Нейробиологлар рақамли асрда инсон диққати пасайиши ҳақидаги афсонани инкор этди
Замонавий дунёда смартфонлар ва интернет инсоннинг диққатни жамлаш қобилиятини қайтариб бўлмас даражада қисқартиргани ҳақидаги фикр илмий жиҳатдан ўз тасдиғини топмади. 32 мамлакатдан 21 мингдан ортиқ киши иштирок этган кенг кўламли тадқиқотлар шуни кўрсатдики, болаларнинг когнитив барқарорлик кўрсаткичлари ўзгармаган, катталарда эса ҳатто бироз ўсиш кузатилган. Университй оф Чикаго ва УКЛ мутахассислари фикрича, миянинг биологик механизмлари деградацияга учрамаган, шунчаки ташқи муҳит одамларни доимий равишда чалғишга ундамоқда. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.
Microsoft компаниясининг 2015-йилдаги инсон диққати олтин балиқникидан ҳам қисқароқ бўлиб қолгани ҳақидаги машҳур ҳисоботи экспертлар томонидан маркетинг афсонаси деб топилди. Аслида, муаммо миянинг имкониятларида эмас, балки унинг ишлатилиш динамикасида. Калифорниа, Ирвине университети психологи Глориа Марк кузатувларига кўра, офис ходимлари 2000-йиллар бошида бир вазифага ўртача 2,5 дақиқа диққат қаратган бўлса, 2020-йилларга келиб бу кўрсаткич 47 сониягача тушган.
Нилли Лавие тадқиқотлари шуни кўрсатадики, чалғитувчи омилларга қарши туриш қобилияти миянинг префронтал қобиғидаги кулранг модда ҳажми билан боғлиқ. Диққат худди мушак каби ишлайди: доимий равишда бошқа вазифаларга ўтиш ижро назоратини сусайтиради, чуқур диққатни жамлаш амалиёти эса уни мустаҳкамлайди. Ҳозирги кунда кузатилаётган «диққат танқислиги» тиббий патология эмас, балки миянинг тезкор допамин олишга бўлган интилиши натижасидир.
Нейробиолог Майкл Эстерман таъкидлашича, ижтимоий тармоқлар ва билдиришномалар мия учун мураккаб вазифаларга қараганда жозибадорроқ мақсад ҳисобланади. Одамлар кўпинча ташқи сигналларсиз ҳам ўзларини чалғитишга одатланиб қолишган. Бироқ, фМРИ ёрдамида ўтказилган таҳлиллар миянинг фундаментал диққат жамлаш қобилияти сақланиб қолганини ва у тикланиши мумкин бўлган ресурс эканлигини тасдиқлайди.