Βρετανία: Σχέδιο για μειωμένα δίδακτρα στους Ευρωπαίους φοιτητές – Το νέο άνοιγμα προς την ΕΕ
Σε μια κίνηση με ισχυρό πολιτικό συμβολισμό, αλλά και σημαντικές οικονομικές προεκτάσεις, η Βρετανία εξετάζει την επαναφορά των μειωμένων διδάκτρων για τους φοιτητές από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι σχετικές διαπραγματεύσεις μεταξύ Λονδίνου και Βρυξελλών εντείνονται ενόψει της Συνόδου Κορυφής της 20ής Νοεμβρίου, με την κυβέρνηση να επιδιώκει μια νέα αρχή στις σχέσεις με την ΕΕ, δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα για το Brexit.
Ο πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ επιδιώκει μια συνολική επαναπροσέγγιση με την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για τη σταδιακή αναθεώρηση των όρων του Brexit, χωρίς να αποκλείεται ακόμη και η μελλοντική επανένταξη της χώρας στην Ένωση.
Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times, ένα από τα πρώτα μέτρα που προτίθεται να προτείνει ο Μπέρναμ στη συνάντηση των Βρυξελλών είναι η δυνατότητα των Ευρωπαίων πολιτών να σπουδάζουν στο Ηνωμένο Βασίλειο καταβάλλοντας χαμηλότερα δίδακτρα. Ωστόσο, οι λεπτομέρειες της πρότασης δεν αναμένεται να οριστικοποιηθούν πριν από το επόμενο έτος, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές.
Το συγκεκριμένο μέτρο είχε αρχίσει να εξετάζεται ήδη επί πρωθυπουργίας Κιρ Στάρμερ, πριν από την αποχώρησή του από την ηγεσία της κυβέρνησης τον περασμένο Ιούλιο. Στελέχη της τότε κυβέρνησης υπολόγιζαν ότι το κόστος για τον βρετανικό προϋπολογισμό θα μπορούσε να φτάσει τα 450 εκατ. λίρες, ανάλογα με τον αριθμό των Ευρωπαίων φοιτητών που θα επέλεγαν βρετανικά πανεπιστήμια. Παράλληλα, είχαν επισημάνει ότι η οικονομική επιβάρυνση δεν θα έπρεπε να μετακυλιστεί στα ίδια τα εκπαιδευτικά ιδρύματα.
Η σημερινή κυβέρνηση Μπέρναμ θεωρεί υπερβολική την εκτίμηση για το κόστος, επιβεβαιώνει ωστόσο ότι η μείωση των διδάκτρων αποτελεί βασικό στοιχείο των προτάσεών της ενόψει της Συνόδου.
Μετά το Brexit, οι Ευρωπαίοι φοιτητές αντιμετωπίζονται ως διεθνείς και υποχρεούνται να καταβάλλουν υψηλότερα δίδακτρα, τα οποία σε πολλές περιπτώσεις είναι τριπλάσια ή τετραπλάσια από τα 9.790 λίρες που πληρώνουν οι Βρετανοί φοιτητές. Από την πλευρά του, το Russell Group, η σύμπραξη κορυφαίων ερευνητικών πανεπιστημίων της χώρας, προειδοποιεί ότι η επαναφορά του ευρωπαϊκού καθεστώτος διδάκτρων θα μπορούσε να κοστίσει στα ιδρύματα περισσότερα από 500 εκατ. λίρες.
Επιπλέον, η Ντάουνινγκ Στριτ υπογραμμίζει ότι στόχος της κυβέρνησης είναι η οικοδόμηση μιας στενής και φιλόδοξης σχέσης με την ΕΕ, η οποία θα ενισχύσει την οικονομία και τη βρετανική βιομηχανία, δημιουργώντας παράλληλα νέες ευκαιρίες για τη νέα γενιά. Κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν, επίσης, ότι ο πρωθυπουργός θέλει να διατηρήσει τα βρετανικά πανεπιστήμια ως πόλο έλξης για φοιτητές και ερευνητές από όλο τον κόσμο.
Βίζες, εμπόριο και το ευρωπαϊκό σχέδιο «Made in Europe»
Στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων, οι Βρυξέλλες ζητούν να εξασφαλιστεί ότι όλοι οι Ευρωπαίοι φοιτητές θα έχουν πρόσβαση στο καθεστώς των εγχώριων διδάκτρων. Το ζήτημα ενδιαφέρει άμεσα και αρκετούς Ευρωπαίους αξιωματούχους και διπλωμάτες, καθώς τα παιδιά τους σπουδάζουν σε βρετανικά πανεπιστήμια.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση πιέζει για τη χορήγηση 150.000 θεωρήσεων εισόδου ετησίως σε νέους Ευρωπαίους. Η αρχική πρόταση του Λονδίνου προέβλεπε 50.000 θεωρήσεις, ενώ οι διαπραγματεύσεις φαίνεται να οδηγούν σε συμβιβασμό κοντά στις 100.000.
