Новости за 18.03.2026

Wyobraźmy sobie kabel o przekroju nieco większym niż przewód od zasilacza laptopa, który zamiast kilkunastu amperów przenosi dziesiątki tysięcy i robi to w polu magnetycznym kilkaset tysięcy razy silniejszym niż ziemskie. Taki właśnie element Rosjanie przygotowują dla swojego tokamaka z reaktorowymi technologiami TRT. W zaciszu rosyjskich laboratoriów trwają prace, które mogą przybliżyć nas do realizacji […]

Niewielkich rozmiarów gliniana głowa nie brzmi jak coś, co mogłoby spędzać uczonym sen z powiek. Tak się jednak dzieje w przypadku odkrycia z Meksyku, które od dziesięcioleci rozpala wyobraźnię archeologów i historyków. Pomimo upływu czasu wciąż istnieją pytania, na które nauka nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Chodzi o artefakt znaleziony w 1933 roku na stanowisku Tecaxic-Calixtlahuaca […]

Ponad dwa tysiące lat temu ktoś stworzył prostą zabawkę, której dźwięk – choć niezwykle cichy – przetrwał do dziś. Ale jak zbadać taki przedmiot bez naruszania jego integralności i narażania na uszkodzenie? Okazuje się, że odpowiedź na to pytanie ma współczesna technologia, która pozwoliła archeologom zajrzeć do wnętrza grzechotki i rozwikłać zagadkę, która od lat […]

Jądro atomowe zwykle wyobrażamy sobie jako coś zwartego, surowego i niechętnego niespodziankom. Tymczasem fizycy od lat wiedzą, że potrafi ono zachowywać się bardziej kapryśnie, niż sugeruje szkolny schemat. Czasem nie wraca od razu do swojego najniższego stanu energetycznego, lecz zatrzymuje się w czymś w rodzaju wzbudzonej “poczekalni”. Taki stan nazywa się izomerem jądrowym. I właśnie […]

Martwy liść zwykle kojarzy się z czymś, co kończy swój żywot na chodniku, w kompoście albo pod kołami samochodów. Naukowcy postanowili jednak potraktować go inaczej: nie jak odpad, lecz jak składnik metalu przyszłości. Zespół pracujący nad nowym materiałem dodał do magnezu zaledwie 5% proszku z suszonych, opadłych liści mango i otrzymał kompozyt, który znacznie lepiej […]

Hydrożel zwykle kojarzy się z czymś miękkim, wilgotnym i dość biernym – raczej materiałem opatrunkowym niż kandydatem na mikromaszynę. Tymczasem badacze z Max Planck Institute for the Science of Light zbudowali maleńkie struktury hydrożelowe, które potrafią mechanicznie naciskać na otoczenie i odtwarzać jeden z najbardziej podstawowych gestów życia: komórkowe ściskanie, wypychanie i przeorganizowywanie sąsiedztwa. To […]

3I/ATLAS powoli gaśnie i ucieka z Układu Słonecznego, ale robi to w sposób, który zostawia po sobie więcej znaków zapytania niż większość kosmicznych gości. Avi Loeb zebrał właśnie listę 22 anomalii związanych z tym międzygwiezdnym obiektem i, jak zwykle w jego przypadku, część środowiska naukowego z pewnością przewróci oczami, a część przyzna, że kilka punktów […]

Podczas II wojny światowej na zlecenie tajnych służb Marie Christine Chilver sprawdzała, czy szkoleni w Anglii szpiedzy umieją trzymać język za zębami. Dopiero dziś Brytyjczycy poznają historię kobiet współpracujących z wywiadem, bo po wojnie nie należały im się ani wdzięczność, ani sława. W dżdżysty wrześniowy dzień 1942 roku w jadalni hotelu Humby w brytyjskim Leicester pracownik pewnej firmy ubezpieczeniowej […]

Chińskie farmy fotowoltaiczne, które jeszcze niedawno kojarzyły się głównie z produkcją energii, zaczynają pełnić zupełnie nową rolę. Przeprowadzone na przestrzeni lat badania i obserwacje terenowe pokazują, jaki może być dodatkowy, nieznany do tej pory skutek tworzenia instalacji solarnych. Ten wpływ jest zdecydowanie większy, niż ktokolwiek mógł przypuszczać. Korzystny wpływ fotowoltaiki na środowisko – nie tylko […]

Podczas prac modernizacyjnych prowadzonych w tureckim Trabzonie doszło do odkrycia, które zaskoczyło zarówno robotników, jak i archeologów. Pod powierzchnią jednej z historycznych dzielnic miasto udało się bowiem zidentyfikować rozległy tunel wodny z czasów rzymskich. Jakież musiało być zdziwienie odkrywców, gdy zdali sobie sprawę, iż był on ukryty zaledwie kilkadziesiąt centymetrów pod współczesną zabudową? Tętniące życiem […]

Modele sztucznej inteligencji potrafią wyczarować zdumiewająco realistyczne grafiki, ale mają pewien zasadniczy problem – kompletnie lekceważą podstawowe reguły rządzące przyrodą. Zespół naukowców z Los Alamos National Laboratory postanowił zaprowadzić w tym chaosie porządek. Szum wprowadzany do generowanych grafik przez sztuczną inteligencję stanowi poważną przeszkodę dla specjalistów, którzy chcieliby wykorzystać te narzędzia do symulowania rzeczywistych zjawisk […]