτόχρονα, η ΤΝ θα μπορούσε να επιβραδύνει την ανάπτυξη με διάφορους τρόπους. Καταρχάς, η αυξανόμενη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας από τα κέντρα δεδομένων ενδέχεται να αυξήσει το ενεργειακό κόστος, διατηρώντας τον πληθωρισμό και, κατ’ επέκταση, τα επιτόκια υψηλότερα από τα επίπεδα που θα ίσχυαν κανονικά.
Δεύτερον, η ΤΝ ενδέχεται να φέρει αύξηση στο προσδόκιμο ζωής, χάρη στην καλύτερη διαχείριση χρόνιων παθήσεων όπως ο διαβήτης, και στην ταχύτερη ανακάλυψη φαρμάκων. Πρόκειται για θετική εξέλιξη, η οποία όμως μπορεί να επιταχύνει τη γήρανση του πληθυσμού και να επιβαρύνει τα συνταξιοδοτικά συστήματα και τις υπηρεσίες φροντίδας. Η πρόοδος στην αντιμετώπιση της άνοιας και των νευροεκφυλιστικών ασθενειών υπολείπεται σημαντικά των εξελίξεων σε άλλους ιατρικούς τομείς. Έτσι, μεγαλύτερο μέρος του εργατικού δυναμικού και των δημόσιων δαπανών θα κατευθύνεται στη φροντίδα ηλικιωμένων, εις βάρος πιο παραγωγικών κλάδων.
Τέλος, τεράστια ποσά, ύψους 2,4 τρισ. δολαρίων, δαπανώνται ήδη για την ανάπτυξη υποδομών ΑΙ, με ακόμη περισσότερα να έπονται, τροφοδοτούμενα από το διογκούμενο χρέος και τις υπερτιμημένες αποτιμήσεις των αγορών μετοχών και ιδιωτικών κεφαλαίων. Μόνο στην πολιτεία του Οχάιο, η Nvidia έχει δεσμεύσει 105 δισ. δολάρια για την επέκταση των υποδομών ΤΝ. Όταν – και όχι εάν – σκάσει η φούσκα, η επακόλουθη χρηματιστηριακή κατάρρευση θα πλήξει αναπόφευκτα τις αποταμιεύσεις για τη σύνταξη και την καταναλωτική εμπιστοσύνη, επιβραδύνοντας την ανάπτυξη και ενδεχομένως προκαλώντας ύφεση.