Από την πλευρά του, ο Μπέρναμ ζητά να περιληφθεί στο τελικό ανακοινωθέν ρητή αναφορά στον ρόλο της Βρετανίας ως «αξιόπιστου εταίρου». Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκει να διασφαλίσει τη μελλοντική συμμετοχή της χώρας στο υπό διαμόρφωση ευρωπαϊκό πρόγραμμα επιδοτήσεων και προμηθειών «Made in Europe», το οποίο αναμένεται να αποκτήσει νομική υπόσταση εντός του 2027.
Οι διαβουλεύσεις αναμένεται να κορυφωθούν την Τετάρτη, όταν οι πρεσβευτές των 27 κρατών-μελών θα εξετάσουν εάν θα εγκρίνουν το προσχέδιο της συμφωνίας. Εκτός από τα δίδακτρα, στην ατζέντα περιλαμβάνονται το πρόγραμμα κινητικότητας για νέους ηλικίας 18 έως 30 ετών, η διευκόλυνση του εμπορίου τροφίμων και η διασύνδεση των συστημάτων εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών ρύπων.
Το Λονδίνο εκτιμά ότι μια άμεση συμφωνία θα μπορούσε να ενισχύσει το ΑΕΠ κατά 0,3%. Ωστόσο, ο μακροπρόθεσμος στόχος της κυβέρνησης Μπέρναμ είναι η επίτευξη ακόμη μεγαλύτερων αναπτυξιακών οφελών μέσω της σταδιακής σύγκλισης με την ευρωπαϊκή αγορά.
Από την πλευρά του, ευρωπαίος διπλωμάτης ανέφερε ότι, παρά το γεγονός πως δεν έχει επιτευχθεί ακόμη οριστική συμφωνία ούτε για τα δίδακτρα ούτε για το πρόγραμμα «Made in Europe», κοινή επιδίωξη είναι η Σύνοδος να αποτελέσει ένα θετικό βήμα στις σχέσεις των δύο πλευρών, με τις τεχνικές λεπτομέρειες να παραπέμπονται στο 2027.
Εσωτερικές διαφωνίες και επιφυλάξεις για την επανένταξη στην ΕΕ
Δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα για το Brexit, η πρωτοβουλία του Βρετανού πρωθυπουργού έχει προκαλέσει θετικές αντιδράσεις από Ευρωπαίους ηγέτες, όπως του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν και του Ισπανού πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ.
Την ίδια ώρα, η πρώην Βρετανίδα υπουργός Οικονομικών Ρέιτσελ Ριβς δήλωσε στους Sunday Times ότι το μέλλον της Βρετανίας βρίσκεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στο εσωτερικό της βρετανικής κυβέρνησης, ωστόσο, καταγράφονται σημαντικές διαφωνίες. Η πρόθεση του Άντι Μπέρναμ να ανοίξει ακόμη και τη συζήτηση για την ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων προκαλεί αντιδράσεις σε μέλη του υπουργικού συμβουλίου.
Ο υπουργός Οικονομικών Τζον Χίλι δήλωσε στο ραδιόφωνο του LBC ότι δεν θεωρεί πιθανή την επανένταξη της Βρετανίας στην ΕΕ όσο ο ίδιος βρίσκεται εν ζωή.
Επιπλέον, ο Τζον Χίλι αναγνώρισε ότι το Brexit είχε αρνητικές επιπτώσεις στην ανάπτυξη και το εμπόριο, υπογράμμισε ωστόσο ότι η απόφαση του δημοψηφίσματος παραμένει δεδομένη και ότι προτεραιότητα της κυβέρνησης πρέπει να είναι η αξιοποίηση των δυνατοτήτων της βρετανικής οικονομίας.
Επιφυλάξεις για το ενδεχόμενο επανένταξης εξέφρασε και ο υπουργός Επιχειρήσεων Τζόναθαν Ρέινολντς.
Σε συνέντευξή του στη Sun, αναφέρθηκε στους προβληματισμούς του για τη μελλοντική πορεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κάνοντας ιδιαίτερη μνεία στην άνοδο της γαλλικής ακροδεξιάς. Όπως σημείωσε, παραμένει αβέβαιο προς ποια κατεύθυνση θα κινηθεί η Ένωση υπό την επίδραση των ισχυρών πολιτικών ρευμάτων στα κράτη-μέλη.
Τέλος ο Ρέινολντς, εξέφρασε προβληματισμό για τον τρόπο με τον οποίο οι Βρυξέλλες προσεγγίζουν τη ρύθμιση της τεχνολογίας και της Τεχνητής Νοημοσύνης.