Тарихи чемпион Қазақстандағы протез мәселесі туралы айтты: министрлік жауабы
Tengri Sport-қа берген сұхбатында Паралимпиада ойындарының чемпионы Ербол Хамитов Қазақстанда мүгедектігі бар жандарды сапалы протездермен қамтамасыз ету мәселесі бар екенін айтты. Біз жағдайдың мән-жайын және оны түзету үшін не істеліп жатқанын анықтау мақсатында Денсаулық сақтау министрлігі мен Еңбек министрлігіне хабарластық.
Тарихи жеңісінен кейінгі сұхбат барысында Ербол Хамитов Қазақстандағы протездеу тақырыбына бірнеше рет тоқталды.
Оның айтуынша, көптеген отандасымыз ескі үлгідегі протездер алады.
"Петропавлда жақсы протез зауыты бар. Мамандарымызды шетелге жіберіп, мәртебесін көтеру керек. Мысалы, бізде салынатын протездер. Гильзаның өзін Германияда сонау 2000 жылдары құйған болар. Петропавлда, қателеспесем, шиналы-былғары протез салады. Ал бұл шиналы-былғары протездерді сонау кеңес дәуірінде салатын", - деді чемпион.
Сұхбат астындағы пікірлерде бірнеше адам Хамитовтың мәлімдемесін атап өтіп, өз оқиғаларын бөлісті.
"Ол Петропавлдағы зауытты қалпына келтіру қажеттігін бірнеше рет қайталады. Мүгедектігі бар жандарға қолжетімді әрі сапалы протездер жасалса екен дейді. Бірақ бұл мүгедектер үшін ғана маңызды, басқаларға қызық емес пе деп ойлаймын. Өйткені мүгедектігі бар жандардың бәрі бірдей өте қымбат протездерді сатып ала алмайды", - деп жазады Татьяна Гриценко есімді қолданушы.
"Әкем Дүниежүзілік соғыстың мүгедегі еді, оның аяғы тізесінен жоғары кесілген болатын. Оның протезінің қандай ауыр болғаны есімде. Оны алдымен кию үшін, кейін шешу үшін қаншама күш жұмсау керек еді. Әрине, жай жүрудің өзі қиын болатын", - деп жазады Neznaika18.
"Жұбайым әлі күнге дейін 1986 жылғы кеңестік үлгідегі протездерді қолданады. Содан бері, өкінішке қарай, бұл салада айтарлықтай ілгерілеушілік байқалмайды. Адамдар ауыр, ыңғайсыз протездерді пайдалануға мәжбүр және күн сайын қиындықтарға тап болады. Сіз бұл маңызды мәселені өте орынды көтеріп отырсыз. Біз ХХІ ғасырда өмір сүріп жатырмыз, сондықтан технологиялар, әсіресе осындай өмірлік маңызды салада дамуы тиіс. Мүгедектігі бар жандар шетте қалмауы керек, өйткені олар мұндай күйге өз қалауымен түскен жоқ. Олар да лайықты, жайлы әрі толыққанды өмір сүргісі келеді. Менің күйеуім қазір 63 жаста, оған қозғалу өте қиын, бірақ соған қарамастан ол тырысып бағады. Дегенмен протез ауыр, соның салдарынан ол қатты ақсайды, бұл әрине, өмір сүру сапасына әсер етеді. Сондықтан осы мәселені көтергеніңіз үшін сізге шын жүректен алғыс айтамын. Қазақстанда протездеу ісін дамытуға және мүгедектігі бар жандардың өмір сүру сапасын жақсартуға мықтап көңіл бөлінгенін қалаймын", - деді Гүлнәр Жұмақанова.
Фото: TengriNews.kz/ Айсұлтан Құлшманов
Tengri Sport редакциясы жағдайды анықтау үшін Денсаулық сақтау министрлігі мен Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігіне сауал жолдады.
Қазақстанда қанша адам протезге мұқтаж?
Еңбек министрлігінің мәліметінше, бүгінде Қазақстанда 752 мыңға жуық мүгедектігі бар адам тұрады. Бұл ретте оларға 39 мың 785 түрлі шара, соның ішінде аяқ-қолды протездеу, ортопедиялық аяқ киім және соған байланысты бұйымдар қажет.
Сонымен қатар жыл сайын ондаған мың адам протездік-ортопедиялық көмекпен қамтамасыз етіледі. Тек 2026 жылдың бірінші тоқсанында 13 мың 894 бірлік осындай көмек көрсетілді, бұл жылдық жоспардың 34,9 пайызы.
Неге Қазақстанда ескі үлгідегі протездер салынады?
Сондай-ақ Еңбек министрлігі неге кейбір азаматтар ескі үлгідегі протез алатынын түсіндірді. Ведомство мәліметінше, көбі заманауи техникадан өздері бас тартады:
- Белгілі бір конструкцияларды пайдалануда көпжылдық тәжірибесі бар көптеген қызмет алушы өздеріне үйреншікті үлгідегі бұйымдарды дайындауды саналы түрде сұрайды, өйткені олар күнделікті тұрмыста ыңғайлырақ және ұзақ қайта бейімделуді қажет етпейді;- Қолданыстағы заңнамада бұйымдардың нормативтік қызмет ету мерзімі қарастырылған, ол аяқталғаннан кейін жоспарлы түрде ауыстыру жүзеге асырылады. Осы сәтке дейін ауыстыру тек ерекше медициналық немесе техникалық көрсеткіштер болған жағдайда жүргізіледі;- Бұған дейін сатып алу лимиттері (кепілдік берілген сома) өткен жылдардағы орташа бағалар бойынша есептелетін, бұл қымбат модельдерді сатып алуды шектейтін. 2026 жылдың сәуірінде әдістеме толығымен өзгерді: енді баға электрондық сауда алаңдарының нақты нарықтық деректері негізінде автоматты түрде қалыптасады, бұл заманауи технологияларға жол ашады.
Айта кетейік, Ербол Хамитов өз протезінің құны шамамен 60 миллион теңге тұратынын айтты.
Қазақстанда протезді қайдан және қалай алуға болады?
Денсаулық сақтау министрлігі қазіргі уақытта елімізде заманауи протездер екі бейінді орталықта: Алматыдағы "Заманауи протездеу" ЖШС мен Астанадағы Республикалық протездеу және оңалту орталығында салынатынын жеткізді.
"Протез алу үшін медициналық-әлеуметтік сараптамадан өтіп, жеке оңалту бағдарламасын алу қажет. Протездер туралы толығырақ ақпарат алу үшін жоғарыда аталған ұйымдарға тікелей хабарласуды ұсынамыз", - деп хабарлады ведомство.
Ербол Хамитов - Паралимпиаданың тарихи чемпионы
Ербол Хамитов Солтүстік Қазақстан облысында дүниеге келген, 19 жасында бір аяғынан айырылған. Жарақат алғанға дейін ол жекпе-жек түрлерімен кәсіби деңгейде айналысып, протезбен де грэпплингтен жарыстарға қатысуын жалғастырды.
Кейін Хамитов кәсіби параспортшы атанып, парабиатлон мен шаңғы жарысынан әлем чемпионатын жеңіп алды.
2026 жылы ол Италияда өткен Паралимпиада ойындарында қола және алтын медаль иеленді. Хамитовтың парабиатлоннан алған алтыны Қазақстан тарихындағы осы спорт түрінен алғашқы жеңіс болды.