Κρίσιμες εκλογές για την Ευρώπη και τον κόσμο

Οι πρώτες εκλογικές αναμετρήσεις του φθινοπώρου επιβεβαίωσαν αυτό που είχε διαφανεί στη διάρκεια της τελευταίας περιόδου, ότι δηλαδή η Ευρώπη και ο πλανήτης βρίσκονται μπροστά σε μια σύνθετη διεθνή συγκυρία με τις γεωπολιτικές συγκρούσεις, το μεταναστευτικό ζήτημα και την ενεργειακή κρίση να αναδιατάσσουν τις συμμαχίες στον παγκόσμιο πολιτικό χάρτη.

Η δεύτερη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο αναδείχτηκε σε καταλυτικό παράγοντα των αρνητικών εξελίξεων αφού ο αμερικανός πρόεδρος, με τις προκλητικές αποφάσεις και την αλλοπρόσαλλη στάση του ταυτίστηκε με τον αναθεωρητισμό των αυταρχικών καθεστώτων. Για πρώτη φορά αμφισβητούνται τόσο ανοιχτά οι μεταπολεμικές ισορροπίες.

Η Ευρώπη βρέθηκε αιφνιδιασμένη και πολιτικά απροετοίμαστη μπροστά στο σοκ των εκλογικών αποτελεσμάτων σε ορισμένα κρατίδια της πρώην «σοσιαλιστικής» Ανατολικής Γερμανίας. Οκτώ δεκαετίες μετά τον Χίτλερ, το νεοναζιστικό AfD κατέγραψε καθαρές νίκες διεκδικώντας ρυθμιστικό ρόλο στη διακυβέρνηση της Γερμανίας. Η πρόσφατη απώλεια της πλειοψηφίας του Νετανιάχου στο Ισραήλ, σε συνδυασμό με την ενίσχυση των αραβικών κομμάτων αφήνει μια χαραμάδα ελπίδας για ειρήνευση στην περιοχή αν φυσικά υπάρξει ανάλογη ανταπόκριση και από την άλλη πλευρά. Η νίκη του Λούλα στη Βραζιλία έσπασε την αλυσίδα της εκλογής λαϊκιστών ηγετών στη Λατινική Αμερική, δίνοντας ένα ηχηρό χαστούκι στον Τραμπ.

Ωστόσο, το πιο δυνατό χαστούκι στον Τραμπ μπορεί να το δώσει το αποτέλεσμα των «ενδιάμεσων εκλογών» που θα διεξαχθούν στις Ηνωμένες Πολιτείες στις 3 Νοεμβρίου. Η πιθανολογούμενη, με βάση και τις δημοσκοπήσεις, ήττα των Ρεπουμπλικανών και η απώλεια της πλειοψηφίας στα δύο νομοθετικά σώματα θα είναι το πρώτο αποφασιστικό βήμα για την ήττα του τραμπισμού στις επόμενες προεδρικές εκλογές.

Πολύ κρίσιμες επίσης, ειδικά για την Ευρώπη, είναι οι πρόωρες εκλογές στην Ισπανία και στην Ιταλία όπως και οι προεδρικές εκλογές στη Γαλλία την άνοιξη του ’27. Η επαπειλούμενη ενίσχυση των ακροδεξιών δυνάμεων και, κυρίως, η ενδεχόμενη εκλογή της Λε Πεν θα ναρκοθετήσει το μέλλον της Ενωμένης Ευρώπης.

Σε αυτό το τεταμένο διεθνές περιβάλλον θα διεξαχθούν και οι βουλευτικές εκλογές στην Ελλάδα. Η ένταση – τοξικότητα σε πολλές περιπτώσεις – της μακράς προεκλογικής περιόδου αναδεικνύει την κρισιμότητα της ετυμηγορίας της κάλπης. Ωστόσο, οι κομματικές αντιπαραθέσεις δεν πρέπει, σε καμιά περίπτωση, να οδηγήσουν στην αμφισβήτηση των βασικών κατευθύνσεων που έχει χαράξει η χώρα. Την προσήλωσή της στις αρχές της φιλελεύθερης δημοκρατίας που είναι συνυφασμένη με την ήττα και την απομόνωση της Ακροδεξιάς και των κάθε λογής λαϊκιστών καθώς και τη στήριξη της αμυνόμενης Ουκρανίας που είναι ταυτόχρονα και στήριξη της ανεξαρτησίας και της αυτονομίας της Ευρώπης.

Σε ένα κρίσιμο για το μέλλον του κόσμου σταυροδρόμι, η σοσιαλδημοκρατία μπορεί να διαδραματίσει κομβικό ρόλο. Από τη μια πλευρά επειδή δεν υφίσταται ακροδεξιές, εσωτερικές ή εξωτερικές, πιέσεις ώστε να εξαναγκάζεται σε επικίνδυνες πολιτικές ισορροπίες κι από την άλλη επειδή με τις δημοκρατικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές της ευαισθησίες και διεκδικήσεις αποτελεί ανάχωμα στην καταστροφολογία του αριστερού λαϊκισμού. Η υποχώρηση της σοσιαλδημοκρατίας, τις τελευταίες δεκαετίες, οδήγησε στη δημιουργία ακραίων πολιτικών διπόλων απειλητικών για τη λειτουργία των θεσμών. Ενας ακόμα σοβαρός λόγος για την ενίσχυση του ΠΑΣΟΚ και της δημοκρατικής παράταξης στις εκλογές της άνοιξης.

Ο Γιάννης Μεϊμάρογλου είναι εκδότης του ηλεκτρονικού περιοδικού «Μεταρρύθμιση»