Elif Nuroğlu - Brexit Türkiye'yi nasıl etkiler?
Brexit'ten en çok İngiltere'nin ana ticaret partneri sıfatıyla Almanya, sonra da diğer AB ülkeleri etkilenecek. Türkiye de AB ülkelerindeki olası daralmadan dolaylı olarak etkilenecek. Beklentiler üzerinden konuşurken hepimiz çok fazla vakit kaybediyoruz. Daha neler olur, isterseniz perşembe günü İngiliz halkı nasıl bir karar verecek, görelim. Kalanını sonra konuşalım.
Piyasalara, insanlara ve de devletlere iyi gelmeyen şeylerin başında belirsizlikler gelir. İyi veya kötü ne olacağını bilirsek, kendimize ona göre bir yol çizeriz.
Brexit, yani İngiltere'nin Avrupa Birliği'nden ayrılması ihtimali ve bunun sebep olduğu endişelere de bu gözle bakmak lazım. İngiltere içinde ‘Birlik'ten çıkmalıyız' diyen ekonomistlerin kendilerine göre pek çok sebepleri var. Birlik onlara göre İngiltere'ye maddi faydadan çok hem bir yük hem de AB kararlarına bağımlılık getiriyor. Diğer yandan, Birlik gün gittikçe genişliyor ve dahil olan her ülkenin eşit veto hakkı var. Romanya ile eşit olmak, Bulgaristan kadar söz sahibi olmak İngilizler için gurur kırıcı olsa gerek. Bir yandan Doğu Avrupa'nın fakir ülkelerini finanse et, diğer yandan onların bitmek bilmeyen problemleriyle uğraş, standartlarını yükseltmeye çalış ki seninle yüksek derecede alışveriş yapabilsinler ama iş karar vermeye gelince onlarla eşit veto hakkına sahip ol!
Bu hafta perşembe günü referanduma gidilecek ve İngiliz halkı kararını verecek. Herkes konuyla ilgili tahmin yürütüyor, anketler yapılıyor, kampanyalar yürütülüyor. En acısı da bir İngiliz kadın milletvekilinin bu süreçte hayatını kaybetmesi oldu. Uzun bir süre Brexit ile meşgul oldu/oluyor politikacılar ve ekonomistler. Piyasalar cansızlaştı, hareketsizleşti. Hani derler ya en kötü karar kararsızlıktan iyidir. En çok belirsizlik zarar verir hem insana, hem piyasalara. Bu sebeple perşembe günü herkes için iyi olacak. Hem tartışmaların çokça yapıldığı İngiltere için, hem AB için hem de bizim gibi en büyük ticari partneri AB olan ülkeler için.
Türkiye-İngiltere İş Konseyi Başkanı Remzi Gür, “Türkiye olarak, İngiltere AB'den çıksa bile biz çok etkilenmeyeceğiz.” diyor. Aynı zamanda da, “Zaten çıkmayacak, bu vesile ile AB ile pazarlığa oturup neler koparabilirse alacak.” diyor. Şu an konuşulan her şey öngörü. Öyle olacak, böyle etkileneceğiz gibi söylemlerin pek çoğu tahmin. Tahminler tabii ki yolumuzu aydınlatır, A planımızı da B planımızı da ona göre yaparız. Brexit olduğu zaman başımıza neler gelebilir (dikkat edin gelecek demiyorum), olmadığı zaman hayatımız nasıl devam eder, önceden bir parça kendimizi alıştırmamızı sağlar.
İngiltere Schengen'e dahil olmaması ve Euro kullanmaması ile AB'ye “Ben sizden ayrı davranabilirim” mesajını zaten vermiş olan bir ülke. Tutun ki perşembe günü, Exit (Çık) kararı çıktı. Ki son günlerdeki anketlere göre % 53 çıkalım diyor, kararsızların aldığı pozisyon kararı etkileyecek gibi görünüyor. Bu, yaşadığımız zamanların en büyük olaylarından biri olur. AB ülkeleri Birlik içinde serbest mal, hizmet ve işgücü hareketliliğinden faydalanarak pek çok ihtiyaçlarını birbirinden tedarik ediyorlar. İngiltere'nin Birlik'ten ayrılması en çok AB ülkeleri için daha sonra da İngiltere'nin diğer ticaret partnerleri için birçok yeni iş çıkaracak. Yeni baştan ticaret anlaşmalarının imzalanması, gümrük vs. kuralların belirlenmesi hem zaman hem para kaybına sebep olacak. Ve yine bu durumun sebep olacağı belirsizlikler kısa vadede pek çok işin ve alışverişin aksamasına sebep olacak.
Türkiye, İngiltere'nin ihracatında yüzde 1,2'lik payla 22. sırada yer alıyor. İthalatında ise yüzde 1,7'lik bir payla 13. sırada. Brexit'ten doğal olarak en çok İngiltere'nin 1. derecede ticaret partneri olan Almanya, ABD, Hollanda, Çin gibi ülkeler etkilenecek. Birlik içindeki etki tabii ki daha fazla olacak, ama üçüncü ülkelere de artık “AB'nin Ortak Gümrük Tarifesi'ni” uygulayamayacağı için her bir ülke ile tek tek bu anlaşmaların düzenlenmesi ve imzalanması çok büyük ve zaman alıcı bir iş olarak İngiltere'yi bekliyor olacak.
Türkiye son on yılda İngiltere ile ticaretini yüzde 78,8 artırmış. Ve ayrıca İngiltere ile olan dış ticarette 2001 yılından beri sürekli fazla veriyor. Bu bakımdan İngiltere bizim için önemli. Ayrıca Türkiye için İngiltere, İngiltere için Türkiye'den çok daha önemli bir yer tutuyor. 2014 yılında ihracatımızın yüzde 6,3'ünü İngiltere'ye yapmışız ve İngiltere en çok mal sattığımız ülkeler sıralamasında 3. ülke. 2015 yılına gelince Almanya'dan sonra en büyük ihracat partnerimiz yüzde 7,3'lük payla İngiltere olmuş. Bu sebepten Brexit referandumu Türk ihracatçısının önünü görmesi açısından oldukça önemli. Şu da var, Türkiye'nin en büyük ticari partneri AB ülkeleri. Brexit'ten en çok İngiltere'nin ana ticaret partneri sıfatıyla Almanya, sonra da diğer AB ülkeleri etkilenecek. Türkiye de AB ülkelerindeki olası daralmadan dolaylı olarak etkilenip AB ile olan ticaretinde dalgalanmalar yaşayacak gibi görünüyor ki bu dolaylı etki, yukarıda bahsettiğim doğrudan etkiden çok daha hacimli ve vurucu olabilir. Beklentiler üzerinden konuşurken hepimiz çok fazla vakit kaybediyoruz. Daha neler olur, hayatımızda neler değişir, isterseniz perşembe günü İngiliz halkı nasıl bir karar verecek, görelim. Kalanını sonra konuşalım.